Login
Facebook Twitter LinkedIn Share

Raak-gezegd-of-geschreven
   "Vaagheid is het masker van de leugen"

     

Fiscaliteit voor dummies ?

Categorie: Blogs 2014 Gepubliceerd: zaterdag 22 november 2014
Facebook Twitter LinkedIn Share

Geld voor webstekZie jij ook steeds minder de bomen door het bos van de discussie over de fiscaliteit? Nochtans, zo prinicipieel moeilijk is het allemaal niet. Ten minste, als men bereid is het voorstel van Wouter Torfs te volgen, een wit blad te nemen en zonder tijdsdrul een structurele hervorming door te voeren.

Laat ons dat dus zelf ook eens proberen, zo'n wit blad. En het eenvoudig houden.

De eerste vraag is dan: op welke manieren betalen we belastingen aan de staat ? (Een tweede vraag is of de staat te veel, te weinig of net genoeg vraagt, en of de staat daarvoor in ruil voldoende dienstverlening en rechtvaardigheid  teruggeeft. Maar die tweede vraag zou ik even willen parkeren. Omwille van de eenvoud beperken we ons tot : hoe betalen we).

Laat ons beginnen met het vermogen. Bezit je iets? Heb je wat kleren, een tafel en wat stoelen, misschien een schilderij of een spaarboekje, wie weet zelfs een eigen huis? Wel, dat bezit, dat is "vermogen". En sommigen vinden dat mensen moeten betalen op dat vermogen. Betalen, gewoon omdat je iets bezit. Dat heet "vermogensbelasting". En vergis je niet, zo'n vermogensbelasting bestaat wel degelijk al, ruimschoots zelfs. Denk maar aan de belastingen op het familiebezit bij een overlijden (erfenisbelastingen) of de belastingen op onroerend goed via het "kadastraal inkomen", ook voor je eerste eigen huis.

Maar we betalen uiteraard niet enkel op ons bezit. We betalen ook op de meerwaarde die we zelf creëren, via arbeid of via vermogen (Laat ons de uitkeringen (werkloosheid, pensioen) voor de eenvoud hierbij even integreren binnen de categorie "toegevoegde waarde door arbeid", ook al betaalt iemand met een uitkering simplistisch uitgedrukt toch maar belasting aan de overheid op de uitkering die zij zelf betaalt). We betalen dus belasting op meerwaarde uit arbeid en belasting op meerwaarde uit vermogen. Historisch is de belasting op arbeid hoger dan deze op meerwaarde uit vermogen. En het is daarover dat het gaat in de discussie over meerwaardebelasting. Jammer genoeg wordt die discussie nogal simplistisch en populistisch gevoerd, maar daarover later meer.

We betalen dus op ons bezit en op wat we zelf aan meerwaarde creëren via arbeid of vermogen. Maar we betalen ook op wat anderen aan meerwaarde gecreëerd hebben, met name wanneer we consumeren of investeren. Als je op restaurant gaat, betaal je BTW (Belasting op Toegevoegde Waarde) omdat de uitbater afzonderlijke ingrediënten tot een leuk gerecht heeft omgetoverd. En als je investeert in een nieuw bedrijfsgebouw, betaal je BTW omdat de aannemer afzonderlijke componenten tot een mooi gebouw heeft verbouwd. Dus ook als we consumeren of investeren, maw als we het geld dat we overhouden opsouperen, betalen we nog eens belastingen: BTW.

En daar nijpt uiteraard het "simplistisch" schoentje van de meerwaardebelasting. Als je iemand die investeert in een bedrijf en bij die investering dus BTW betaalt, nadien nog eens belast als hij met die investering winsten maakt, dan wordt geld uitgeven om te investeren 2 keer belast en geld uitgeven om te consumeren slechts één keer. En ik denk niet dat we als maatschappij investeren moeten ontmoedigen. In die zin is de meerwaardebelasting op het geld dat die investeringen mogelijk maakt dus contra-productief.

Wil dat zeggen dat elke meerwaardebelasting verwerpelijk is? Nee, natuurlijk niet. Iemand die niet in de échte economie investeert, die niet gelooft in de toekomst van een bedrijf maar er op speculeert, die mag uiteraard wél belast worden. Bijvoorbeeld iemand die binnen de maand eenzelfde aandeel koopt en verkoopt zou daar kunnen op belast worden. Maar dat is dan een speculatietaks, geen meerwaardebelasting. Dat onderscheid moet écht gemaakt worden. Dat gebeurt vandaag te weinig. En daarom heb ik het zéér moeilijk met de algemene meerwaardebelasting op vermogens.

Maar dit ter zijde. We gingen een wit blad nemen en beginnen schrijven.

Los van ideologie, zou je dan toch moeten vast stellen dat de "tax-shift" die men nodig heeft om arbeid goedkoper te maken niet alleenstaand mag zijn. Wat voor zin heeft het om puur bezit te belasten? Afschaffen denk ik dan. En dus komen we op 2 belastingen die naar beneden gaan (belasting op meerwaarde uit arbeid) of zelfs afgeschaft worden (erfenisrecht, onroerende voorheffing, kortom alles wat belasting op puur bezit is). Als we even veronderstellen dat de inkomsten voor de staat even hoog moeten blijven, gaan we dus moeten hogere BTW tarieven hanteren en een speculatietaks invoeren. De andere meerwaardebelastingen zou ik omwille van het hoger vermelde investeringsverhaal niet toepassen.

Als we het er over eens zijn dat we bezit beter niet belasten, arbeid minder belasten, vermogensmeerwaardebelastingen beperken tot de speculatietaks en BTW op consumptie verhogen, pas dan kan de tweede discussie starten: hoe hoog moeten die belastingen in totaal zijn, welk ongewenst gedrag willen we ontmoedigen (bv milieuheffingen) en welke rechtvaardigheidsagenda willen we uitvoeren (bv hogere BTW op luxeproducten en lagere op essentiële producten of diensten).

Vandaag wordt die tweede discussie echter té veel vermengd met de logica van de eerste discussie over "waaruit" de staat best het geld haalt. Als we die twee discussie al eens zouden los koppelen, misschien wordt het dan allemaal snel helderder. En kan de fiscale hervorming écht starten.

Good luck !

© Karel Van Butsel 2004 - 2014
karel.van.butsel@skynet.be

Website by COMITO Consulting bvba