Login
Facebook Twitter LinkedIn Share

Raak-gezegd-of-geschreven
   "Vaagheid is het masker van de leugen"

     

hersenspoeling of sensibilisering?

Categorie: Blogs 2014 Gepubliceerd: zondag 28 september 2014
Facebook Twitter LinkedIn Share

Hersenspoeling voor webstekOvertuigen. Daar gaat het in wezen om in de politiek. Mensen overtuigen van je gelijk. Mensen overtuigen dat hetgene dat je voor ogen hebt, het beste is voor de maatschappij in zijn geheel. En hopen dat je hen meteen ook overtuigt dat dit voor hen het beste is, zodat ze volgen of participeren.

Je kan dat doen doorheen een gesprek op café. Of je kan dat doen door megacampagnes te voeren. Het gebruik van massamedia om mensen te overtuigen is daarbij niet meer weg te denken. En wordt gebruikt door velerlei instanties. Maar blijkbaar interpreteren we de kwalificatie van het gebruik van massamedia anders naargelang wie er gebruik van maakt.

Als het een democratische overheid is die de media gebruikt, spreken we al snel over "sensibilisering". Uiteraard voor de goeie zaak, dat spreekt voor zich. En uiteraard wordt dat belastinggeld "legitiem" besteed. Want het gaat toch over het "algemeen belang". Hopen we.

Als het echter een "totalitair" regime is dat de media gebruikt, dan wordt het woord "sensibilisering" al snel vervangen door het woord "hersenspoeling". De dictatuur doet hetzelfde als de democratische overheid, maar de kwalificatie verandert. Want een dictatuur kan uiteraard nooit "het algemeen belang" dienen. En dus is al wat ze zegt niet alleen per definitie verdacht, maar ook in het eigenbelang van de dictator en niet in het algemeen belang.

Nog anders is het als commerciële bedrijven de media gebruiken. Dan is het juiste woord "reclame", en gaat het per definitie over eigenbelang van de firma in kwestie. Die firma's doen dat natuurlijk ook niet omdat ze denken dat het niet helpt. Net zoals overheden, die hopen de ideeën van mensen te beïnvloeden, willen ook commerciële firma's dat doen.

Het moge duidelijk zijn: al wie via massamedia mensen wil beïnvloeden, doet dit omdat hij/zij overtuigd is dat het werkt. Zij doen het, omdat ze overtuigd zijn dat sensibilisering, hersenspoeling en zelfs reclame er voor zorgen dat onze gedachten beïnvloed, gestuurd worden. 

Laat dat dus een zeer goede reden zijn om ook in onze democratieën een sterke kritische blik te behouden op het gebruik en de eigen werking van de massamedia. Misschien moeten we bv. toch af en toe eens stil staan bij de vraag of ook alle  sensibilisering echt wel in het algemeen belang is. En vanaf wanneer het een poging wordt om iedereen een eenheidsdenken aan te praten.

Het lijkt er tegenwoordig inderdaad soms op alsof de "mainstream" gedachte de enige aanvaardbare geworden is, alsof al wie niet nakwaakt wat als "algemeen belang" wordt naar voor gebracht, een soort parasiet is die het algemeen belang verwaarloost. Diversiteit van meningen, ook doorheen de "sensibilisering", moet mogelijk blijven.

Het gevaar voor eenheidsdenken is ook een gevolg van het feit dat steeds dezelfde "opiniemakers" opduiken in de media.Het "maken" van een opinie als beroep: het lijkt vervaarlijk dicht in de buurt van de hersenspoeling te komen. Vooral wanneer het inderdaad telkens weer dezelfde mensen zijn die opgevoerd worden, van BV's over de klassieke Paul De Grauwes tot en met de "politicologen" met bij voorkeur de heren Devos en Sinardet. De vraag is of er echt niet meer wijze mensen en experten zijn op deze aarde, mensen die ook een mening hebben die het aanhoren waard is, zodat voldoende verschillende mensen met hun eigen gefundeerde mening opgevoerd kunnen worden in de media. En niet alleen steeds weer dezelfde opinimakers die "hun" mening tot eenheidsdenken "maken".

OK, facebook en andere twitter omgevingen geven iedereen de kans om vrij zijn mening te geven. De ene doet dat al wat beschaafder dan de andere, de ene is al wat beter geïnformeerd dan de anderen, de ene is al wat interessanter dan de andere. Maar het zijn en blijven individuele meningen van individuele mensen. De moderne "lezersbrief" zeg maar. Wanneer mensen zichzelf echter uitroepen tot professionele "makers" van opinies, wanneer zij ook in kranten en audio-visuele media op die manier opduiken, dan is dat toch nog net iets anders. Dan zijn ze aan het overtuigen met behulp van die media. En dan zijn de politieke of andere belangen nooit ver weg.

Het zou dan ook goed zijn dat elke opiniemaker aangeeft wie zijn "stakeholders", "financiers" of andere "medestanders" zijn. Dan zouden we ook dat oordeel kritischer kunnen beluisteren, kaderen en absorberen, met kennis van zaken. Maar het zou vooral goed zijn dat de media de discilpline opbrengen om niet steeds dezelfde "experten" op te voeren. Op die manier zou de diversiteit van "opinies" op zijn minst beter gewaarborgd blijven.

 

 

© Karel Van Butsel 2004 - 2014
karel.van.butsel@skynet.be

Website by COMITO Consulting bvba