Samen Leven In Mechelen: dat wordt SLIM

Category: Blogs
Created: Thursday, 09 August 2018

Over prioriteiten (of net niet?).

Nu de gemeenteraadsverkiezingen dichter en dichter komen is het het moment om toch even stil te staan bij de prioriteiten voor onze geliefde stad. En ja, Mechelen is mooi geworden. Toen ik in 2000 namens CVP samen met Luc Van den Brande de onderhandelingen over het nieuwe Mechelen voerde met Bart Somers, Koen Anciaux en Jowan Lamon, hadden we al sterk het gevoel dat we een ander Mechelen aan het uittekenen waren. Het is er de daaropvolgende jaren ook echt uit gekomen, met dank aan al wie daar zijn bijdrage toe heeft geleverd. Even is het tempo rond 2010 wat geslabakt, maar intussen is de trein weer helemaal op de rails. Met als enige negatieve punt dat we echt wel balanceren op de grenzen van het toelaatbare wat het schuldniveau betreft. Dat laatste is dus zeker een aandachtspunt voor elke kiezer die enkel beloftes en geen besparingen in de verkiezingsprogramma's aantreft. maar globaal gezien is het goed geweest. Volstaat het dan om op dezelfde manier verder te doen met hetzelfde team?

"Op hetzelfde elan verder" is niet "meer van hetzelfde"

Mechelen heeft op vele domeinen een inhaalbeweging gemaakt, zoveel is zeker. Denk maar aan het woonbeleid, toerisme, infrastructuur, onderwijs, integratie of veiligheid. En dat is een grote verdienste van alle partijen die aan het beleid hebben deelgenomen, en zelfs van hen die vanuit de oppositie constructieve voorstellen hebben gedaan. Bedankt en proficiat aan al die mensen, politici die hun tijd oprecht in onze stad steken, vaak zonder daarvoor de waardering te krijgen die ze verdienen. Ik hoop dat ze hun werk kunnen en willen verder zetten, en dat nieuwe mensen de draad vol enthousiasme willen oppikken.

Betekent dit ook dat we nu enkel op de ingeslagen weg verder moeten? Zeer zeker niet. We leven in totaal andere tijden dan pakweg 20 jaar geleden, en zullen dus ook nieuwe oplossingen voor nieuwe uitdagingen moeten vinden, en we zullen op een flexibele manier de nieuwe opportuniteiten moeten grijpen. Wat goed is moet daarbij zeker in stand gehouden worden, maar enkel "meer van hetzelfde" kan zeker niet de bedoeling zijn.De nieuwe uitdagingen én opportuniteiten die op onze stad af komen, moeten op een eigentijdse manier aangepakt worden. 

Graag wil ik daar een drietal puntjes voor aanhalen die ik alvast in mijn persoonlijke afwegingen mee neem:

  • De "nieuwe mobiliteit": SLIM.

    Er is een tijd geweest dat de "strijd tegen de auto" het voornaamste kenmerk van alle mobiliteitsdeskundigen was. "Koning auto" is intussen verworden tot "boksbal auto". Het simpel vervangen van de almacht van de auto door de almacht van de fietser is echter geen oplossing, en lijkt eerder een slinger die te veel in de andere richting door slaat. Dit kan dus beter.
    De "nieuwe mobiliteit" moet daarom op een genuanceerde manier aangepakt worden, niet met de klassieke simplismes, en niet met eenzijdige maatregelen.
    Natuurlijk moet ook hier wat goed is gevrijwaard worden:  fietsers ruimte geven waar die ontbreekt, betere en begaanbare voetpaden, voorzien van voldoende parkings, en een efficiënt en milieuvriendelijk openbaar vervoer.
    De ruimte voor al deze vervoersmodi is bovengronds evenwel niet onbegrensd.

    Het moet dus "anders". En dat kan.
    Daarvoor moeten technologie en creativiteit ingezet worden. Al was het maar om zonder comfortverlies de bereikbaarheid van de stad te garanderen voor iedereen.En die mogelijkheden zijn er. Zij moeten ingebed worden in een allesomvattend mobiliteitsplan met behoud van comfort  en doorstroommogelijkheden voor gemotoriseerd vervoer (de Kon. Astridlaan is niet het voorbeeld dat je daarvoor wil geven) naast veilig en comfortabel fietsvervoer en respect voor de voetganger op mooie en vlakke voetpaden die ook voor ouderen, mensen met beperkingen en vrouwen met hoge hakken bruikbaar zijn. 

    Onmogelijk? Niets is onmogelijk. Alleen moet je creatief durven denken.
    Na de ondergrondse parkings, kunnen bv. ook wegen naar die parkings in de binnestad zo veel mogelijk ondergronds gemaakt worden, mét ondergrondse verbindingen tussen de parkings. Zo komt er bovengronds weer ruimte vrij voor afzonderlijke fietspaden en mooie brede en vlakke voetpaden. 

    Doorstroming dan?
    Waarom moet iedereen de eigen "Waze app" gebruiken? Via een soort "stads-Waze" (of een "stads-wave" als je wil) met een aparte geleiding van alle vervoersmodi die duidelijk geafficheerd wordt, kan de stad het voortouw nemen om files te verminderen en mensen vlot ter plaatse te brengen, welk vervoersmiddel ze ook gebruiken.
    Geef ons dan nog degelijk elektrisch openbaar vervoer bovengronds, zodat de lawaai- en geurhinder beperkt wordt, en er is al héél veel dat vlotter én milieuvriendelijker zal lopen, zonder verlies aan comfort.

    Het zijn maar enkele voorbeelden voor een nieuwe mobiliteitsaanpak. Nieuwe technologie laat ontzettend veel toe, ook andere toepassingen. Laat ze ons gebruiken, en laat Mechelen ook daarin een voortrekkersrol spelen als SLIMme stad. Wie daar aan werkt, heeft bij mij een streepje voor.

 

  • Tijd en Prioriteit voor wijken en dorpen: SLIM.

    Ook de wijken en dorpen verdienen m.i. wat meer aandacht.
    Festiviteiten organiseren "dicht bij huis" is zowel qua veiligheid als qua mobiliteit en overlast allicht een goeie optie, de wijken en dorpen zitten er bij wijze van spreken op te wachten. Natuurlijk moeten pakweg Maanrock en Parkpop centraal blijven. Tegelijk kan meer prioriteit gaan naar het opwaarderen van de plaatselijke centra, en kunnen ook daar activiteiten ingericht worden.

    Wat in Mechelen gelukt is, verbinden door infrastructuur ter beschikking te stellen, kan ook in de wijken en dorpen
    . Daar moet de échte inhaalbeweging nog gebeuren. Er zijn goeie eerste aanzetten geweest, bijvoorbeeld in Hombeek, Leest en Muizen (oude gemeentehuizen, jeugdlokalen,...), maar vergeleken met het centrum kan het beter.

    Ook naar netheid, bv. groot huisvuil ophaling, behoud van de netheid via SLIMme vuilbakken (die verwittigen als ze vol zitten), etc kan er nog een inhaaloperatie gebeuren in wijken en dorpen.

    Kortom: tijd en prioriteit voor wijken en dorpen: ook dat is SLIM.

  • Hoe leven we samen? SLIM?

    Het onzichtbare luik van het "samen-leven-in-Mechelen". Op zich ook SLIM.

    Qua integratie tussen autochtonen en allochtonen is in Mechelen al een mooi parcours afgelegd, met dank aan een aantal middenveldsorganisatie en personen die hun nek hiervoor hebben uitgestoken. Ik denk bv. aan Youssef El Yagoubi, of Jan Hertogen.

    Integratie-initiatieven faciliteren blijft, ook voor andere doelgroepen, een belangrijke opdracht voor de stad.
    Ook "onzichtbare" infrastructuur én armoede spelen daarbij een rol, soms waar je het niet verwacht. Neem nu de riolering. Een belangrijke en steeds belangrijkere infrastructuur voor een stad. Niet iedereen zal zomaar de geldelijke middelen hebben om zich aan te passen aan de nieuwe noden. Toch zal daar behoefte aan zijn de komende jaren. Zijn we daarop voorbereid als stad?

    En wat met de armoede-organisaties? Krijgen zij de steun die ze verdienen? Kunnen armen ook terecht in verenigingen? Faciliteert de stad voldoende de initiatieven die mensen dichter bij elkaar brengen, ook als het niet over allochtonen en autochtonen gaat, maar eerder over armen of zieken of eenzamen?

    En wat met de vele bejaarden in onze stad die nog niet naar een rusthuis willen, maar toch vele noden hebben? Hoe kan de technologie ingezet worden om deze mensen te helpen? Ook dat kan SLIM.

    Uiteraard moet wat goed is rond het samen leven behouden blijven. En tegelijk kan er meer. Als de integratie van autochtoon en allochtoon in Mechelen als succesvol wordt beschouwd, moet dit "model" ook extrapoleerbaar zijn naar andere noden voor integratie. Met een sausje creativiteit en de nodige technologie er bovenop kan ook in dit domein héél veel. Doen zou ik zeggen.

 

Het is niet mijn bedoeling om hier een volledig programma voor Mechelen neer te pennen. Dan had ik in de politiek moeten blijven. Het is ook een louter persoonlijke invulling van prioriteiten, niet (noodzakelijk) de prioriteiten van deze of gene partij. En om duidelijk te zijn: ik heb hier inderdaad geen besparingsvoorstellen gedaan. Maar er zijn er legio mogelijk. Zo heb ik persoonlijk bij een buurtfeest niet de nood om mijn eten te goedkoop te krijgen dankzij de subsidie van de stad. En velen bevinden zich in mijn positie.
Met andere woorden: wie écht wil, kan wel die besparingen vinden. Het is aan de kandidaten en partijen om ze uit te filteren. Doen zou ik zeggen. Ook dat is SLIM.

Wat héél zeker is, is dat ook voor een stedelijk beleid duidelijke prioriteiten gesteld moeten worden. Ik gaf er drie persoonlijke. Ieder heeft de zijne. Prioriteiten zouden ons kiesgedrag moeten bepalen. Ze stralen immers een toekomstvisie op Mechelen uit, en daar gaan de verkiezingen uiteindelijk over. Niet over "den tofste peer". Wel over diegenen die met Mechelen vooruit willen op de manier dat je het zelf wil.

En wat ook duidelijk is, is dat de opportuniteiten en uitdagingen van vandaag niet dezelfde zijn als deze van 20 jaar geleden. En vooral dat de middelen om deze opportuniteiten te grijpen en deze uitdagingen aan te gaan technologisch en organisatorisch zelfs niet meer lijken op de middelen van 20 jaar geleden.

Tijd dus om SLIM om te gaan met al deze nieuwe mogelijkheden,  en ze in te zetten om Mechelen op zijn elan verder te laten groeien, niet met "meer van hetzelfde", maar wel met dezelfde verbetenheid om onze stad op een vernieuwende en eigentijdse manier aangenamer te maken voor al zijn inwoners, bezoekers en professionelen. Over het ganse grondgebied.

 

2018: het jaar van de nuance?

Category: Blogs
Created: Wednesday, 03 January 2018

nuance

 

2017.


In het begin was er Trump. En eigenlijk alleen maar Trump. Fake news was Trump. Arrogantie was Trump. Domheid was Trump. Machtswellust was Trump. Neerkijken op vrouwen was Trump. En voor de voorstanders: duidelijkheid was Trump. Soms de ene dag wit en de andere dag zwart. Maar altijd zwart of wit. Duidelijk heet dat tegenwoordig. Dus ja, ook duidelijkheid was Trump.

Later op het jaar was er Francken. Een goede leerling van Trump. Met een beleid volledig conform de regeringsverklaring. Maar ook met woorden die "aan duidelijkheid" niet te wensen over lieten. Irritant voor de coalitiepartners. Plezant voor de "eigen achterban". En voor de oppositie. Altijd recht voor de raap, als een nieuwe Jean-Marie Dedecker. En altijd provocerend, excuserend en opnieuw provocerend. Woorden altijd zwart of wit, zelfs al waren de handelingen vaak grijs. Duidelijk heet ook dat tegenwoordig.

En op het einde van het jaar was er dan ook nog #metoo. Wat was dat allemaal. Het begon met de vunzigheid van één of andere Amerikaanse regisseur, die er praktijken op nahield die in de richting van verkrachting gaan. Machtsmisbruik, degoutant, walgelijk. "Grab them by the pussy" als het ware. Duidelijk zwart. En natuurlijk kon ook Vlaanderen niet achter blijven. Toen was er de "affaire" Bart De Pauw. Minder erg dan de Amerikaan, maar volgens de betrokken vrouwen toch nogal intimiderend. Donkergrijs? En toen liep het mis. Plots gooiden de feministen zich op #metoo. Plots presenteerden een aantal carrièrevrouwen zich als heilige maagden, werd hun maagdelijkheid bedreigd en verhinderd door al die boosaardige mannen. Plots werd een fluitende bouwvakker bijna gelijkgesteld met een verkrachtende machtswellusteling, plots werd de "grab them by the pussy" van die andere vunzigaard niet meer onderscheiden van een misplaatst of slecht geformuleerd complimentje. Plots werd maw ook lichtgrijs helemaal zwart. Omdat tinten grijs niet meer mogen bestaan, "voor de duidelijkheid". 

Drie voorbeelden (en er zijn er nog vele andere) van wat me het voorbije jaar het meest is opgevallen : het totaal gebrek aan de mogelijkheid om nog nuance in het debat te krijgen.

Toegegeven, nuance is inderdaad moeilijk te verzoenen met sensatie, en sensatie verkoopt en bekt beter. Nuance laat zich inderdaad moeilijker vertalen in een tweetje of een krantenkop. Nuance kleeft mensen niet echt aan het scherm, meer nog, mensen moeten daar over nadenken langer dan de tijd om een sms te versturen. Nuance vergt zelfs enige intelligentie, zowel om ze te formuleren als om ze te verstaan. Hoevelen doen die moeite nog, hoevelen nemen beter gezegd de tijd nog om die moeite te doen, overtuigd als ze vooraf al zijn van het eigen zwart-of-witte gelijk? Wie zoekt in een discussie nog argumenten, om vervolgens tot een goede conclusie te komen? En wie blijft alleen maar argumenten zoeken om de vooraf getrokken eigen conclusie te staven? Dat laatste dan liefst geformuleerd met wat scheldwoorden er bij, die bij voorkeur de domheid van de gesprekspartner (of meestal de social media partner) moeten illustreren?

Nuance leidt nochtans bijna automatisch tot respect. En is dat nu niet net wat ook al die scheldende roepers opeisen: respect? Hoe komt het dan toch dat die nuances zo snel uit het debat verdwijnen, ook bij henzelf? Hoe komt het dat zo vaak enkel uitdagen, beledigen, respectloos verwoorden en schelden nog tot het repertoire behoren? "Duidelijk" is het meestal wel. Maar overtuigen doet het zelden. En gezellig is het evenmin. Mag het in discussies ook nog af en toe gezellig en zelfs leerrijk zijn? Mag het nog mogelijk zijn door een goed argument van mening te veranderen? En mag er dus die magische nuance zijn?

Zo'n plotse vlaag van nuance, ik zie het in de (social) media over Trump, Francken of Hilde Van Mieghem nog niet zo snel publiekelijk gebeuren. Nochtans zou het mooi zijn. Want natuurlijk zal Trump niet zo dom zijn als de "ene kant" wil laten geloven, en niet zo rechtlijnig als de andere kant beweert. Natuurlijk weet Francken perfect dat zijn beleid gewoon het regeringsbeleid is, maar evenzeer verwoordt hij wel (weze het provocerend) een aantal problemen waarmee hij bij de uitvoering van dat beleid geconfronteerd wordt. En natuurlijk zijn er naast de échte slachtoffers ook sletjes die (zoals Jean-Marie Dedecker het verwoordde) horizontaal hun vertikale carrière hebben gemaakt en nu op #metoo liggen te janken dat ze het zo niet gewild hebben.

En dus zou een iets genuanceerdere mening, iets minder veralgemening, de opinie van mensen sieren, ook en zeker over dergelijke gevoelige thema's. 

Maar zelfs dat is "not OK". Het aantal keer dat je voor "Tsjeef" wordt uitgescholden als je een genuanceerde mening hebt, is niet te tellen. Ik zal een voorbeeld geven van iets wat me nauw aan mijn Vlaamse hart ligt.

Ik vind dat een grondwet van een land moet voorzien dat volkeren in dat land zich in overleg onafhankelijk kunnen verklaren. Ik vind dat het totaal van de pot gerukt is dat Spanje mensen die gaan kiezen in elkaar timmert en een referendum onmogelijk maakt, verkozen vertegenwoordigers opsluit en het bestuur van een regio gewoon overneemt als het beleid van die regio hen niet zint. Als dit in Iran gebeurt, staan de USA op de bühne van de Verenigde Naties. Ik ben ook een absoluut voorstander van het recht van de Catalanen om zich uit te spreken over hun wens tot onafhankelijkheid. En in principe ben ik voor het toekennen van die onafhankelijkheid indien een meerderheid daar voor kiest.

Conclusie 1 van de social media: ge zijt voor Puidgemont, en dus nationalist.

Tegelijk stel ik in dit dossier wel vast dat (ondanks hun meerderheid in het parlement) geen meerderheid van de Catalanen gestemd heeft voor de onafhankelijkheidspartijen. Is er dan wel een meerderheid voor die onafhankelijkheid? Of komt dat enkel door de dreigende houding van Spanje? Tegelijk  blijf ik bij mijn principieel voorbehoud tov de simplismen en manipuleerbaarheid van referenda. Ondanks mijn emotionele sympathie voor de Catalanen, moet je bv. erkennen dat een referendum over "al dan niet in Spanje blijven" natuurlijk niet alleen de Catalanen aanbelangt, maar ook alle Spanjaarden. 

Conclusie 2 van de social media: ge zijt nen Tsjeef. Als ge al niet een verrader van de Catalaanse zaak zijt. En bij afleiding een verrader van de Vlaamse zaak in België. 

Een genuanceerde mening, zelfs over buitenlandse zaken, het is dus blijkbaar "not done".....

En toch, toch is het dat wat ik iedereen wens voor 2018: wat meer nuance. En daardoor wat meer respect voor de ander en zijn mening. Ik wens iedereen argumenten die vooraf gaan aan dezijn conclusie ipv enkel argumenten die gezocht worden om het eigen vastgeroeste gelijk te bewijzen. Lachend naar de toekomst ipv wenend over het verleden. En samen vooruit gaand, op het genuanceerde pad waar iedereen elkaar in een tint grijs kan vinden, ipv knokkend de stilstand van onze maatschappij of stad te organiseren.door over zwart of wit elkaar te lijf te gaan.

Bij nader (en genuanceerd) inzien... "Tsjeef" is dus geen scheldnaam.
Bij nader (en genuanceerd) inzien is "Tsjeef" gewoon een compliment.
Bedankt dus al wie me zo noemde het voorbije jaar, en sorry dat ik die nuance niet tijdig door had :-).

 

Van staten en partijen die verdwijnen

Category: Blogs
Created: Saturday, 30 September 2017

De klassieke Europese staten zouden moeten leren uit het falen van de klassieke politieke partijen. Ze zouden moeten in zien dat wie louter aan "machtsbestendiging" doet, vroeg of laat een hoge prijs betaalt. Vandaag lijkt in Europa echter het tegendeel te gebeuren. Natiestaten beschermen zichzelf krampachtig (Brexit, Spanje, ...), net zoals klassieke partijen al jaren krampachtig vechten om hun laatste relevantie te behouden. Als dit niet snel verandert, gaan we onvermijdelijk naar een turbulente faze in de geschiedenis, waarbij we enkel kunnen hopen dat dit keer de maatschappelijke verbeteringen tot stand komen zonder massaal geweld. Want hoe meer de machthebbers naar loutere machtsbestendiging voor zichzelf en hun instituten streven, hoe groter de kans dat de chaos het van hen over neemt.

Laat ons eerst even de "klassieke staten" bekijken. Morgen gaan bv. de Catalanen naar de stembus. Ze willen een referendum over onafhankelijkheid. Het Spaanse establishment gaat over tot repressie. Stembiljetten worden gestolen ("in beslag genomen" heet dat), ambtenaren en politici opgesloten. Mocht dit in een niet-Europees land gebeuren, we zouden er met zijn allen (terecht) schande over spreken. Niet nu echter. Het ene establishment beschermt het andere. Machtsbestendiging is noodzakelijk. Zwijgen is goud geworden. De chaos op maandag, onafhankelijk van het resultaat, nemen we er wel bij. En je weet maar nooit hoe het afloopt. Wie weet stemmen de Catalanen zelf hun onafhankelijkheid weg, zoals de Schotten. Probleem vanzelf opgelost. 

Of niet?

En wat is het verband met de "klassieke partijen"? Vandaag staan niet alleen sommige natiestaten, maar ook quasi alle "klassieke" democratische partijen in de uitverkoop. Enkele voorbeelden.

  • In Frankrijk is een "sterke man" als "redder des vaderlands" binnen gehaald. Hij bezielt als figuur, maar niet vanuit een ideologische overtuiging. En hij heeft geen enkele "klassieke" Franse partij nodig.
  • In Nederland is de coalitievorming nauwelijks realiseerbaar, en werd enkel één "klassieke" partij gespaard, en dan nog enkel dankzij een fikse rel met een Turkse "tegenstander". Met dank aan het vijandbeeld dus. Maar "de klassieke partijen" komen er zelfs in deze omstandigheden niet meer onder elkaar uit.
  • In Vlaanderen toont de laatste opiniepeiling van GvA aan dat Antwerpen naar een tweestrijd tussen 2 "nichepartijen" van vroeger zal gaan: een milieupartij en een Vlaams-nationalistische partij. Een milieupartij die zich een linkse ideologie heeft aangemeten, en daardoor in Vlaanderen (gelukkig) het extremistische PvdA kan afhouden. En een Vlaams-nationalistische partij die zich van het centrum naar rechts heeft begeven, en zo (gelukkig) haar meer extremistische tegenhanger in toom weet te houden. De drie klassieke partijen zijn in datzelfde Antwerpen, althans volgens deze opiniepeiling, verdampt. De ene misschien al meer dan de andere, maar ze vechten allemaal voor hun laatste relevantie. 

In Italië, Frankrijk, Nederland, Oostenrijk, Vlaanderen, ... en nu zelfs in het Duitsland van de meest stabiele Europese leider, Angela Merkel, gaan de klassieke partijen dus structureel en stelselmatig achteruit.

Maar waarom is dat zo? En wat kunnen de staten in Europa hiervan leren?

Volgens sommigen gaan de klassieke partijen onderuit, omdat de grote verhalen (de ideologische onderbouw van partijen) voorbij zijn. Hetzelfde zou dan gelden voor het grote verhaal van een klassieke staat, "de liefde voor het vaderland". En als er geen grote verhalen meer zijn, dan blijven alleen de kleinere verhalen over. Tot het op een bepaald moment nog enkel over "mijn" verhaaltje gaat. Regionalisering als verkleining, individualisme als het kleinste verhaaltje dat bestaat. De kiezer wordt klant, en kiest voor diegene die iets voor "hem" doet, niet voor diegenen die het meest voor de maatschappij doet.

Maar klopt dat wel? Vooreerst: zijn de grote verhalen écht voorbij? Of zijn de grote verhalen gewoon ondergesneeuwd bij de klassieke partijen en staten? Is men vergeten ze te actualiseren naar vandaag, en is men ze vergeten te herschrijven voor de toekomst? Was men gewoon te veel bezig met het bestendigen van de macht ipv met het voorbereiden van de toekomst? Voor partijen alvast niets nieuws onder de zon. Zou bv Agalev als voorloper van Groen! ooit ontstaan zijn indien de klassieke partijen tijdig ipv te laat de ecologie hadden omarmd? Zou bv. de VU als voorloper van N-VA ontstaan zijn mochten de klassieke partijen tijdig de Vlaamse ontvoogdingsstrijd erkend hebben ipv te laat? Wellicht niet. Maar flexibiliteit en grote verhalen, het gaat te zelden goed samen...

Ik geloof nochtans écht niet dat de huidige (jonge én oude) generaties minder bezig zijn met grote verhalen, minder bezig zijn met de toekomst dan de vorige generaties. Meer nog, ik ben er van overtuigd dat we met zijn allen meer dan ooit zoekend zijn. Zoekend naar houvast om de gigantische veranderingen die we elke dag ervaren te kunnen plaatsen in een toekomstvisie die, midden die turbulente veranderingen, de houvast geeft om niet omver te vallen. Smachtend naar de uitdagingen ook, die zó boeiend zijn, dat ze, mits wat houvast, ons een vlaag van enthousiasme kunnen opleveren.

Wie denkt dat het daarbij alleen over "centen" gaat, onderschat ons. Natuurlijk hebben we geld nodig, net zoals we brandstof nodig hebben om met de auto ergens te geraken. Maar de brandstof is niet het reisdoel. Net zo min als geld de ultieme motivator of economie de ultieme politiek factor zijn. Wáár we naartoe gaan, met onze brandstof of met onze maatschappij, daarover moet het gaan. Daarmee kan je ons als mensen begeesteren, boven onszelf laten uitgroeien, en vanuit onze overtuiging de wereld beter laten maken.

Dat geldt voor partijen, en dat geldt voor staten. Wie zich  niet open stelt voor de toekomst, wie ons geen hoop en houvast geeft, wie ons geen zin(geving) voorstelt, laten we verdwijnen. Dat is democratie...

Het is dus aan een democratisch Europa en zijn bestaande staten om te leren uit de fouten van de kwijnende "klassieke" partijen, en om een toekomst te bieden aan de regio's van Europa. Op die manier geven ze ons  in een geglobaliseerde wereld opnieuw het gevoel een "thuis" te hebben. En het is aan de klassieke partijen om daaraan mee te werken, hun toekomstverhaal wervend te maken en te herschrijven, ipv enkel aan machtsbestendiging te doen.  Alleen wie de toekomst vanuit een authentieke houding en een oprechte overtuiging voor alle mensen beter wil maken, verdient onze steun. 

En dat is dan ook meteen de verpletterende verantwoordelijkheid voor elk van ons: ons eigenbelang overstijgen en stemmen voor die mensen die het op bovenstaande manier aanpakken. Voor zover we dat kunnen beoordelen. Maar als wij het niet beoordelen, zal de geschiedenis het voor ons doen.

Samen leven is een werkwoord

Category: Blogs
Created: Wednesday, 05 April 2017

Stel je even voor: je bent aan het discussiëren met een drietal mensen, en er is er eentje die de hele tijd zwijgt. Beetje vervelend. Op de duur denk je: "man, wat scheelt er, doe toch mee aan het gesprek, ". En na een tijdje begin je je te irriteren.

Waar komt die irritatie vandaan? Uit een gebrek aan zelfkennis en uit een gebrek aan begrip voor de ander. Want wat is het probleem eigenlijk? De eerste mens is gewoon extrovert, denkt dus al pratend, en haalt zo zijn energie uit de reacties van de anderen. De andere mens is gewoon introvert, denkt dus eerst lang na vooraleer iets te zeggen, en haalt zo zijn energie uit zijn eigen innerlijkheid. Is één van beide karaktertrekken beter? Nee hoor. Ze zijn gewoon anders. En als ze van zichzelf en van de ander zouden weten dat ze gewoon verschillen van karakter, zou de irritatie al direct een pak lager liggen. Wie weet zouden ze elkaar zelfs versterken in complementariteit.

Weten hoe we zelf in elkaar zitten, en begrijpen hoe de ander in elkaar zit, is dus essentieel om goed samen te kunnen werken en leven. Dat geldt voor een individu, zeker. Maar dat geldt ook voor een volk. En dan komt het woord "identiteit", de laatste tijd zo vaak misbruikt, om de hoek kijken.

Een mens of een volk dat de eigen identiteit niet kent of zelfs ontkent, laat zich meestal irriteren door het gedrag van een ander, zonder zelf goed te weten waarom. Die irritatie is dan ook niet oplosbaar: hoe kan je immers oplossen wat je niet begrijpt? Wie zichzelf niet kent, en zijn irritatie niet begrijpt, vlucht daarom meestal naar het "bekende vroeger", toen die ander er nog niet was. Die "irritante ander" wordt dan al snel op zichzelf de oorzaak van de irritatie, hij wordt de "slechte" ander. En zo glijdt men langzaam maar zeker naar de polarisatie, naar het "tegen de ander", ipv naar het "voor een gezamenlijke nieuwe toekomst". Populisten spelen daar graag op in, door "het bekende vroeger" te idealiseren. Daardoor zetten ze mensen en volkeren nog meer tegen elkaar op in hun drang naar de veilige, goede oude tijd.

Zij vergeten daarbij echter de wijze woorden van Franklin Pierce Adams: "Niets maakt die goede oude tijd zo goed, als een slecht geheugen"

Een individu is wie hij is door zijn al eeuwen doorgegeven genen, door zijn geschiedenis dus, en door zijn sociale interactie met anderen. Een volk is wat het is door zijn eeuwenlang overgeleverde geschiedenis, zijn "goede oude tijd dus" en door zijn sociale interactie met andere volkeren, ook op het eigen grondgebied. 

Wie zichzelf als individu, of de eigen identiteit als volk, wél kent, kan de eigen gevoeligheden dan ook beter inschatten en de verschillen tussen mensen en volkeren beter plaatsen. Meestal heeft die ook een sterker toekomstplan. Wie dan ook nog de andere een beetje leert kennen, kan misschien zelfs irritaties kanaliseren naar opportuniteiten om samen die nieuwe toekomst te boetseren. Zelfkennis en begrip kunnen zorgen voor samenwerking, en samenwerking zorgt voor samen-leving. 

Samen leven vergt echter inspanningen. Over liefde in een huwelijk zegt men vaak "liefde is een werkwoord". Wel, hoe sterk geldt datzelfde dan niet voor het samen leven van volkeren en culturen: "samenleven is een werkwoord". Als we tegen gehuwden zeggen: blijf niet jezelf, maar word wie je samen bent, hoe sterk moeten we dat dan ook niet als volkeren op deze ene wereld tegen elkaar kunnen zeggen: laat ons vooral worden wie we samen zijn, laat ons samen een nieuwe toekomst bouwen, laat ons samen de weg van de vooruitgang kiezen ! Net als in een huwelijk, zal dat niet vanzelf gaan, ook niet voor wie zichzelf en de ander kent, en al zeker niet om als volk zo ver te geraken. Maar er is geen andere keuze. Want "Wer die Zukunft als Gegenwind empfindet, geht in die falsche Richtung" (Martin Held)

 

2017: America first en Europa kapot?

Category: Blogs
Created: Saturday, 21 January 2017

Obama stoptNatuurlijk is Trump democratisch verkozen. En natuurlijk moeten we dat respecteren. Democratie houdt in dat je aanvaardt dat een andere mening af en toe wint.

Maar democratie behelst ook "freedom of speech". Trump en zijn type politici moeten dus ook aanvaarden dat zij worden tegengesproken, publiekelijk. En moeten ook respect hebben voor wie dat doet.

Welaan dan: ik vind het jammer dat mensen als Trump, die liegen, schofferen, beledigen, aanvallen, en isoleren, verkiezingen kunnen winnen.  Trump bewijst daarmee alvast één ding:  "civilization is a prerequisite for democracy, but democracy is obviously not a guarantee for civilization".

Maakt me dat een fan van Hilary Clinton? Nee, natuurlijk niet. De leugen is geen exclusieve gave van Trump. Maar dat mensen zoals Trump, gesteund door sommige gigantisch rijke mediamagnaten, het bijvoorbeeld voor elkaar krijgen zichzelf als "het volk" te presenteren, terwijl ze enkel een elitaire klasse en hun familie aan de macht helpen, dat is gewoon jammer. En gevaarlijk.

Wanneer dit bovendien in het machtigste land ter wereld kan en gebeurt, dan ben ik ongerust. Een USA op de dool, volledig teruggeplooid op zichzelf, is een gevaar voor de wereldvrede, is een gevaar voor de NAVO, en is een gevaar voor Europa. In zo'n wereld heeft Europa maar één reddingsboei: de rangen sluiten, samen vechten voor wat ons dierbaar is, en minder afhankelijk zijn.

Maar ook daar wringt het schoentje. Want ook hier duiken kleine Trumpkes op. Onbeschoft, onbehouwen en niet gespeend van hypocrisie en leugen. Of hoe zou je Marine Le Pen bestempelen, die leningen krijgt van Poetin en bedelen gaat bij Trump, en ondertussen pleit voor minder Europa? Hoe zou je de Brexit benoemen, bejubeld door Trump, want Europa verzwakkend met steun van (diezelfde?) mediamagnaten? En wat met Wilders, anti-Europa, anti-Marokkanen, anti....euh, tja, waar is die man eigenlijk voor? En ga zo maar verder.

Mensen en bewegingen die Europa willen verzwakken, staan dus overal roepend op de voorgrond. Je zou er bijna een putch van rijken en machtigen in kunnen zien. Mensen die de democratische politieke weerstand op hun macht en geld willen breken, en daartoe net die instanties die daarvoor garant moeten staan in hun bestaansrecht ongeloofwaardig trachten te maken. Ze doen dit door deze instanties aan te vallen met het argument dat het die instanties zijn die te ver van het volk staan.

Om dat duidelijk te maken, beroepen ze zich dan op hun marionetten in de Europese politiek. De Tsipras, Farrages, Le Pens en Wildersen van deze wereld. Die als kleine Trumpkes af en toe Europa mogen trachten verder te verdelen door mensen een rad voor de ogen te draaien, nog mee geholpen door het onvermogen van de Europese instanties zelf. Maar Farrage, Le Pen en Wilders, met hun Britse, Franse of Nederlandse versie van "America first", zitten op het niveau "Texas first" of"Nebraska first". Ze zijn niet eens de Europese Trumps, ze zijn de Trumpkes "down under", ze zitten onder zijn "tower", smekend voor aandacht en geld van hun grote roerganger, om in ruil de sterkte van Europa in de wereld te ondermijnen. Wanneer wordt dat duidelijk?

Europa mag écht niet verdeeld en verzwakt worden. Op geen enkele manier. Als dat toch lukt dreigt een zware neergang van het Europese avondland. Wie zegt bv. dat Trump een verdeeld en zwak Europa niet aan Poetin zal aanbieden in ruil voor andere invloedssferen? Wie zegt dat Oekraïne dan nog verdedigd zal worden door een verzwakte NAVO? Wie zegt dat vervolgens, wanneer de Russische beer sterker blijkt dan een verzwakte "NATO-pussy", de prille democratieën in Letland, Estkand, Litouwen, Polen, Hongarije, Roemenië en vele andere niet opnieuw bedreigd zullen worden?. Wie zegt dat Poetin dan niet zegt :"grab them by that NATO-Pussy"? En wie zegt dat een verzwakt West-Europa dan niet volgt, mee onder de Russische koepel, zoals Oost-Europa destijds de omgekeerde richting volgde bij het vallen van de Berlijnse Muur?

Nee, Europa mag niet verdeeld en verzwakt worden.

Doemdenkerij helpt ons daarbij niet verder. We moeten blijven "denken", maar daar ook positieve conclusies en acties aan koppelen. Zo is waakzaamheid over de kwaliteit van ons eigen politiek personeel meer dan ooit noodzakelijk. Zo is een visie op Europa, zijn eenmaking in verscheidenheid en zijn slagkracht op socio-economisch, ecologisch en militair gebied, meer dan ooit noodzakelijk. Het is niet door onszelf te verzwakken in Europa, door de Europese eenheid af te breken dat we daartoe zullen komen.

Het is door een  wervende, enthousiasmerende en hoopvolle visie voor ons, Europeanen, dat we opnieuw recht zullen krabbelen. Het is door een geloofwaardig toekomstproject te bieden dat we de rug zullen rechten. En het is door het behoud van een beschaafde democratie dat we met opgeheven hoofd de Amerikaanse, Russische en Chinese leiders tegemoet zullen kunnen treden. Beste Europese leiders: verkondig luid dit toekomstproject van beschaving, vrede, democratie en welvaart, liever vandaag dan morgen. Belichaam de visie hoe we in Europa de strijd aan gaan met armoede en onrecht, voor vrede en stabiliteit, en voor vrijheid van meningsuiting die niet tot onbeschaafde beledigingen of uitsluitingen moet leiden. En vooral: zorg dat in Europa politici hun werk kunnen doen, én doen. Geef altijd en overal de meerwaarde van Europa mee, verschuil je niet laf achter Europa als er onpopulaire maatregelen noodzakelijk zijn, en geef het goede voorbeeld door niet zelf aan politiek politicienne te doen. Kortom, "walk the talk".

Herman Van Rompuy en Barack Obama: we miss you both.

Willen hun opvolgers nu opstaan !

2018: het jaar van de nuance?

Category: Blogs 2016
Created: Wednesday, 03 January 2018

nuance

2017.


In het begin was er Trump. En eigenlijk alleen maar Trump. Fake news was Trump. Arrogantie was Trump. Domheid was Trump. Machtswellust was Trump. Neerkijken op vrouwen was Trump. En voor de voorstanders: duidelijkheid was Trump. Soms de ene dag wit en de andere dag zwart over hetzelfde onderwerp. Maar altijd zwart of wit. Duidelijk heet dat tegenwoordig dus. Dus duidelijkheid was Trump.

Later op het jaar was er ook Francken. Een goede leerling van Trump. Met een beleid volledig conform de regeringsverklaring. Maar ook met woorden die "aan duidelijkheid" niet te wensen over lieten. Irritant voor de coalitiepartners. Plezant voor de "eigen achterban". En voor de oppositie. Altijd recht voor de raap, als een nieuwe Jean-Marie Dedecker. En altijd provocerend, excuserend en opnieuw provocerend. Woorden altijd zwart of wit, handelingen nogal grijs. Duidelijk heet ook dat tegenwoordig.

En op het einde van het jaar was er dan ook nog #metoo. Wat was dat allemaal. Het begon met de vunzigheid van één of andere Amerikaanse regisseur, die er praktijken op nahield die in de richting van verkrachting gaan. Machtsmisbruik, degoutant, walgelijk. "Grab them by the pussy" als het ware. Duidelijk zwart. En natuurlijk kon ook Vlaanderen niet achter blijven. Toen was er de "affaire" Bart De Pauw. Minder erg dan de Amerikaan, maar volgens de betrokken vrouwen toch nogal intimiderend. Donkergrijs? En toen liep het mis. Plots gooiden de feministen zich op #metoo. Plots presenteerden een aantal carrièrevrouwen zich als heilige maagden werd hen dat belet door al die boosaardige mannen. Plots werd een fluitende bouwvakker bijna gelijkgesteld met een verkrachtende machtswellusteling, plots werd de "grab them by the pussy" van die andere vunzigaard niet meer onderscheiden van een complimentje dat slecht geformuleerd werd en daardoor misplaatst over kwam. Plots werd ook lichtgrijs helemaal zwart. Omdat tinten grijs niet meer mogen bestaan "voor de duidelijkheid". 

Drie voorbeelden (en er zijn er nog vele andere) van wat me het voorbije jaar het meest is opgevallen : het totaal gebrek aan de mogelijkheid om nog nuance in het debat te krijgen. Toegegeven, nuance is inderdaad moeilijk te verzoenen met sensatie, en sensatie verkoopt en bekt beter. Nuance laat zich inderdaad moeilijker vertalen in een tweetje of een krantenkop. Nuance kleeft mensen niet echt aan het scherm, meer nog, mensen moeten daar over nadenken langer dan de tijd om een sms te versturen. Nuance vergt enige intelligentie, zowel om ze te formuleren als om ze te verstaan. Hoevelen doen die moeite nog, hoevelen nemen beter gezegd de tijd nog om die moeite te doen, overtuigd als ze vooraf al zijn van het eigen zwart-of-witte gelijk? Geen argumenten zoekend om tot een goede conclusie te komen, maar argumenten zoekend om de vooraf getrokken eigen conclusie te staven. Liefst met wat scheldwoorden er bij, die bij voorkeur de domheid van de gesprekspartner (of meestal de social media partner) moeten illustreren.

Nuance leidt nochtans bijna automatisch tot respect. En is dat nu niet net wat ook al die scheldende roepers opeisen: respect? Hoe komt het dan dat die nuances zo snel verdwijnen? Het is zelfs zo ver gekomen dat ik dit jaar, op het einde van het jaar, iemand "ontvriend" heb op facebook. Omdat enkel kunnen uitdagen, beledigen, respectloos verwoorden en schelden nog tot zijn repertoire behoorden. "Duidelijk" was hij wel. Maar overtuigen kon hij me nooit. En gezellig was het evenmin. Mag het in discussies ook nog af en toe gezellig en zelfs leerrijk zijn? Mag het nog mogelijk zijn door een goed argument van mening te veranderen? En mag er dus die magische nuance zijn?

Ik zie het in de (social) media over Trump, Francken of Hilde Van Mieghem nog niet zo snel publiekelijk gebeuren, zo'n plotse vlaag van nuance. Nochtans zou dat mooi zijn. Want natuurlijk zal Trump niet zo dom zijn als de "ene kant" wil laten geloven, en niet zo rechtlijnig als de andere kant beweert. Natuurlijk weet Francken perfect dat zijn beleid het regeringsbeleid is, maar evenzeer verwoordt hij wel (weze het provocerend) een aantal problemen waarmee hij bij de uitvoering van dat beleid geconfronteerd wordt. En natuurlijk zijn er naast de échte slachtoofers ook sletjes die (zoals Jean-Marie Dedecker het verwoordde) horizontaal hun vertikale carrière hebben gemaakt en nu op #metoo liggen te janken dat ze het niet gewild hebben. En dus zou een iets genuanceerdere mening, iets minder veralgemening, de opinie van mensen sieren. 

Maar zelfs dat is "not OK". Het aantal keer dat je voor "Tsjeef" wordt uitgescholden als je een genuanceerde mening hebt, is niet te tellen. Ik zal een voorbeeld geven. Ik ben een absoluut voorstander voor het recht van de Catalanen om zich uit te spreken over hun onafhankelijkheid. In principe ben ik zelfs voor het toekennen van die onafhankelijkheid indien een meerderheid van de Catalanen daar voor kiest. En ik vind dat een grondwet van een land moet voorzien dat dit nodig is. Tot slot vind ik dat het totaal van de pot gerukt is dat Spanje mensen die gaan kiezen in elkaar timmert en een referendum onmogelijk maakt, verkozen vertegenwoordigers opsluit en het bestuur van een regio gewoon overneemt als het beleid hen niet zint. Als dit in Iran gebeurt, staan de USA op de bühne van de Verenigde Naties. Conclusie van de social media: ge zijt voor Puidgemont.

Tegelijk stel ik wel vast dat (ondanks hun meerderheid in het parlement) geen meerderheid van de Catalanen gestemd heeft voor de onafhankelijkheidspartijen. Een beetje zoals Trump en Clinton dus. Tegelijk stel ik met mijn verstand, ondanks mijn emotionele sympathie voor de Catalanen, vast dat een referendum over "al dan niet in Spanje blijven" natuurlijk niet alleen de Catalanen aanbelangt, maar ook alle Spanjaarden. met andere woorden, tegelijk stel ik al mijn voorbehoud tov referenda vast. Conclusie van de social media: ge zijt nen Tsjeef. Als niet een verrader van de Catalaanse zaak. En bij afleiding van mijn overtuiging dat een koningshuis niet van deze tijd is en Vlaanderen maximaal onafhankelijk moet zijn van een staat (België) die zijn tijd gehad heeft. 

Een genuanceerde mening, zelfs over buitenlandse zaken, is dus blijkbaar "not done".....

Toch is het dat wat ik iedereen wens voor 2018: wat meer nuance, en daardoor wat meer respect voor de ander. Argumenten die vooraf gaan aan de conclusie ipv enkel argumenten die gezocht worden om het eigen vastgeroeste gelijk te bewijzen. Lachend naar de toekomst ipv wenend over het verleden. En samen vooruit gaand, op het genuanceerde pad waar iedereen elkaar in een tint grijs kan vinden, ipv knokkend over zwart of wit elkaar te lijf te gaan en daardoor de stilstand van onze maatschappij of stad te organiseren.

"Tsjeef" is dus geen scheldnaam. Bij nader genuanceerd inzien is het gewoon een compliment. Bedankt dus al wie me zo noemde het voorbije jaar.

 

Er is nood aan journalistiek en democratische leiderschap mét visie.

Category: Blogs 2016
Created: Wednesday, 02 November 2016

 

 

Enkele jaren terug was het nieuwe mantra: "concrete maatregelen". Want "de mensen" verstaan en voelen dat. "Concrete maatregelen" moesten aangeven waar de politiek mee bezig was, en zo het vertrouwen bij de burgers herstellen. Een beetje zoals een "lik op stuk beleid", dat direct aangeeft waar iemand in de fout gaat, en waarvan men dus verwacht dat de straf op die persoon het gewenste effect heeft.

Vandaag dreigen deze "concrete maatregelen" echter te verworden tot een verantwoording van de dagjespolitiek, en van een totaal gebrek aan visie en onderbouw. Zo evolueren we naar een populistische redeneerstijl, waarbij het hanteren van de megafoon van de buik van de samenleving het sterkste politiek argument is, en elke maatregel op zichzelf bekeken wordt, zonder na te gaan of hij wel bijdraagt aan de realisatie van een globalere visie en strategie, en of hij geen fundamentele waarden ondergraaft. Denk aan Theo Francken, die vanuit een terecht bekommernis over vluchtelingenbeleid de scheiding der machten in gevaar brengt door een rechterlijke uitspraak naast zich neer te leggen "omdat er bij de burgers geen draagvlak voor is". Hoe efficiënt een maatregel ook is om een concreet probleem op te lossen, als hij niet bijdraagt aan een grotere visie of als hij fundamentele waarden ondergraaft, kan hij vaak beter niet genomen worden. Wie aan de rand van de afgrond staat, neemt beter geen efficiënte stap voorwaarts...

In deze blog wil ik even op deze problematiek inzoemen. Want deze trend speelt m.i. een belangrijke rol in de verTrumping van de politiek, het fragmentair leiderschap zonder visie dus, en versterkt zo het gebrek aan democratisch leiderschap mét visie. En dat draagt op zijn beurt dan weer bij tot de risico's op een niet-democratisch leiderschap.

 "Concrete maatregelen". 

Op zich OK
Op zich is het een edele doelstelling en methode om concrete maatregelen te nemen, te communiceren en te kaderen. Wollige praat werkt immers niet, en de veelbesproken "kloof" tussen burger en politiek moet gedicht worden door mensen duidelijk te maken waar de politiek mee bezig is. Maar heeft het ook gewerkt? Is de kloof vandaag echt kleiner dan pakweg 10 jaar terug? Ik vrees er voor. De "concrete maatregelen" zijn een containerbegrip geworden. En daardoor alleen al hebben ze hun effect gemist waar het "de kloof" betreft.

"concrete maatregelen" mogen echter nooit op zichzelf staan.
Ze moeten op zijn minst kaderen in een visie. En elke concrete maatregel moet aan die visie afgetoetst worden. Zo niet, dreig je in circeltjes te rijden van de ene naar de andere concrete maatregel, elkaar soms opheffend, tot je terug op je vertrekpunt komt. In het bedrijfsleven is dit fenomeen bekend als "busy doing nothing". Daarmee win je het vertrouwen niet terug.

Een andere valstrik is de schijnbare efficiëntie van de maatregelen
Daarbij wordt soms vergeten dat je ook héél efficiënt de afgrond kan inrijden. Of om het met de hogervermelde boutade te zeggen: als het je doel is een stap vooruit te zetten, en je staat aan de rand van de afgrond, kan je toch beter eerst eens nadenken over een betere visie vooraleer een concrete maatregel te nemen om vooruit te gaan.

Gevolg: maatregelen zonder globale visie of aandacht voor fundamentele waarden.
Denk maar aan de hervorming van de arbeidsmarkt, de hervorming van de gezondheidszorg, de hervorming van de belastingen, de hervorming van dit, en de hervorming van dat. Vaak nog verfraaid tot "structurele" hervorming. Allemaal mooie woorden, maar als puntje bij paaltje komt (en ik denk dat ik hierbij een uitzondering moet maken voor de hervorming van justitie) is het allemaal beperkt tot een verfijning van wat bestaat, aangevuld met enkele extra uitzonderingen of bijschavingen die dan de visie zouden moeten uitstralen.

En zo zijn er wel wat.
In de inleiding vermeldde ik reeds het schrijnende voorbeeld van een staatssecretaris die impliciet en ongestraft de scheiding der machten in vraag stelt. Maar mag ik ook enkele minder voor de hand liggende voorbeelden aankaarten? 
Ik wil drie gevallen aankaarten: de fundamentele waarde van het eigendomsrecht in onze samenleving (het recht iets te "bezitten"), de fundamentele waarde van de privacy in onze samenleving (het recht iets "te doen" zonder dat iedereen het moet weten), en de fundamentele nood aan een verstandig, niet fanatiek, milieubeleid in onze samenleving.

Laat het ons eerst hebben over het eigendomsrecht.

Is dat nog een fundamentele waarde of niet?
Ik vind van wel. Eigendom verwerf je, koop je. Het is "van jou". Niet van de overheid. Er is begrijpelijkerwijze een "maar". Natuurlijk mag je met die eigendom niets doen wat anderen fundamenteel schaadt. Je mag je huis niet zomaar verbouwen tot een discotheek als er buren zijn, je mag je tuin niet herdopen tot een schietstand, enfin, er zijn allerlei logische beperkingen.

Maar dan begint het. Tot waar gaat dat? Het is heel verleidelijk voor een wetgever als de onze, die zich graag met alles moeit, om daarin te ver te gaan. 

Hoe ver moet / mag het gaan?
Een voorbeeld. Als ik mijn huis verhuur, mijn eigendom dus, mag ik dan nog kiezen aan wie? Spontaan zullen de meesten zeggen: "ja toch"? Maar mag je écht verhuren aan diegene waarvoor je als eigenaar meest sympathie hebt, of aan diegene waarin je spontaan meest vertrouwen hebt? Lijkt logisch. En wat dan met de antiracismewetgeving? 

Ah, das een logische uitzondering, hoor ik je zeggen, mensen uitsluiten op basis van huidskleur kan niet. Terecht. Maar wat met allerlei andere, ook subjectieve factoren? Mag je als eigenaar je eigen aanvoelen nog gebruiken? Meer nog, stel dat je naast het huis blijft wonen dat je verhuurt: mag je dan op basis van sympathie je huis al dan niet aan een huurder verhuren?  En wat als diegene die je de minst sympathieke vindt toevallig een gekleurde medemens is? Is dat dan geen racisme?
Ik kies bewust twee fundamentele waarden als racisme en eigendomsrecht om het antwoord te bemoeilijken, want racisme is op zich verwerpelijk, en eigendomsrecht fundamenteel. Hebben we het debat open en zonder taboes gevoerd over de afweging tussen beide? Ik denk het niet. Onze terechte afkeer voor racisme heeft maatregelen laten ontstaan die sluipend de rechten van de eigenaars beperkt hebben.

Laat het me (in mijn ogen) wat gemakkelijker maken met een ander voorbeeld: je koopt een huis, en wil de voorgevel aanpassen. Plots komt een overheid zich moeien met jouw smaak, met wat mag en niet mag. Is ook het bijsturen van smaak rond visualiteit van huizen een overheidsopracht? Allicht wel voor geklasseerde gevels. Maar ook voor andere? Of is zelfs de loutere  inrichting van jouw tuin een staatszaak? Mag men je bv. verbieden bomen te kappen in je eigen tuin? Niemand heeft het debat ten gronde gevoerd. Een "waardevolle boom" wordt belangrijker dan het eigendomsrecht, een geklasseerd gebouw zeker ook, maar is alles wat geklasseerd is ook belangrijk? En wat met niet geklasseerde gevels die toch verboden worden omwille van het stadszicht? Sluipend worden eigendomsrechten ondermijnd door overheidsbemoeienis, soms terecht, soms onterecht, en in elk geval zonder dat er een uitgesproken fundamenteel debat werd over gevoerd. Wie neemt de handschoen op?

Privacy dan

Onze privacy is er zo mogelijk nog veel erger aan toe dan ons eigendomsrecht. Ik zal het hier niet eens hebben over de gevaren van smart watches, wie daarover meer wil weten verwijs ik graag naar een eerdere blog hierover. Ik wil het hier enkel hebben over overheidsinmenging via camera's en de privé-inmenging via internet. 

De camera's en de overheid dus. Eerst waren het enkel flitscamera's, dan kwamen de camera's die mensen boetes moeten geven wanneer ze ergens door rijden waar het niet mag, en ten slotte trajectcamera's. Allemaal werden ze verantwoord door de stijgende veiligheid (want stijgende controle van criminelen). Zonder vermelding dat dit ook een stijgende controle van gewone mensen in houdt, tot het beklemmende toe. Het debat over de afweging tussen 100% veiligheid / risicoloosheid enerzijds, en 0% privacy / vrijheid anderzijds, wordt niet gevoerd. En kom niet af met de slogan "als je niets verkeerd doet is dat toch niet erg". Als ik naakt in mijn tuin rondloop, doe ik niets verkeerd, en wil ik toch niet gefilmd worden bijvoorbeeld.

Vandaag worden we elke halve meter die we per auto afleggen op straat gevolgd. Trajectcamera's gaan ons volgen van punt 1 tot punt 2, Big Brother weet ook waar we parkeren (ook daar moet je je nummerplaat in geven), om vervolgens ons, als we vertrekken (het tijdstip is bekend), opnieuw via trajectcontrole te volgen. Dan kom je thuis. Als morgen het eigendomsrecht verder ondermijnd wordt en de aandacht voor privacy verder verwelkt, kan men misschien nog wat drones opsturen om de regeltjes te controleren die je thuis moet naleven. Binnen misschien nog niet, maar daar weet Google uiteraard ook precies wat je vervolgens op het internet opzoekt. Heeft het misschien iets te maken met het voorgaande traject dat je aflegde? Of met wat de drones in je tuin zagen? Big data zoekt het wel even op. Vervolgens stuurt men je (storende) advertenties rond het thema dat je net aan het opzoeken was. Waarna je dit via internet kan kopen, en men ook dat trajectgewijze kan volgen.

Gelukkig wordt wat Google betreft het debat rond privacy al een beetje gevoerd. Voor privé-ondernemingen stelt men zich al vragen. Maar de overheid? Die moeten we blijkbaar blind vertrouwen met onze gegevens. Zijn we het daarover eens? Wat is onze visie over privacy, zowel tov overheid als privé?

"Privacy is dood" hoor ik dan. In elk geval, als dat de visie is, dan is het alleen maar uit fatalisme. Zich neerleggen bij iets, ipv écht aan de slag te gaan voor wat men goed vindt, is echter nooit OK. Hoe zou je dan "concrete maatregelen" kunnen nemen die in de juiste richting gaan? Hoe zou je mensen dan opnieuw kunnen enthousiasmeren om via de politiek aan een betere wereld te werken? En daar moet het in de democratie toch over gaan? Werken aan een betere wereld ipv zich neer te leggen bij het schijnbaar onvermijdbare.

Het gebrek aan visie neemt soms zelfs hallucinante vormen aan wanneer het over milieu gaat.

Soms zijn het geen fundamentele waarden die ondermijnd worden, maar is men gewoon strategisch dom bezig. Zo willen sommigen de bedrijfswagens weg om milieuredenen. Hoeveel beter zou het niet zijn die massa bedrijfswagens als een opportuniteit voor het milieu te zien ipv als een bedreiging? Hoeveel beter zou het niet zijn er voor te zorgen dat gans dat wagenpark pakweg elektrisch moet rijden binnen dit en 10 jaar? Dat zou pas écht een milieurevolutie zijn. De middelen geven aan onze elektrische netwerken om dit aan te kunnen, de opdracht geven aan alle leasingmaatschappijen om daar prioriteit aan te geven, en dit ook als overheid met een gefundeerd investeringsprogramma stimuleren: daar heb je alleen maar wat visie en strategie voor nodig. De concrete maatregelen volgen dan vanzelf. En élke burger zal het begrijpen en de meesten zullen er achter staan. Zelfs als hun bedrijfswagen wat duurder wordt. Concrete maatregelen moeten dan wel aangeven dat men écht in die richting gaat, dat het meer is dan wat van de ene afpakken om het aan de andere te geven, dat het écht over een milieurevolutie gaat. Daartoe moeten de concrete maatregelen bespreekbaar blijven. Maar als ze kaderen in een ruimere visie, overstijgen ze ten minste de dagjespolitiek.

Nood aan charimsatisch en democratisch leiderschap mét visie.

Tot hier dus de drie voorbeelden. Er zijn er meer. Meer gevallen waar een globale visie en strategie zou kunnen leiden tot veranderingen die verbetering zijn, ipv tot bijsturingen die alleen maar populistisch zijn en fundamenteel niks veranderen. Maar om dat te doen heb je charismatische mensen met visie en leiderschap nodig.

Geef ons dus aub terug democratisch leiderschap mét een visie, vooraleer een niet-democratische leiderschap het overneemt wegens een gebrek aan visie van het democratisch leiderschap.

Laat ons maw in Europa Amerikaanse toestanden zoals Trump versus Clinton vermijden !

Ik reken en hoop dan ook op mensen met visie om zich terug op de democratische politiek te werpen, en ik reken en hoop op de journalisten in ons land om die mensen tijdig een forum te geven om hun visie uit te dragen.

Want ook journalistiek leiderschap hebben we meer dan ooit nodig.

Heimwee naar de frontlinie

Category: Blogs 2016
Created: Saturday, 17 September 2016

schaapNee, een blind en volgzaam schaapje zullen ze van mij nooit maken. Een eigen mening is voor mij belangrijk, ten minste als ze gefundeerd is. En sinds ik de frontlinie in de politiek achtergelaten heb, moet ik ook niet langer "namens" mensen spreken, maar kan ik voluit voor de creatievere ideeën gaan. Comfortabel.

Enkele voorbeelden?

  • Mijn overtuiging dat de verkeersveiligheid in dit land ten onder gaat aan te veel en te strenge regeltjes en boetes (wat nu de richting is die we steeds meer uit gaan: streng, strenger, strengst), en aan een manco aan andere maatregelen zoals rond infrastructuur en stuurvaardigheid.
  • Mijn herhaalde oproep om de achterhaalde en discriminerende quota voor vrouwen overal te schrappen wegens het al lang bestaan van gelijke kansen (wat niet hetzelfde is als gelijke resultaten). 
  • Mijn pleidooi voor begraafplaatsen waar ook moslims zich thuis kunnen voelen, lang geleden reeds in de vorige Mechelse coalitie als oppositieleider, maar ook nu nog.
  • Mijn pleidooi om de "gezonde levensjaren" ipv de "levensjaren" als basis voor pensioenleeftijd te nemen, liefst ongeacht het aantal gewerkte jaren, dit laatste om groepsegoïsme of profitariaat tegen te gaan: een pensioen is bedoeld voor wie de ouderdom bereikt heeft om niet meer te hoeven werken, niet voor wie vindt dat hij al genoeg voor de maatschappij heeft betaald of gewerkt. Want dat vinden we allemaal.
  • Mijn aandacht voor de privacy en mijn afkeuring voor wie daar te lichtzinnig mee omspringt, ook als overheid.
  • Mijn overtuiging dat de staat zich niet moet moeien met de eigen vrije keuzes van gezinnen, bv rond privé-eigendommen, taakverdelingen, kinderaantallen, huis- en tuininrichting, etc... en er al zeker niet moet over hersenspoelen ("sensibiliseren" heet dat tegenwoordig).
  • Mijn absolute afkeur voor alles wat naar belasting ruikt op reeds belast vermogen of op een vermogenswinst die verder gaat dan een pure speculatietaks.
  • ....

 

Het is comfortabel om in alle openheid deze ideeën te kunnen verkondigen. Als voorzitter van CD&V Mechelen, en als fractieleider van CD&V/N-VA in de gemeenteraad, moest ik altijd de "grootste gemene deler" van de meningen verkondigen. En dan liefst nog scherp genoeg om de media te halen. Waarna het voor sommige te scherp, en voor anderen te veel consensus was. Veel wikken en veel wegen dus. En soms ga je in die communicatie ook gewoon eens in de fout. Maar owee, dat mag dan niet toegegeven worden,. Want in de politiek mag je geen fouten maken. In de politiek worden fouten genadeloos afgestraft. Politiek is niet echt wat je een "lerende organisatie" zou noemen....

Daar dacht ik aan toen de heer Van Biesen de storm over zich heen kreeg die hij zelf letterlijk over zich uitgeroepen had. Natuurlijk was het dom, impulsief en niet gepast wat hij zou gezegd hebben.  Natuurlijk moest er een reactie op komen. Natuurlijk was zijn verklaring of excuus of wat het ook moge geweest zijn verward en dus zeer twijfelachtig. En natuurlijk was de hefigheid van de reacties dus terecht. De vermeende racistische uitspraken zijn immers onaanvaardbaar.

Maar om nu al die mensen die moord en brand geschreeuwd hebben zelf heilig te gaan verklaren, gaat me toch een stapje te ver. Er waren zeker gemeende, oprechte en onderbouwde reacties. Maar natuurlijk was er ook politiek misbruik van sommige "verontwaardigden". Natuurlijk zullen er rekeningen vereffend zijn met Van Biesen, intern en extern. En natuurlijk zijn er een aantal die in de zero-sum-game die de politiek is, hun kansen zagen stijgen door het falen van Van Biesen. Wie zich zwak toont in de politiek, krijgt nog extra slagen.

Dat is dus het rustgevende aan mijn positie buiten de frontlinie van de politiek: je kan praten met je oren open voor reacties, je kan schrijven met je mailbox open voor reacties. Je kan nadenken en herdenken. Je hebt het recht op een inhoudelijke vergissing of een communicatieve flater, je kan communiceren met een kans op herziening. Rustgevend, zeker, maar ook bevorderlijk voor risicovolle creativiteit en dus uiteindelijk voor kwaliteit. Want wie mag falen, durft ook te lukken.

Stel je voor dat ik mijn bovenstaande ideeën als lokaal Mechels partijvoorzitter of fractieleider officieel zou gecommuniceerd hebben.Het zou gestormd hebben. Gewoon al omwille van hun afwijking van de gangbare vanzelfsprekendheden. En wie weet zitten er effectief ook vergissingen in de opgesomde of andere ideeën die ik heb geopperd, en zou men mij daar dan ook op kunnen "pakken". Of bewust foutief "framen". Of gewoon als mens oderuit halen. Gevaarlijk dus. Maar aangezien ik geen mandaten-concurrent meer ben, geven de ideeën nu enkel aanleiding tot inhoudelijke (soms scherpe, maar dat is niet erg) reacties, en word ik niet als mens onderuit gehaald. Comfortabel om het te blijven doen dus.

Al heb ik soms toch ook wat heimwee naar die actieve frontlinie, waar je de zaken ook kan realiseren, en niet alleen bespreken. Alle respect dus voor mensen die vandaag toch nog in de frontlinie van de politiek actief zijn, toch nog hun verfrissende ideeën durven verwoorden, en meer doen dan enkel te trachten onschuldig te zijn als het misloopt en zo hun mandaat te behouden. Want we hebben mensen nodig die zorgen dat het goed loopt. Ook als het op risico van de eigen carrière is. Respect voor elk van hen. Ook, en zeker, als ze eens een foutje maken.

Afgooien maar die schroom

Category: Blogs 2016
Created: Monday, 11 July 2016

Vlaamse Leeuw voor webstekDe Vlaamse feestdag. Sommigen kunnen er niet kleinerend genoeg  over doen. Anderen zien er dan weer een excuus in om mensen uit te sluiten, haat te zaaien. En ten slotte zijn er diegenen die er een kans in zien om alle Vlamingen in te sluiten, samen te feesten. Een feest voor alle Vlamingen, en een open uitnodiging voor alle anderen. Gelukkig lijkt deze categorie veruit de meerderheid te zijn.

En toch. Op één of andere manier hebben Vlamingen nog altijd een dubbel gevoel bij hun identiteit als Vlaming. Bijna tweehonderd jaar Belgisch nationalisme, dat niet naliet om al wie bewust Vlaming was  in het beste geval kneuterigheid en in het slechtste geval nazisme te verwijten, hebben hun sporen nagelaten. Er zijn mensen die het niet "aandurven" om gewoon onbevangen zichzelf, Vlaming te zijn.

Eigenaardig toch, dat minderwaardigheidsgevoel, nu we bijvoorbeeld toch al vele tientallen jaren de meest welvarende regio in het land zijn. Eigenaardig toch, die angst om "enggeestig" of "egoïstisch" te lijken, voor een volk dat uit pure solidariteit de andere landsdelen blijft helpen, jaar na jaar. Eigenaardig toch, dat gebrek aan fierheid na vele tientallen jaren strijd om onze prachtige taal de plaats te geven die ze verdient in een land dat dit niet erkende. Eigenaardig toch, na vele tientallen jaren staatshervormingen om onze eigenheid beter bestuurlijk te verankeren, die schroom om met Vlaanderen uit te pakken in de wereld. Als Ieren, Fransen, Brazilianen of Duitsers luid hun volkslied zingen op een Europees kampioenschap, zijn we vertederd, een beetje jaloers. Als 90000 Catalanen in Barcelone tijdens een match van FC Barcelona het Catalaanse volkslied aanheffen, voelen we de emotie en trilt ze in ons lichaam. Maar zelf de Vlaamse leeuw zingen, ho maar, dat is iets anders. Het clubke Vlaams Belangers zou eens kunnen doen alsof we bij hen horen, dat gaan we toch niet riskeren zeker? Alsof dat clubje ook maar enigszin representatief is voor Vlaanderen. Alsof Marine Le Pen de goedbedoelende Fransen belet om de Franse vlag uit te hangen of de Marseillaise te zingen.

Nochtans is eigenheid, zeker in deze globaliserende wereld, iets wat we écht wel nodig hebben. OK, mijn dorpel is bestuurlijk van mijn stad. Het eerste niveau is en blijft de gemeente. En die hebben we absoluut nodig voor onze dagelijkse "besognes". En natuurlijk weet iedereen die nadenkt dat we in een geglobaliseerde wereld, met problemen van pakweg veiligheid, milieu, energie en vluchtelingenbeleid een Europees niveau nodig hebben (dat liefst wat beter werkt). Maar tussen "mijn dorpel" en "een Europees leger" ligt nog een wereld aan menselijke en maatschappelijke opdrachten, waar we ons liefst "thuis" bij voelen. Cultuur. Onderwijs. Sociale cohesie. Zaken waarbij zelfs liefst niet te veel wetten en regeltjes nodig zijn, gewoon omdat er een sociale consensus rond bestaat.

Als Europa vervreemdend overkomt voor de mensen, is het mi vooral omdat het te weinig aandacht heeft voor die nood aan identiteit, die nood aan "thuis zijn". Het is niet met lokale streekproducten een hart onder de riem te steken, dat men meteen ook de identiteit van de verschillende volkeren in Europa (h)erkent. Als Europa, naast de absolute rationele noodzaak van grootschaligheid in een geglobaliseerde wereld, ook de harten van de Europeanen wil veroveren, zal ze de identiteit van haar volkeren, de drang van mensen om zich ergens onbevangen "thuis" te voelen, moeten erkennen. En leren genieten van de complementariteit van deze volkeren, ipv ze op te sluiten in een eenheidscarcan.

Maar Europa zijn we natuurlijk allemaal: ons hart en ons verstand. Het begint ook bij elk van ons. Leven in de wereld, leven in Europa, begint met onszelf te (er)kennen. Afgooien dus die schroom, en Vlaming in de wereld zijn, stevig de Vlaamse Leeuw zingen en ons tegelijk niet laten vereenzelvigen met wie afkeer heeft voor de anderen. Insluiten, niet uitsluiten. En ons vooral niet laten wijs maken dat jezelf kennen een vorm van kneuterigheid is. Dat heeft men al 200 jaar geprobeerd. Daar zijn we stilaan te volwassen voor.

Sprakeloos. Woordenloos. Verbijsterd.

Category: Blogs 2016
Created: Sunday, 26 June 2016

Brexit. Het is zo ver. Ik ben sprakeloos, woordenloos, verbijsterd.

Hoe is dit mogelijk? The madness of the crowd? Of heb ik me in mijn mening vergist en hebben zij toch gelijk?

Eerst twijfel je dus even aan jezelf. Vergis ik me dan zo? Meer nog, vergist de wetenschap zich? Vergissen alle gerenommeerde instellingen zich?

Maar de twijfel verdwijnt snel. Het antwoord is natuurlijk: nee. Het zijn enkel de Engelse kiezers die zich vergissen. Zo simpel is het eigenlijk. Maar wie durft het zo duidelijk zeggen en schrijven, zeker in Engeland? The wisdom of the crowd, dat klinkt populair. The madness of the crowd al veel minder. Nochtans is het zo. Maar wie hen er op moest wijzen, leek wel sprakeloos, woordenloos.

En als je dan hoort dat een Europese fractie (deze waarin Vlaams Belang zit) door Poetin wordt gefinancierd, als je dan leest dat het de mediamagnaten van de tabloids zijn die uit eigenbelang hun kranten voor "Leave" hebben doen schrijven, als je dan vaststelt dat zelfs de overwinnaars zoals Boris Johnson nu aarzelen om door te zetten, en dus bewijzen enkel uit eigenbelang gehandeld te hebben, als je dan de woede van de jeugd in Engeland, van de bevolking in Schotland en Noord-Ierland en van de Londenaars in het algemeen ziet, als je dan moet vaststellen dat hoger opgeleide en dus beter geïnformeerde mensen meer Europees gezind zijn, tja, dan denk je niet alleen "hoe is het mogelijk". Dan denk je ook : "dit moet toch om te keren zijn". Dan hoop je dat het niet is omdat mensen zich vergissen in een referendum, dat een ganse bevolking en haar toekomst vergooid moeten worden!

Het nog expliciet omkeren? Nee, hoe goed dat ook zou zijn, dat lukt m.i. niet meer. Want als je dat probeert, dan ben je zogezegd elitair, gewoon omdat je slimmer bent. Dan ben je zogezegd ondemocratisch, omdat je niet gelooft in de illusie van een referendum. Dan ben je zogezegd voor alle misbruiken die inderdaad in Europa bestaan, gewoon omdat je denkt dat je beter die misbruiken kan aanpakken dan het kind met het badwater weg te gieten.

En toegegeven: het "IN" kamp was ook niet zo indrukwekkend gevormd. Het werd "geleid" door iemand die jarenlang de Europese instellingen geboycot heeft. Hij was plots het uithangbord van "IN" na jaren in de feiten zich als "OUT" gedragen te hebben. Hij verdwijnt nu langs de achterdeur, als "verliezer van de eeuw". Er was ook nog een Labourleider die zoniet kleurloos dan toch zeer zwijgzaam zijn stem heeft laten horen in dit debat. Ook hij zou één van de leiders van het "IN" kamp geweest moeten zijn. Hij wordt nu, te laat, in vraag gesteld. Niets schiet er over van de leiding die "IN" wou, alles schiet over van wie uit eigenbelang "OUT" wou. Maar die laatsten willen talmen, omdat ze niet weten wat ze nu eigenlijk écht willen. Het blijkt alweer makkelijker te zijn om samen "tegen" iets te zijn, dan samen "voor" iets.

Hoe moet het nu verder? Ik ben eigenlijk nog steeds sprakeloos en woordenloos. En zo mogelijk nog meer na het debat op de Zevende Dag van vandaag, met 6 Vlaamse Europese parlementairen. Niet alleen werd daar duidelijk gesteld dat Poetin één van hen financiert, en werd dat niet eens als wereldnieuws behandeld. Maar tegen die partij zijn, was bovendien zo ongeveer het enige dat de 5 anderen vonden om het over eens te zijn. Samen tegen iemand zijn bleek ook hier gemakkelijker dan samen voor iets zijn.

Nochtans heeft elk van die partijen een (meestal degelijk onderbouwde én pro-Europese) visie. Daarnaast hadden ze ook allemaal een nuance op hoe het nu verder moet. En probeerden ze die nuance als grote oplossing naar voor te schuiven. Waarop de anderen het afdeden als dommigheden. Terwijl de enige domheid was, dat ze niet zagen hoezeer ze het fundamenteel eens waren met elkaar.

Zo is iedereen het er immers wel over eens dat wij Europeanen terug een droom moeten krijgen waar we naar streven. Een wervend project, dat is wat we nodig hebben. Iedereen is het er bovendien over eens dat die droom stelselmatig vorm moet krijgen door concrete maatregelen die de mensen begrijpen, voelen en ondersteunen. Iedereen is het er ook over eens dat daartoe een Europa met verschillende snelheden zal nodig zijn, waarbij Europa meer autonomie, slagkracht en sterkte moet krijgen in wát het doet, en tegelijk kleiner moet worden in het aantal detailmaatregelen waar het zich te veel mee moeit. En iedereen is het er over eens dat daartoe structurele veranderingen nodig zijn, maar dat het daarmee niet is dat men de burgers terug zal enthousiasmeren. Die structurele hervormingen moet je in stilte realiseren, om de andere elementen mogelijk te maken.

En toch leek het debat een grote kakafonie. Omdat de ene wilde scoren met de concrete maatregelen, en dus niet kon aanvaarden dat de andere het over de structuren had. En omdat nog een ander wilde scoren door "minder uitgebreide bevoegdheden" te bepleiten, en daarom niet kon dulden dat de andere wou scoren door "grotere slagkracht in problemen zoals migratie, energie, milieu en veiligheid" voor te staan. Vliegen afvangen van elkaar, met als lachende zesde Vladimir Annemans.

Zouden we nu voor één keer het interne debat tussen wie het goed bedoelt, niet in termen van winnaars en verliezers kunnen voeren, maar in termen van zowel een droom als een actieplan voor échte Europeanen? Een actieplan voor onze Europese samenleving en voor de toekomst van onze Europese jongeren?

Tot slot: mijn excuses. Deze blog is veel te lang voor iemand die woordenloos en sprakeloos is. En echte oplossingen staan er evenmin in. Maar hij is wel een oproep aan al diegenen die verantwoordelijkheid dragen in een representatieve democratie, om referenda overbodig te maken door voldoende samen te werken. Een oproep aan alle democraten in Europa om het geloof in hen, om het vertrouwen in de verbeterbaarheid van onze instituties en om de realisatie van een betere wereld mogelijk te laten blijven.

Werk samen aub. Voor anderen het in jullie plaats doen, en voor het te laat is !

De échte taxshift: een belasting op verbruik, niet op inkomen.

Category: Blogs 2016
Created: Saturday, 23 April 2016

 

tax voor webstekIn onderstaande blog werk ik de idee uit van een "BV", een "Belasting op Verbruik".

Mijn stelling is dat de oude Marxistische tegenstelling tussen kapitaal en arbeid overstegen moet worden, ook waar het de belastingheffing betreft. Natuurlijk heeft een overheid geld nodig uit belastingen. Maar waarom moeten belastingen geheven worden op het inkomen dat je verwerft (of het nu uit arbeid of uit kapitaal is)? Veel beter zouden we kunnen werken met een belasting op wat je met dat geld doet, een "Belasting op Verbruik" (BV) dus. De overheid kan dan een hogere BV heffen op luxeproducten dan op basisproducten, waardoor er een impliciete herverdeling gebeurt. Mensen kunnen zelf kiezen of ze veel basisaankopen doen met hun geld, of weinig luxeproducten kopen met hetzelfde geld. Spaarzaamheid die vermogens creëert wordt niet afgestraft, arbeid wordt goedkoper en dus gestimuleerd, de economie wordt aangezwengeld. En vooral: ieders keuzevrijheid neemt toe.

Ja dus, er moet een tax shift komen. Maar niet van arbeid naar kapitaalsbelasting. Wel van inkomens- naar verbruiksbelasting.

In de onderstaande blog geef ik drie gouden regels waaraan een eerlijke belasting moet voldoen. En enkele voorbeelden waarom de switch van arbeidsbelasting naar vermogensbelasting daar niet aan voldoet. Daarmee hoop ik de illusie van rechtvaardigheid of zelfs maar oplossingsgerichtheid van een vermogens(winst)belasting een beetje te ontkrachten, en dus het pleidooi voor een BV ipv een inkomensbelasting te versterken.

Ik wens u veel leesgenot, en hoop dat deze blog een bijdrage kan leveren aan het debat om onze samenleving op langere termijn leefbaar te houden, en onze sociale zekerheid op langere termijn betaalbaar te houden.

 

Naar een Belasting op Verbruik met 3 gouden regels

 

De overheid maakt geen geld. De overheid vraagt geld aan de burgers om er dingen mee te doen. Openbare werken of gezondheidszorg bijvoorbeeld. Of gewoon herverdelen, omdat men dat rechtvaardiger vindt.

Laat ons dus eerlijk zijn: belastingen zijn nodig om de overheid haar werk te laten doen. Geen discussie daarover. De vraag is: wat moet een overheid wel en niet doen, en hoe efficiënt doet ze het. Met andere woorden: doet ze de juiste dingen en doet ze de dingen juist?

Sommigen vinden dat de overheid best wat minder kan gaan doen. En het klopt dat overheden nooit meer deden dan vandaag in het westen. Vandaag doen ze niet alleen hun "kerntaken" zoals politie, leger, veiligheid etc. Ze doen sinds vele decennia ook aan welvaartsbeleid. En meer en meer willen ze ons ook begeleiden van de wieg tot het graf. Ons "gelukkig" maken, ons welzijn garanderen. Van weinig tot veel overheid dus.

Maar daar wil ik het dit keer niet over hebben. Welke overheid we ook hebben, een grote, een dikke, een dunne of een kleine, ze maakt geen geld en moet dus het geld aan de burgers vragen. Dat kan op vele manieren. En daar gaat deze blog over: hoe de overheid aan haar geld geraakt.

Tot op heden is er een soort vanzelfsprekendheid dat het geld hoofdzakelijk gevraagd wordt op basis van wat je verwerft, op basis van je inkomen. Wie vandaag discussieert over verschuiven van belastingen, discussieert daardoor al snel uitsluitend over de vraag of je belast wordt op je inkomen uit arbeid dan wel op je inkomen uit kapitaal (vermogensmeerwaardebelasting). De "goeie oude Marxistische tegenstelling" als het ware, waarbij sommigen zelfs het loutere bezit ook wil belasten (vermogensbelasting).

Daarnaast hebben we al enkele tientallen jaren ook de "BTW" uitgevonden, de "Belasting op Toegevoegde Waarde". Waarbij de verschillende schakels in de ketting elkaar belastingen aanrekenen als waren ze zelf belastingontvangers (en doorstorters). De naam BTW lijkt me niet zo fijn gekozen, alsof je bestraft wordt op het leveren van toegevoegde waarde. Beter zou zijn er een "BV" van te maken, een Belasting op Verbruik, zowel qua naam als qua doelstelling.

Hoe de overheid haar geld verwerft dat ze nodig heeft, is uiteraard niet vrijblijvend. De manier waarop moet rechtvaardig zijn, moet een draagvlak hebben. En dat krijg je m.i. noch door oude tegenstellingen op te roepen, noch door vastgeroest te blijven zitten in voorbijgestreefde denkpatronen. Daarom deze oproep om vooral de discussie over "dual tax" niet te voeren, maar wel de discussie over hoe we de marxistische tegenstellingen tussen groepen mensen kunnen overstijgen, en zo tot meer rechtvaardigheid kunnen bijdragen.

En dan wordt de "BV" plots interessant. 

Ik verklaar me nader. Bij zo'n BV zijn er voor mij drie gouden stelregels:

  • belastingen moeten het juiste gedrag belonen; herverdelden is daar één element van, maar er is veel meer.
  • belastingen mogen niet contradictorisch zijn met andere belastingen of met het overheidsbeleid.
  • belastingen mogen het individu niet voor onethische of onmenselijke keuzes stellen.

Laten we van elk van deze regels eens een voorbeeld geven

1. Belastingen moeten het juiste gedrag belonen.

Stel dat een vermogens(winst) belasting ipv arbeidsbelasting komt. Wat betekent dit?
Dat wie spaart een belasting aan zijn broek krijgt, en dat wie verbruikt en vervuilt met rust wordt gelaten.
Onderstaand voorbeeld ter illustratie.

Laten we 2 willekeurige goed verdienende personen kiezen die allebei netto pakweg 100,000 euro per jaar over houden na het voldoen aan hun basisbehoeften. Niet slecht geboerd dus.

De ene persoon is spaarzaam, laten we hem mijnheer "S" noemen. Hij belegt zijn centjes in aandelen van duurzame en economisch gezonde bedrijven. OK, dat kost hem vandaag beurstaksen, beleggingstaksen, aankooptaksen, etc, maar in weze belegt hij zijn zuurverdiende centen op een zinvolle manier.

De tweede persoon daarentegen leeft weelderig met zijn geld. Hij vervuilt de lucht met kerosine door geregeld met het vliegtuig op reis te gaan, waarbij zijn geld bovendien naar het buitenland vloeit, hij vervuilt verder door per auto alle (vaak nog gesubsidieerde) festivals en cultuurmanifestaties af te dweilen, en hij geniet van lekker vlees op restaurant. Laten we hem mijnheer "V" (vervuiler of verbruiker, u kiest) noemen.

Na 10 jaar sparen heeft mijnheer "S" een 1,000,000 euro in aandelen bijeen geharkt, waarmee de betreffende bedrijven aan de slag kunnen, mensen kunnen aanwerven etc. Mijnheer "V" daarentegen heeft niets op zijn activa staan, hij heeft alles opgesoupeerd, en toegegeven: een beetje BTW daarop betaald. Maar toch...

De vraag is nu: welk gedrag willen we als maatschappij promoten? Het S-gedrag of het V-gedrag? Het spaarzame economisch verantwoorde, of het verspillende en vervuilende?

Wel, een vermogensbelasting (en trouwens ook een vermogensmeerwaardebelasting) belast mijnheer "S" omdat hij vooruitziend en spaarzaam was en zo een vermogen heeft opgebouwd, en beloont dus in feite mijnheer "V" die vervuild en verbruikt heeft.

Rechtvaardig of onrechtvaardig? Maatschappelijk gewenst of niet? Slim of dom? U kiest.
Maar aan de eerste basisregel voor een gezond belastingstelsel voldoet dit zeker niet: een vermogensbelasting beloont gewenst gedrag niet, integendeel, het stimuleert ongewenst gedrag.

2. Belastingen mogen niet contradictorisch zijn met het overheidsbeleid

De overheid bepleit het bezit van een eigen huis. Waarna ze het bezit op zich belast. Een vermogensbelasting, tegenstrijdig met het eigen uitgangspunt.
De overheid pleit ook voor een tweede, derde,... pijler om het wettelijk pensioen aan te vullen. Dit wordt uitbetaald in kapitaal, waarna de overheid dit kapitaal belast als vermogensbelasting. Tegenstrijdig met zichzelf.
En daardoor bestraft ze bovendien wie voor zijn eigen onderhoud kan in staan, ook nadat men in een RVT terecht komt, en betaalt ze voor diegenen die alles opgedaan hebben en daardoor op de staat beroep moeten doen.

Het verdere verloop van ons voorbeeld illustreert dit met cijfers.

Mijnheer "S" heeft natuurlijk, als vooruitziend en spaarzaam persoon, ook aan pensioensparen gedaan, en zijn tweede pijler verzorgd. Zelfs een derde. Hij gaat er dus van uit dat hij een appeltje voor de dorst heeft. Zijn werkgever heeft immers samen met hem veel betaald om een waardig pensioen over te houden.

Om efficiëntieredenen werd door de overheid beslist dit pensioen niet meer maandelijks uit te betalen, maar het als kapitaal beschikbaar te stellen op de pensioenleeftijd van mijnheer "S". Het kapitaal is daarbij gelijk aan het aantal maanden dat mijnheer "S" statistisch nog te leven heeft vermenigvuldigd met het voorziene maandbedrag. Opgeteld bij wat ze allebei al gespaard hebben (zie rubriek 1), zorgt dat er voor dat wanneer ze op pensioen gaan, mijnheer en mevrouw "S" samen bijvoorbeeld het niet onaardige bedrag van 2,000,000 euro hebben gespaard. Met hun pensioen plus de intrest op dat geld kunnen ze normaal leven. Tot ze op een dag naar het rusthuis moeten....

Zo'n rusthuis kost grossomodo 2000 euro per maand per persoon. Per jaar dus 24000 euro. Maal 2 is 48000 euro. Tel daar nog kleding, medicijnen en behandelingen en wat cadeautjes of snoepjes voor kinderen en kleinkinderen bij, en je komt al snel aan 60.000 euro per jaar dat je uitgeeft eens je in een RVT zit.

Ik wil je de berekening gerust bezorgen, had ze eerst geschreven, maar het zou deze blog té zwaar gemaakt hebben. Daarom dit: de intrest op 2,000,000€ plus pensioen volstaat net voor mijnheer en mevrouw "S" om de rekeningen te betalen zonder inteelt op hun kapitaal te doen (en als je dat wel doet daalt elk jaar de intrest, zodat systematisch meer kapitaal opgesoupeerd moet worden).

Dankzij hun vooruitziende en spaarzame aanpak kunnen mijnheer en mevrouw "S" dus zelf in staan voor hun leven in het RVT. Intussen zijn ofwel de kinderen van mijnheer "V", ofwel de staat (bijvoorbeeld als die kinderen er een gelijkaardige levensstijl op na houden), aan het bijbetalen omdat mijnheer "V" zijn verzorging in het rusthuis niet kan betalen.

De krekel en de mier. De spaarzame mijnheer "S" dreigt een belasting op vermogen te moeten betalen, om de staat de middelen te bezorgen waarmee die de verspilzuchtige mijnheer "V" moet onderhouden.

Is het dat wat we willen? Willen we door vermogensbelasting mijnheer "S" ook afstraffen, en zorgen dat ook hij zijn rusthuis niet kan betalen? U kiest. Maar wie voor een vermogensbelasting kiest, kiest er dus voor het gedrag van mijnheer "V" te promoten, de staat hiervoor te laten opdraaien, en dus in een vicieuze circel van steeds meer nood aan belastingen terecht te komen, nodig om het gedrag van mijnheer "V" te ondersteunen, zijn leven lang. We zijn hiermee dus opnieuw in tegenstrijd met regel 1.

Maar ook met regel 2. Want wat gedacht over hetvolgende: de overheid wil ons stimuleren om naast het wettelijk pensioen ook zelf voor onze oude dag te zorgen via tweede en derde pijlers. Vervolgens betaalt men die pijlers uit als kapitaal, en komt diezelfde overheid bij de uitbetaling daarvan langs om belastingen op dat kapitaal te heffen. En dat men niet af komt met de mededeling dat het alleen om de "grote" vermogens zou gaan: zoals uit het voorbeeld blijkt, moet je al over 2,000,000 euro beschikken om zonder zorgen in een RVT te kunnen overleven.

Te complex? Of heb je nog een voorbeeldje nodig van tegenstrijdig gedrag? Dan is er de belasting op je eerste woning (kadastraal inkomen). De overheid wil mensen stimuleren om een eigen huis te verwerven, maar zodra ze dit doen staat diezelfde overheid klaar met een belasting op dat bezit. Wie de logica daarvan begrijpt, mag het mij uitleggen, maar in elk geval : mij lijkt dit een overheid die haar eigen doelstellingen ondermijnt of op zijn minst de mensen die het gewenste gedrag vertonen afstraft.

3. The final countdown: onmenselijke keuzes voor onze ouderen.

Vandaag stellen we door de vermogensbelasting op erfenissen onze oude mensen voor de keuze: besteel je kinderen of geef je onafhankelijkheid op. Een onethische vraag voor een onmenselijke keuze. Ook in ons voorbeeld. 

Om de circel rond te maken is er dan de successieplanning.
Want stel dat er toch geen vermogensbelasting is bij leven, dat men maw mijnheer "S" toch respecteert in zijn keuzes, en dat daardoor zijn kapitaal volstaat om het rusthuis en de verzorging te betalen met pensioen en intrest. Dan komt de staat, ook vandaag, al uitgebreid langs wanneer mijnheer of mevrouw "S" komen te overlijden.

Maar geen nood, zullen sommigen zeggen, een schenking, belast aan 3%, kan dit oplossen. En dat is juist. Alleen geven we daardoor onze oudere mensen volgende keuze: besteel je kinderen of geef je onafhankelijkheid op.

Ofwel besteel je je kinderen door schandalig hoge successierechten op je kapitaal aan de staat te schenken (en dus niet aan hen). Ofwel geef je je onafhankelijkheid op door je eigen geld nog voor je dood weg te schenken. Is het dat wat we willen? Mensen voor die keuze stellen?

U kiest. Maar ik weet in elk geval wat ik zou kiezen: afschaffen die erfenisrechten, afschaffen die vermogensbelasting. Veel eerlijker, gezinsvriendelijker en menselijker.

"Het komt zo dicht bij mijnheer"

Category: Blogs 2016
Created: Saturday, 26 March 2016

Hoe vaak hebben we de afschuwelijke beelden al gezien van uiteengerukte lichamen, wenende kinderen, bloedende volwassenen, uitzinnige begrafenissen, in verre landen? Hoe vaak hebben we niet gedacht "het is toch wel erg". En er stilletjes bij gedacht "gelukkig is het ver van hier".

Hoe vaak hebben we dan ook dat zinnetje niet herhaald bij het zien van de gruwelijke beelden in Brussel de voorbije dagen. "Nu komt het toch wel héél dichtbij". Niet slecht bedoeld. Nee, echt welgemeend en bezorgd. Want onze naasten, onze dierbaren, onszelf zien we niet graag in gevaar of willen we niet zien lijden.

We leven in een geglobaliseerde wereld. Zoals destijds de plattelandsbewoners door de boekdrukkunst ontdekten hoeveel beter de mensen achter de muren het hadden, en vervolgens die muren afbraken om er ook te gaan wonen, zo is nu het internet te vergelijken met een "moderne boekdrukkunst", die hen informatie verschaft over wat er achter de muren gebeurt. Mensen over de hele wereld zien hoeveel beter we het hier hebben, niet alleen qua welvaart, maar ook qua democratie, rechten en welzijn. Mensen over de hele wereld zien dat, en willen dus de muren rond fort Europa afbreken, omdat het verschil zo groot is dat het het hen waard is er hun miserabel leven voor te riskeren. Met hoop op de toekomst.

Voor de meeste vluchtelingen was de horror van terreur en oorlog al enkele maanden geleden "toch wel héél erg dicht bij". Daarom zijn ze namelijk gevlucht. Daarom kwamen ze naar hier. En ja, er zullen zeker ook mensen bij zijn die elders terecht hadden gekund. En ja, er zullen zeker deugnieten of zelfs criminelen bij zijn. Maar vooral héél veel sukkelaars. Dus laat ons vooral niet blind zijn: ze zullen blijven komen, zolang het de moeite is om hun leven te riskeren als ze naar hier komen, omdat hun leven thuis toch al "geen leven" meer is. Omdat de horror daar al "wel héél erg dicht bij" is.

Geregeld wordt er dan terecht op gewezen dat Europa niet de ganse wereld kan huisvesten. Er zijn grenzen aan wat Europa kan oplossen. Want uiteindelijk stoppen het draagvlak én de draagkracht van het "Wir schaffen das". Aanslagen zoals op 22 maart slopen het draagvlak. Een té groot aantal vluchtelingen sloopt de draagkracht. Wie 100 kilo kan dragen, kan daarom nog geen 200 kilo tillen, wie 100000 vluchtelingen aankan daarom nog geen 200000. Wir schaffen das was correct op dat ogenblik, maar het heeft ook zijn limiet. Buitenmuren versterken, het huis omwallen ipv alle binnendeuren te sluiten dan maar?

Ik ben overtuigd dat het draagvlak veel meer onder druk staat naar identiteit en samenhorigheid, naar het "thuis" gevoel dat mensen hier willen behouden, dan naar pure financiële draagkracht. Want die laatste hebben we uiteraard nog wel. Generositeit is financieel zeker nog mogelijk. Maar iedereen wil nog "naar huis" kunnen gaan, met een "wij" gevoel, een "thuis" gevoel. Iedereen wil een plek hebben waar hij zijn leven aanvoelt als vanzelfsprekend, wetend wat aanvaardbaar is zonder dat het allemaal in wetten en regeltjes moet gegoten worden, maar gewoon omdat het vanzelfsprekend is in de maatschappij waarin we leven. Ook met dat draagvlak moeten beleidsmakers rekening houden. Dat gebeurt mijns inziens te weinig.

En dus is er maar één oplossing: helpen, maar eerst ter plekke. Vroeger zou men dat ontwikkelingshulp durven noemen hebben. Nu zijn het "hot spots", of bommenwerpers om de "slechten" te verdrijven. Klinkt stoerder. Maar het is eigenlijk hetzelfde: mensen de kans geven in hun eigen omgeving een betere leefomgeving uit te bouwen, waar ook zij zich "thuis" kunnen voelen, zonder bedreigd te worden door honger of dorst, oorlog of foltering, repressie of haat.

Die kansen geven, dat gaat geld kosten. Veel geld. Ook échte ontwikkelingshulp, niet enkel oorlogshulp. En het gaat zoveel geld kosten, dat we het gaan voelen. Zeker als er ook nog een klimaatcrisis bij komt. En dat geld zal van ons, privé of uit onze begroting, moeten komen. Dat is pas veiligheidsbeleid, dat is pas welvaartsbeleid, dat is pas welzijnsbeleid: mensen hier en overal in de wereld een veilige thuis geven, omdat ons huis te klein is om iedereen te huisvesten. Maar geld gaat het kosten.

En er is inderdaad een alternatief voor wie gierig wil zijn op korte termijn: muren bouwens zoals Trump of Orban. Maar dan is het alleen maar een kwestie van tijd vooraleer die muren gesloopt worden door wanhopige mensen die zien hoeveel beter wij het hebben. Want komen zullen ze, als vluchteling, of als soldaat. Als dat échte gebeurt, zal het Brussel van deze week maar een klein voorproefje zijn van de échte oorlog.

Dus toch maar liever wat geld voor hulp, voor échte hulp, ter plekke? Wie durft het voorstellen in deze zogezegde financiële crisistijden? Is Europa even moedig als de VS ten tijde van het Marshall plan, en investeren we in de welvaart en het welzijn van onze zuiderburen? Alleen al uit medemenselijkheid zou het moeten. Maar voor wie dat niet ziet zitten: ook uit eigenbelang. Als Europa terug een baken van hoop, een ideaal voor de toekomst en een wervend verhaal wil worden, weet het wat gedaan.

Kritisch blijven denken aub.

Category: Blogs 2016
Created: Monday, 08 February 2016

 

Einstein voor webstekWiskunde. Logica. Ratio. Natuurlijk bepalen ze niet het ganse leven. Geloof, hoop, liefde, empathie, ze zijn zeker even waardevol in ons menselijk leven. Maar toch. Soms is logisch denken heilzaam. Ook over de niet beoogde gevolgen van beslissingen. Ook over kritische bedenkingen rond "algemeen aanvaarde logica" achter beslissingen, kritische bedenkingen die dus niet in de mainstream van de publieke opinie zitten. 

Mag ik samen met U enkele pogingen doen?

Voorbeeld 1. De pensioenleeftijd verhogen om te besparen. Of kost het net meer?

De logica klinkt vandaag: langer werken, dat spaart geld en geeft mensen langer een zinvol leven. En allicht is dat deels ook zo. Maar heeft men aan alle gevolgen gedacht? Want er zijn zeker ook extra kosten door deze maatregel, en er zijn zeker ook zinvolle bezigheden die belemmerd worden. Een voorbeeld onder wellicht vele andere:

Op vandaag gaat inmiddels de eerste generatie met pensioen waar in de meeste gezinnen zowel man als vrouw systematisch uit werken gingen. Wat betekent die latere pensioenleeftijd voor deze gezinnen? Dat pakweg de oma's binnen 15 jaar, in tegenstelling tot hun eigen mama's, hun kleinkinderen niet zullen kunnen opvangen terwijl hun (schoon)dochters (de moeders van de kleinkinderen) aan het werk zijn. Ze moeten immers zelf nog gaan werken.

Daardoor komen de jonge mama's natuurlijk ook meer in de problemen dan hun voorgangsters, want wie gaat voor de opvang zorgen? Waarna al snel de roep zal komen dat er meer kinderopvang voorzien moet worden. Gevolg: de staat moet voor de opvang van die kindjes zorgen. En dat kost geld. Veel geld.

Een beetje kort door de bocht betekent de latere pensioenleeftijd dus ook:
de staat spaart geld in de pensioenen om het vervolgens uit te geven aan kinderopvang, maakt de grootmoeders ongelukkig omdat ze hun kleinkinderen niet kunnen opvangen, stresseert de moeders omdat ze tijdig aan de crèches moeten staan, en financiert de opvoeding van kinderen als een beroep in staatsinstellingen, maar niet thuis of bij familie.

Waarna er allicht opnieuw een zoveelste studie komt om verbaasd vast te stellen dat we financieel nog nooit zo welvarend geweest zijn, maar helemaal niet gelukkiger dan vroeger, wel integendeel.

Voorbeeld 2. Het succes van de oudejaarsactie BOB. Of de mislukking?

Men heeft vastgesteld dat er "maar" 4% positieve blazers waren tijdens de BOB campagnes van deze oudejaarsperiode. En men noemt dat een succes. Een kleine randbemerking werd gegeven: het waren wel de heel zware gevallen die nog in deze 4% zaten. Intussen kan nog altijd niemand zeggen wat de bijdrage aan ongevallen is voor chauffeurs tussen 0.5 en 0.8 pro mille, en hoeveel voor hen met pakweg 1,5 tot 2 promille (bij wijze van voorbeeld).

Kortom: eigenlijk kan je helemaal niet stellen dat die "slechts 4% positieve blazers" een succes is, tenzij je abstractie maakt van het feit dat die controles eigenlijk alleen bedoeld zouden moeten zijn voor de veiligheid, en niet om ongevaarlijke chauffeurs te kunnen beboeten. Wie pakweg 0.51 pro mille heeft en enkele tienduizenden kilometers rij-ervaring per jaar, is hoegenaamd geen gevaar, maar wel strafbaar. Wie met 2,5 promille rond rijdt is een gevaar op de weg, maar drinkt bllijkbaar niet minder door de BOB controles. De categorie mensen die niet meer "betrapt" werden tijdens deze campagne zijn maw de brave burgers die voldoende gepest werden om de prijs voor de gezelligheid niet meer te riskeren. De zware gevallen zijn gewoon gebleven.

De "brave" burgers worden dus ook hier plat geduwd door wetgeving en controles die buiten elke proportie streng zijn, terwijl de zware gevallen even frequent en zwaar voor gevaar lijken te blijven zorgen. Wat is er dan gewonnen aan verkeersveiligheid door deze aanpak? Juist: niets. Maar owee als je dat durft zeggen. Dan ben je zogezegd voorstander van dronken doodrijders... 

Voorbeeld 3. De uitstoot van dieselwagens wordt slechter. Of beter.

Groot protest. De "autolobby" zou in Europa gewonnen hebben. Want kijk eens: de normen worden verhoogd. Alleen: de vroegere normen waren kunstmatige laboratoriumnormen, nu komen er realistische normen in de plaats. De realiteit is dus dat vandaag de uitstoot in de reële wereld veel hoger ligt dan de normen die nu gaan gelden én opgevolgd worden. En dat dus de uitstoot in de reële wereld zal dalen doordat die kunstmatige laboratoriumwereld is uitgeschakeld.

Een vooruitgang. En toch wordt het her en der voorgesteld alsof dat niet het geval is. Omdat sommigen die een grote sprong voorwaarts willen de stilstand verkiezen boven een stapsgewijze vooruitgang. Ten onrechte.

 

Conclusie

Het zijn maar drie voorbeelden, er zijn er nog tal van andere te bedenken, tal van voorbeelden waar kritische bedenkingen bij de genomen maatregelen geplaatst kunnen worden. Waarmee ik niet wil zeggen dat de kritische bedenkingen per definitie en altijd van aard zijn om de genomen maatregelen blindweg af te schaffen. Ze kunnen ook toelaten maatregelen te verfijnen, te vervolledigen of te nuanceren.

Maar op vandaag is het te vaak zo dat er een taboe rust op kritische bedenkingen, door een soort censuur of dictatuur van de "openbare opinie". En ik weet ook wel dat één van de wetten van de macht is dat je beter mee glijdt met de gangbare meningen, althans in je publieke discours, als je macht wil verwerven. Wie een kritische stem tegen de gangbare consensus in laat horen, is meestal niet diegene die het meeste macht verwerft. Machtswellustelingen gaan dus liever mee in de mainstream, of geven althans die indruk. Ze zijn liefst zelfs de megafoon van de buik van de bevolking. Maar of ze daarom gelijk hebben? Nee toch?

Hopelijk wordt de neiging om niet toe te geven aan mainstream-gedachten ooit een mainstream gedachte.... of kan dat niet ?  

Het jaar van ..... de man van het jaar

Category: Blogs 2015
Created: Tuesday, 29 December 2015

Rik Torfs voor webstekNatuurlijk was 2015 eerst en vooral het jaar van de angst. Angst voor terreur in Europa. Angst voor vluchtelingen. Angst voor verkeersdoden. Angst voor de taxshift. Angst voor de hoge pensioenleeftijd. Angst voor vanalles. Af en toe leek er een kans te zijn dat het ook het jaar van de hoop werd. Velen hebben zich als "Charlie" geout. Zonder schroom. Tot het allemaal wat dichter bij kwam, in concertzalen en voetbalstadions. Dan bleek de angst al snel groter dan de hoop. Toch maar het jaar van de angst dus?

Misschien was het ook wel het jaar van de hypocrisie. Charlie gold immers blijkbaar alleen voor "politiek correcte" beledigingen. Vraag het maar aan Raman.... hij beledigde domweg een aantal bevolkingsgroepen, en moest vervolgens door het slijk. Ik ben er (jammer genoeg) nochtans zeker van dat Raman en heel wat Buffalo's zijn uitspraken ook "grappig" vonden. De ene grappige of smakeloze belediging moet absoluut kunnen, en de andere mag vooral niet. Echt consequent kan je dat niet noemen.

Trouwens, die selectiviteit in de drang naar vrije meningsuiting gold niet enkel voor "humor". Het was ook het jaar van de inhoudelijke taboes. Het jaar waarin meer en meer de eenheidsgedachte van enkele dominante figuren of strekkingen in de media wordt opgevoerd als enige verdedigbare gedachte. En waar die eenheidsgedachte ook streng bewaakt wordt. Waar bijgevolg al de anderen als "irrelevant" worden bestempeld. Waar kritisch nadenken in het beste geval op gehoon wordt onthaald, in het slechtste geval op uitsluiting uit het debat. Waar hersenspoeling stilaan overheidscommunicatie wordt genoemd. Waar Charlie niet bestaat voor aartsbisschoppen die over Euthanasie nadenken. Niet bestaat voor mensen die denken dat 98% van de mensen te vertrouwen is, en dat het net die 98% betrouwbaren zijn die "gepakt worden" door de steeds strengere regels, en de daarbij horende controles en straffen. Waar een simplistisch "streng-strenger-strengst denken" dus nog de enige maatschappelijke norm mag zijn. Waar Charlie niet bestaat voor hen die vinden dat als gemengd onderwijs slecht is voor jongens, misschien ook de kans op gescheiden onderwijs terug moet gegeven worden. Waar Charlie niet bestaat voor wie weet wat de economische wetenschap zegt en daar ook voor uit komt als het een "inconvenient truth" is. Waar Charlie niet bestaat voor dommerikken als Raman, maar ook niet voor al wie nog zelf puur rationeel en geïnformeerd nadenkt en (dus) niet tot het groepsdenken van de BV's behoort.

Het jaar van de angst, de hypocrisie of het eenheidsdenken? Zeker ook het jaar van de achterdocht tov onze medemens. Mensen zijn tegenwoordig per definitie verdacht. In het voetbalstadion word je gefouilleerd. Zelfs door mensen die je persoonlijk en privé kent. Want je zou eens een verdoken bommenlegger moeten zijn. Iedereen verdacht. In de eigen auto moet je blazen, zonder huiszoekingsbevel. Iedereen verdacht. Blazen. Permanent word je gefilmd door camera's. Want "als je niets te verbergen hebt, kan dat toch geen kwaad". Iedereen verdacht én gecontroleerd. En bij alle miserie van de vluchtelingen gaan we er vlotjes van uit dat er wel een hoop terroristen zullen tussen zitten. Meteen: alle vluchtelingen verdacht. Waarbij we het in één moeite normaal gingen vinden dat onze privacy aan diggelen wordt geslagen door tal van controles. Of om het met zo'n geweldige plattitude te zeggen: tegelijk dus ook het jaar waarin de terroristen eigenlijk wonnen.

Of toch het jaar van de hoop? Op de valreep? Misschien toch. Een voorbeeld ter illustratie: het euthanasiedebat nav de uitspraken van aartsbisschop De Kesel.

De berichtgeving over de uitspraken van De Kesel rond euthanasie was inderdaad in eerste instantie weer bedroevend. Men rukt de uitspraken eerst uit de context, interpreteert ze dan zelf, en veroordeelt vervolgens streng die uitspraak, als rasechte "old time comrads" uit de beste communistische traditie. De ene na de andere tegenstander mocht vervolgens komen uitleggen hoe schandalig en eigenlijk irrelevant die uitspraken wel waren. Bovendien niet gespeend van juridische onjuistheid, onjuistheid die bovendien niet werd tegengesproken.
En toen, plots, kwam de hoop. De hoop op een eerlijk debat, met een degelijk interview van een bekwaam en genuanceerd bestuurder als Peter De Gadt. Maar ook andere mensen zijn opgestaan. De open brief van tientallen professoren over euthanasie voor psychisch lijden, enige tijd terug, was al een eerste aanzet. Over de uitspraken van De Kesel hebben een aantal mensen de juridische fouten van sommige politici aan de kaak gesteld. Mensen hebben ook durven zeggen dat bestuurders van instellingen, net als artsen, voor hen een eigen geweten mogen hebben en naleven. Mensen hebben opiniestukken geschreven in kranten om te duiden dat er geen eenheidsgedachte moet zijn. Kortom, er is alvast voor dit thema een tegenbeweging tegen de eenheidsgedachte aan het komen. Er blijkt echt nog hoop te zijn voor de vrije gedachte.

En zo kom ik bij mijn "man van het jaar". Voor mij is dat iemand die er mee voor gezorgd heeft dat alvast wat betreft de vrije meningsuiting het inderdaad een klein beetje een jaar van de "hoop in donkere tijden" is geworden. Iemand die ooit als nar werd weggezet. Iemand die ooit als politicus niet kon bereiken wat hij wou. Maar iemand die als rector van de KUL deze universiteit terug midden in het maatschappelijk debat heeft gebracht, en die geregeld de gevestigde gedachten durft challengen. Hij doet dat op een manier die de media waarderen. Niet verzuurd, en toch to the point. In tweets, maar tweets die vaak ingebed zijn in een genuanceerde en doorwrochte column. Niet te geleerd, maar wel altijd gefundeerd, zoals het vanuit een universtiteit ook hoort.

Misschien was het wel gewoon het jaar van Rik Torfs, maar weten we het alleen nog niet. Omdat het zo moeilijk is de man in een tweet te vatten. Tenzij ingebed in deze blog? Het proberen waard. Voor mij is hij hoe dan ook de man van het jaar. Omdat geen enkele angst, geen enkele hypocrisie, geen enkele achterdocht en geen enkele eenheidsgedachte de vrije gedachte mag beletten. En omdat hij daar de perfecte verdediger en belichaming van is.

 

Hoe het groeide.

Category: Blogs 2015
Created: Saturday, 31 October 2015

Big Brother

Een tijd geleden werd in een ver land de “Health-watch” (HW) gelanceerd. Een mooi instrument om je gezondheid te bewaken. Alle gegevens over je gezondheid kunnen door een app on-line naar de dokter of spoed verstuurd worden. Meteen weet elke bewoner dan preventief hoe het met zijn of haar gezondheid staat, of kan een ambulance bij een acute ziekte of bij een ongeval tijdig naar de plaats rijden waar de betrokkene zich bevond. Een schitterende zaak.

Natuurlijk wou de overheid van dat land zo’n positief gegeven voor haar burgers stimuleren. Trouwens, uiteindelijk kon zo ook op de ziekteverzekering veel geld bespaard worden. Daarom wou ze via “overheidscommunicatie” dit toestelletje promoten en de mensen zo ver krijgen dat ze die app gebruikten. Ze deed het in verschillende stappen.

Stap één: het positieve verhaal. Zo voerde ze een gelukkige gebruiker op, die dankzij de app net op tijd werd opgepikt door de spoeddiensten om een fatale hartaanval te vermijden. Ook was er iemand die door het gebruik van de HW zich gaan realiseren was hoe ongezond zijn wekelijks zakje friet wel was, en zo zijn cholesterol ingrijpend had zien dalen. En dan was er natuurlijk nog de bekende inwoner van het land, wij zouden het een BV noemen, die zoveel gezonder geworden was sinds zij elke avond 10 km. ging lopen. Toffe verhalen, in de zin van “gebruik de HW, en je voelt je beter”.

De zeldzame vragen over de gevolgen van dat apparaatje op onze privacy werden intussen gepareerd met het argument dat niemand verplicht was zo’n HW te dragen. Anderzijds gingen er op een bepaald moment wel stemmen op om mensen die hem wél droegen een korting op hun ziekteverzekering te geven. Dat klonk positief, in elk geval positiever dan wie er geen draagt een extra bijdrage te vragen. Zeurpieten waren het, die stelden dat dat eigenlijk hetzelfde is. Wie een HW draagt, moet minder betalen. Basta. Niet neuten.

Maar dan nog kwam de HW niet echt van de grond. De grote middelen dan maar: drama en emo. Na de positieve verhalen, de dramatische. Over een man die jaren weigerde zo’n HW te dragen. Zijn vrouw vertelt het snikkend op TV: hoe hij er nog zou zijn indien hij de HW gedragen had. Maar hij wou niet, en nu was er niemand op tijd om hem te helpen bij zijn hartinfarct.

Na voldoende dergelijke verhalen, raakte iedereen stilaan overtuigd van het belang van de HW. En kon de overheid de volgende stap zetten: iedereen overtuigen (hersenspoelen?) dat zij die geen HW dragen, eigenlijk onverantwoorde burgers zijn. Het werd in de eindtermen van het onderwijs ook zo opgenomen. Een verplichting tot dragen van de HW werd als evident gepromoot, om zo de laatste “weigeraars” op andere gedachten te brengen. En wie dat een inbreuk op de privacy vond, werd weggehoond. Want wie kan er nu in godsnaam tegen zijn dat de overheid maatregelen neemt opdat mensen gezonder gaan leven? Niemand toch? En wie dat wel doet, vindt dus dat mensen ongezond moeten kunnen leven? Dat is niet enkel slecht voor die mensen, maar ook voor de portemonnaie van alle anderen die extra moeten bijdragen aan de ziekteverzekering. Nee, dat kunnen we niet hebben. Mensen die geen HW dragen benadelen hun medeburgers. Iedereen móest er ééntje dragen. De jeugd zal het leren, de ouderen zullen het voelen. Maar dragen zullen ze.Health Watch

En zo geschiedde. We zijn nu een tijdje verder. En gelukkig laat de technologie intussen diezelfde overheid ook toe om de zaak efficiënt te controleren. Want uiteraard zijn alle burgers “verdachte sujets” die de weldaden van deze HW wel eens aan zich zouden kunnen laten voorbij gaan. Dat moet vermeden worden, dus voldoende controle is noodzakelijk. In den beginnen moesten daarvoor geldverslindende huiszoekingen uitgevoerd worden, of dure barricades op de openbare weg opgetrokken worden om die controles door te voeren. Gelukkig is de technologie nu zo ver gevorderd, dat men geen huiszoekingen meer moet doen, en geen barricades op de openbare weg moet optrekken om de controle uit te voeren: de HW krijgt een sensor die de dichtstbijzijnde politiepost verwittigt wanneer de eigenaar zijn HW uit doet en zo het doorsturen van gegevens belet. De politie kan dan uitrukken, bv. om te vermijden dat hij stiekem een vettig frietje willen steken zonder dat de HW dit kan melden. Dat moeten we als overheid immers beletten.

Privacy? Er waren er een paar flauwerikken die daar ook nu weer een zaak van maakten, maar dat was écht wel geen probleem. Als je niks te verbergen hebt, moet je je daar toch geen zorgen over maken? Of wel? Wie dat denkt, is meteen extra verdacht en zal extra van nabij gevolgd moeten worden. Want die zal wel iets te verbergen hebben. Wie weet wel een hele zak friet…

En zo lukt de betreffende overheid er dus op vandaag perfect in de verplichting op het dragen van de HW, 24 uur op 24, door te drukken en in stand te houden in dat verre land, er een draagvlak voor te creëren (althans schijnbaar, want niemand durft nog reageren) en alle persoonlijke gegevens in kruisdatabanken bij te houden.

PrivacyMaar het verhaal was daarmee niet af. Dankzij die kruisdatabanken (“big data” noemen sommigen het) kwamen er al snel ook nieuwe toepassingen. Een voorbeeld: een waarschuwingsbiep bij de eerste pint die iemand drinkt (ongezond!), een sirene in huis bij de tweede (zodat hij zich schaamt bij de buren voor zoveel onbezonnenheid), en een blokkering van het stuur van zijn auto bij de derde, zodat hij niet meer zelf kan rijden. Meer nog, indien hij dan toch nog in zijn auto durft te stappen, rijdt de zelfrijdende auto automatisch naar de dichtst bij gelegen gevangenis. Een overheid kan toch geen risico’s nemen met onverantwoorde burgers die ongezonde gewoontes hebben? Voor je het weet is er eentje ziek, of overschrijdt een ander de wettelijk vastgelegde cholesterol norm.

Vanaf dat ogenblik hield dus iedereen zijn mond, en leefde fysiek gezond. Maar ook mentaal gecontroleerd, onvrij en ongelukkig. De zelfmoorden stegen, en dus werd de levensduur eigenlijk niet langer. Maar de kosten van de ziekteverzekering, die waren echt wel onder controle.

En de overheid keek terug, en zag dat het goed was. Er was een lange weg afgelegd sinds men de wetten van de privacy had doen aanpassen bij de eerste flitscamera’s. Er was een nog langere weg afgelegd om te laten aanvaarden dat mensen in principe slecht zijn, dus steeds verdacht, en daarom permanent gecontroleerd mochten worden. Gelukkig hadden de alcoholcontroles daar de weg bereid. Maar stilaan was de circel rond. Big Brother was niet langer “watching you”. Hij was “steering you”, vanuit de perfecte anonimiteit van “het apparaat”, zodat niemand hem zelf kon controleren. Sommigen dachten dat hij in Noord-Korea woonde. Een communist. Anderen zagen er eerder de internetbedrijven in. Het kapitalisme. Een derde vreesde dat een nieuwe Mussolini was opgestaan. Het fascisme. Maar niemand wist het exact. Als snel sprak men over “het Mysterie”. Een nieuwe God was geboren.

Een nieuwe religie controleert in dat verre land nu het leven met haar regels, en iedereen gehoorzaamt er de regels. Meer nog: niemand twijfelt er aan: God bestaat. Zijn naam is Big Brother.