Login
Facebook Twitter LinkedIn Share

Raak-gezegd-of-geschreven
   "Vaagheid is het masker van de leugen"

     

Simple Joomla Templates by Web Hosting

Van staten en partijen die verdwijnen

Categorie: Blogs Geschreven: zaterdag 30 september 2017
Facebook Twitter LinkedIn Share

De klassieke Europese staten zouden moeten leren uit het falen van de klassieke politieke partijen. Ze zouden moeten in zien dat wie louter aan "machtsbestendiging" doet, vroeg of laat een hoge prijs betaalt. Vandaag lijkt in Europa echter het tegendeel te gebeuren. Natiestaten beschermen zichzelf krampachtig (Brexit, Spanje, ...), net zoals klassieke partijen al jaren krampachtig vechten om hun laatste relevantie te behouden. Als dit niet snel verandert, gaan we onvermijdelijk naar een turbulente faze in de geschiedenis, waarbij we enkel kunnen hopen dat dit keer de maatschappelijke verbeteringen tot stand komen zonder massaal geweld. Want hoe meer de machthebbers naar loutere machtsbestendiging voor zichzelf en hun instituten streven, hoe groter de kans dat de chaos het van hen over neemt.

Laat ons eerst even de "klassieke staten" bekijken. Morgen gaan bv. de Catalanen naar de stembus. Ze willen een referendum over onafhankelijkheid. Het Spaanse establishment gaat over tot repressie. Stembiljetten worden gestolen ("in beslag genomen" heet dat), ambtenaren en politici opgesloten. Mocht dit in een niet-Europees land gebeuren, we zouden er met zijn allen (terecht) schande over spreken. Niet nu echter. Het ene establishment beschermt het andere. Machtsbestendiging is noodzakelijk. Zwijgen is goud geworden. De chaos op maandag, onafhankelijk van het resultaat, nemen we er wel bij. En je weet maar nooit hoe het afloopt. Wie weet stemmen de Catalanen zelf hun onafhankelijkheid weg, zoals de Schotten. Probleem vanzelf opgelost. 

Of niet?

En wat is het verband met de "klassieke partijen"? Vandaag staan niet alleen sommige natiestaten, maar ook quasi alle "klassieke" democratische partijen in de uitverkoop. Enkele voorbeelden.

  • In Frankrijk is een "sterke man" als "redder des vaderlands" binnen gehaald. Hij bezielt als figuur, maar niet vanuit een ideologische overtuiging. En hij heeft geen enkele "klassieke" Franse partij nodig.
  • In Nederland is de coalitievorming nauwelijks realiseerbaar, en werd enkel één "klassieke" partij gespaard, en dan nog enkel dankzij een fikse rel met een Turkse "tegenstander". Met dank aan het vijandbeeld dus. Maar "de klassieke partijen" komen er zelfs in deze omstandigheden niet meer onder elkaar uit.
  • In Vlaanderen toont de laatste opiniepeiling van GvA aan dat Antwerpen naar een tweestrijd tussen 2 "nichepartijen" van vroeger zal gaan: een milieupartij en een Vlaams-nationalistische partij. Een milieupartij die zich een linkse ideologie heeft aangemeten, en daardoor in Vlaanderen (gelukkig) het extremistische PvdA kan afhouden. En een Vlaams-nationalistische partij die zich van het centrum naar rechts heeft begeven, en zo (gelukkig) haar meer extremistische tegenhanger in toom weet te houden. De drie klassieke partijen zijn in datzelfde Antwerpen, althans volgens deze opiniepeiling, verdampt. De ene misschien al meer dan de andere, maar ze vechten allemaal voor hun laatste relevantie. 

In Italië, Frankrijk, Nederland, Oostenrijk, Vlaanderen, ... en nu zelfs in het Duitsland van de meest stabiele Europese leider, Angela Merkel, gaan de klassieke partijen dus structureel en stelselmatig achteruit.

Maar waarom is dat zo? En wat kunnen de staten in Europa hiervan leren?

Volgens sommigen gaan de klassieke partijen onderuit, omdat de grote verhalen (de ideologische onderbouw van partijen) voorbij zijn. Hetzelfde zou dan gelden voor het grote verhaal van een klassieke staat, "de liefde voor het vaderland". En als er geen grote verhalen meer zijn, dan blijven alleen de kleinere verhalen over. Tot het op een bepaald moment nog enkel over "mijn" verhaaltje gaat. Regionalisering als verkleining, individualisme als het kleinste verhaaltje dat bestaat. De kiezer wordt klant, en kiest voor diegene die iets voor "hem" doet, niet voor diegenen die het meest voor de maatschappij doet.

Maar klopt dat wel? Vooreerst: zijn de grote verhalen écht voorbij? Of zijn de grote verhalen gewoon ondergesneeuwd bij de klassieke partijen en staten? Is men vergeten ze te actualiseren naar vandaag, en is men ze vergeten te herschrijven voor de toekomst? Was men gewoon te veel bezig met het bestendigen van de macht ipv met het voorbereiden van de toekomst? Voor partijen alvast niets nieuws onder de zon. Zou bv Agalev als voorloper van Groen! ooit ontstaan zijn indien de klassieke partijen tijdig ipv te laat de ecologie hadden omarmd? Zou bv. de VU als voorloper van N-VA ontstaan zijn mochten de klassieke partijen tijdig de Vlaamse ontvoogdingsstrijd erkend hebben ipv te laat? Wellicht niet. Maar flexibiliteit en grote verhalen, het gaat te zelden goed samen...

Ik geloof nochtans écht niet dat de huidige (jonge én oude) generaties minder bezig zijn met grote verhalen, minder bezig zijn met de toekomst dan de vorige generaties. Meer nog, ik ben er van overtuigd dat we met zijn allen meer dan ooit zoekend zijn. Zoekend naar houvast om de gigantische veranderingen die we elke dag ervaren te kunnen plaatsen in een toekomstvisie die, midden die turbulente veranderingen, de houvast geeft om niet omver te vallen. Smachtend naar de uitdagingen ook, die zó boeiend zijn, dat ze, mits wat houvast, ons een vlaag van enthousiasme kunnen opleveren.

Wie denkt dat het daarbij alleen over "centen" gaat, onderschat ons. Natuurlijk hebben we geld nodig, net zoals we brandstof nodig hebben om met de auto ergens te geraken. Maar de brandstof is niet het reisdoel. Net zo min als geld de ultieme motivator of economie de ultieme politiek factor zijn. Wáár we naartoe gaan, met onze brandstof of met onze maatschappij, daarover moet het gaan. Daarmee kan je ons als mensen begeesteren, boven onszelf laten uitgroeien, en vanuit onze overtuiging de wereld beter laten maken.

Dat geldt voor partijen, en dat geldt voor staten. Wie zich  niet open stelt voor de toekomst, wie ons geen hoop en houvast geeft, wie ons geen zin(geving) voorstelt, laten we verdwijnen. Dat is democratie...

Het is dus aan een democratisch Europa en zijn bestaande staten om te leren uit de fouten van de kwijnende "klassieke" partijen, en om een toekomst te bieden aan de regio's van Europa. Op die manier geven ze ons  in een geglobaliseerde wereld opnieuw het gevoel een "thuis" te hebben. En het is aan de klassieke partijen om daaraan mee te werken, hun toekomstverhaal wervend te maken en te herschrijven, ipv enkel aan machtsbestendiging te doen.  Alleen wie de toekomst vanuit een authentieke houding en een oprechte overtuiging voor alle mensen beter wil maken, verdient onze steun. 

En dat is dan ook meteen de verpletterende verantwoordelijkheid voor elk van ons: ons eigenbelang overstijgen en stemmen voor die mensen die het op bovenstaande manier aanpakken. Voor zover we dat kunnen beoordelen. Maar als wij het niet beoordelen, zal de geschiedenis het voor ons doen.

© Karel Van Butsel 2004 - 2014
karel.van.butsel@skynet.be

Website by COMITO Consulting bvba