Fiscaliteit voor dummies ?

Category: Blogs 2014
Published: Saturday, 22 November 2014

Geld voor webstekZie jij ook steeds minder de bomen door het bos van de discussie over de fiscaliteit? Nochtans, zo prinicipieel moeilijk is het allemaal niet. Ten minste, als men bereid is het voorstel van Wouter Torfs te volgen, een wit blad te nemen en zonder tijdsdrul een structurele hervorming door te voeren.

Laat ons dat dus zelf ook eens proberen, zo'n wit blad. En het eenvoudig houden.

De eerste vraag is dan: op welke manieren betalen we belastingen aan de staat ? (Een tweede vraag is of de staat te veel, te weinig of net genoeg vraagt, en of de staat daarvoor in ruil voldoende dienstverlening en rechtvaardigheid  teruggeeft. Maar die tweede vraag zou ik even willen parkeren. Omwille van de eenvoud beperken we ons tot : hoe betalen we).

Laat ons beginnen met het vermogen. Bezit je iets? Heb je wat kleren, een tafel en wat stoelen, misschien een schilderij of een spaarboekje, wie weet zelfs een eigen huis? Wel, dat bezit, dat is "vermogen". En sommigen vinden dat mensen moeten betalen op dat vermogen. Betalen, gewoon omdat je iets bezit. Dat heet "vermogensbelasting". En vergis je niet, zo'n vermogensbelasting bestaat wel degelijk al, ruimschoots zelfs. Denk maar aan de belastingen op het familiebezit bij een overlijden (erfenisbelastingen) of de belastingen op onroerend goed via het "kadastraal inkomen", ook voor je eerste eigen huis.

Maar we betalen uiteraard niet enkel op ons bezit. We betalen ook op de meerwaarde die we zelf creëren, via arbeid of via vermogen (Laat ons de uitkeringen (werkloosheid, pensioen) voor de eenvoud hierbij even integreren binnen de categorie "toegevoegde waarde door arbeid", ook al betaalt iemand met een uitkering simplistisch uitgedrukt toch maar belasting aan de overheid op de uitkering die zij zelf betaalt). We betalen dus belasting op meerwaarde uit arbeid en belasting op meerwaarde uit vermogen. Historisch is de belasting op arbeid hoger dan deze op meerwaarde uit vermogen. En het is daarover dat het gaat in de discussie over meerwaardebelasting. Jammer genoeg wordt die discussie nogal simplistisch en populistisch gevoerd, maar daarover later meer.

We betalen dus op ons bezit en op wat we zelf aan meerwaarde creëren via arbeid of vermogen. Maar we betalen ook op wat anderen aan meerwaarde gecreëerd hebben, met name wanneer we consumeren of investeren. Als je op restaurant gaat, betaal je BTW (Belasting op Toegevoegde Waarde) omdat de uitbater afzonderlijke ingrediënten tot een leuk gerecht heeft omgetoverd. En als je investeert in een nieuw bedrijfsgebouw, betaal je BTW omdat de aannemer afzonderlijke componenten tot een mooi gebouw heeft verbouwd. Dus ook als we consumeren of investeren, maw als we het geld dat we overhouden opsouperen, betalen we nog eens belastingen: BTW.

En daar nijpt uiteraard het "simplistisch" schoentje van de meerwaardebelasting. Als je iemand die investeert in een bedrijf en bij die investering dus BTW betaalt, nadien nog eens belast als hij met die investering winsten maakt, dan wordt geld uitgeven om te investeren 2 keer belast en geld uitgeven om te consumeren slechts één keer. En ik denk niet dat we als maatschappij investeren moeten ontmoedigen. In die zin is de meerwaardebelasting op het geld dat die investeringen mogelijk maakt dus contra-productief.

Wil dat zeggen dat elke meerwaardebelasting verwerpelijk is? Nee, natuurlijk niet. Iemand die niet in de échte economie investeert, die niet gelooft in de toekomst van een bedrijf maar er op speculeert, die mag uiteraard wél belast worden. Bijvoorbeeld iemand die binnen de maand eenzelfde aandeel koopt en verkoopt zou daar kunnen op belast worden. Maar dat is dan een speculatietaks, geen meerwaardebelasting. Dat onderscheid moet écht gemaakt worden. Dat gebeurt vandaag te weinig. En daarom heb ik het zéér moeilijk met de algemene meerwaardebelasting op vermogens.

Maar dit ter zijde. We gingen een wit blad nemen en beginnen schrijven.

Los van ideologie, zou je dan toch moeten vast stellen dat de "tax-shift" die men nodig heeft om arbeid goedkoper te maken niet alleenstaand mag zijn. Wat voor zin heeft het om puur bezit te belasten? Afschaffen denk ik dan. En dus komen we op 2 belastingen die naar beneden gaan (belasting op meerwaarde uit arbeid) of zelfs afgeschaft worden (erfenisrecht, onroerende voorheffing, kortom alles wat belasting op puur bezit is). Als we even veronderstellen dat de inkomsten voor de staat even hoog moeten blijven, gaan we dus moeten hogere BTW tarieven hanteren en een speculatietaks invoeren. De andere meerwaardebelastingen zou ik omwille van het hoger vermelde investeringsverhaal niet toepassen.

Als we het er over eens zijn dat we bezit beter niet belasten, arbeid minder belasten, vermogensmeerwaardebelastingen beperken tot de speculatietaks en BTW op consumptie verhogen, pas dan kan de tweede discussie starten: hoe hoog moeten die belastingen in totaal zijn, welk ongewenst gedrag willen we ontmoedigen (bv milieuheffingen) en welke rechtvaardigheidsagenda willen we uitvoeren (bv hogere BTW op luxeproducten en lagere op essentiële producten of diensten).

Vandaag wordt die tweede discussie echter té veel vermengd met de logica van de eerste discussie over "waaruit" de staat best het geld haalt. Als we die twee discussie al eens zouden los koppelen, misschien wordt het dan allemaal snel helderder. En kan de fiscale hervorming écht starten.

Good luck !

Staken voor confederalisme?

Category: Blogs 2014
Published: Sunday, 02 November 2014

Staken voor webstekKlimatologisch is het al een hete herfst. Als het van de socialistische oppositie en de vakbonden af hangt wordt het ook sociaal allicht nog een hete herfst. Staken als democratisch recht en als wapen om de eigen machtspositie in de onderhandelingen te versterken: het is van alle tijden, en het moet kunnen als het nodig is.

Maar staken is altijd een nederlaag. Wie staakt bewijst op straat zijn zwakte daar waar de macht écht uitgeoefend wordt. Diegene  tegen wie de staking gericht is wordt er uiteraard ook niet beter van, geen enkel bedrijf, noch de economie van ons land. Je moet met andere woorden al behoorlijk wanhopig zijn vooraleer je dat allerlaatste wapen, de staking en de oproer van de straat, inroept. En je moet een duidelijk doel voor ogen hebben, en rekening houden met de neveneffecten.

Daar lijkt de situatie me vandaag dubbel. Ja, het klopt dat er allicht minder dan vroeger naar de vakbonden als vakbond geluisterd is tijdens de regeringsonderhandelingen. Het "primaat van de politiek" lijkt de bovenhand gehaald te hebben, de macht van de getallen in het parlement en de verkiezingsuitslag wijzen bovendien uit dat dit kan lukken, en dat maakt de vakbonden zeker zenuwachtig. Soms lijkt het er wat op dat de verongelijkte houding van de vakbondstop daar meer mee te maken heeft dan met de problemen van hun achterban. Zo lijkt het me niet respectvol de uitgestoken hand van de regering te weigeren. Maar omgekeerd geldt hetzelfde. Respect voor het middenveld ontbreekt ook bij sommige partijen wel wat. Een uitgestoken hand mag geen middelvinger verbergen. Al die elementen spelen zeker mee bij de evolutie naar stakingswapen die we de voorbije weken gekend hebben. Terwijl dat nu net niet de reden zou mogen zijn....

Als het tot oproer en stakingen moet komen, moeten daar minstens ook inhoudelijke redenen voor zijn, en een kans op succes om zaken bij te sturen. De maatregelen die nu bekend geraken, zijn inderdaad niet allemaal even gelukkig, ze doen sowieso pijn, en er werden enkele communicatieve foutjes gemaakt door de vele federale neofieten in het vak van de uitvoerende mandaten (merk daarin het verschil op met de Vlaamse regering....). Er is dus ook échte reden tot ontevredenheid bij (de achterban van) de vakbond. Zelfs al is voor mij het bilan van de regeringsmaatregelen in globo positief. Maar de vakbonden moeten enkel aan hun achterban denken, niet aan het ganse land. En dus heb ik begrip voor deze korte opstoot van stakingsijver.

Laat ons daarbij wel hopen dat de staking een duidelijk en concreet inhoudelijk doel heeft, voor wat terechte bijsturingen kan zorgen of overgangsmaatregelen kan bedingen, en dat daarna iedereen terug wat meer tevreden kan zijn en kan over gaan tot economische activiteit om onze welvaart te ondersteunen. Eerst wat tromgeroffel, dan terug aan het werk. Geen regeringscrisis en geen nieuwe verkiezingen. Of toch?

In Wallonië dreigt het immers allemaal nog wat moeilijker te liggen. Het zijn de Vlaamse verkiezingsresultaten die geleid hebben tot de regering die we vandaag hebben. Wallonië ziet de zaken nog altijd een beetje anders. De federale regering zal dus alle zeilen moeten bij zetten en een hecht team vormen, wil ze de hevige stormen uit Wallonië overleven. Want dat die er zullen komen, daar moet je niet aan twijfelen. Ook na het tromgeroffel.

En dus komen we automatisch terug bij de regionale verschillen in België. En dus komen we automatisch terug in het communautaire vaarwater. Maanden geleden al stelde ik in een voorgaande blog dat zelfs als de communautaire eisen in de frigobox van de regering terecht zouden komen, dit allicht toch de meest communautaire regering ooit zou worden. Want in tegenstelling tot de Vlamingen, hebben de Walen geen geduld als hun regionale bekommernissen niet voldoende ingewilligd worden. "Aux armes" roepen de supporters van Standard als ze de ploeg naar een overwinning willen loodsen. Allicht ook de Waalse kameraden van de vakbond en de PS...

Met andere woorden: als na de hete herfst een woedende winter en een lastige lente volgen, zullen de neveneffecten op institutioneel vlak zeer groot zijn. Er zijn dan twee mogelijkheden. De regering overleeft de stormen niet, en valt. Dan zal Vlaanderen geduldig, maar meer vastberaden dan ooit, bouwen aan het confederalisme of separatisme, om zo eindelijk toch het beleid te kunnen voeren waarvoor het gestemd heeft. Mogelijkheid twee: de regering overleeft de stormen wel. Dan zal het Waalse socialisme op een allicht revolutionnaire manier tekeer gaan, en het voortbestaan van België op korte termijn in gevaar brengen. De gevleugelde uitspraak: "Sire, il n'y a plus de Belges" werd immers niet in Vlaanderen uitgevonden....

In beide gevallen wordt de logica van de geschiedenis gerespecteerd, en zetten we stappen naar het Vlaamse bestuursniveau in een Europese confederale staat. En zal deze niet-communautaire regering als de meest communautaire van alle regeringen de geschiedenis in gaan.

De geschiedenis is echter niet voorspelbaar. Misschien loopt het toch nog anders, zijn er plotse gebeurtenissen die de zaak vertragen of veranderen. Maar vandaag is het waarschijnlijker dan ooit dat het Belgische bestuursniveau aan zijn laatste stuiptrekkingen bezig is. En al betwijfel ik dat dit hun bedoeling is, als de zaken lopen zoals hierboven geschetst, met een langgerekte sociale instabiliteit die maanden of zelfs jaren aansleept, zullen de vakbonden en de linkse partijen daar als eersten toe bijgedragen hebben.

 

hersenspoeling of sensibilisering?

Category: Blogs 2014
Published: Sunday, 28 September 2014

Hersenspoeling voor webstekOvertuigen. Daar gaat het in wezen om in de politiek. Mensen overtuigen van je gelijk. Mensen overtuigen dat hetgene dat je voor ogen hebt, het beste is voor de maatschappij in zijn geheel. En hopen dat je hen meteen ook overtuigt dat dit voor hen het beste is, zodat ze volgen of participeren.

Je kan dat doen doorheen een gesprek op café. Of je kan dat doen door megacampagnes te voeren. Het gebruik van massamedia om mensen te overtuigen is daarbij niet meer weg te denken. En wordt gebruikt door velerlei instanties. Maar blijkbaar interpreteren we de kwalificatie van het gebruik van massamedia anders naargelang wie er gebruik van maakt.

Als het een democratische overheid is die de media gebruikt, spreken we al snel over "sensibilisering". Uiteraard voor de goeie zaak, dat spreekt voor zich. En uiteraard wordt dat belastinggeld "legitiem" besteed. Want het gaat toch over het "algemeen belang". Hopen we.

Als het echter een "totalitair" regime is dat de media gebruikt, dan wordt het woord "sensibilisering" al snel vervangen door het woord "hersenspoeling". De dictatuur doet hetzelfde als de democratische overheid, maar de kwalificatie verandert. Want een dictatuur kan uiteraard nooit "het algemeen belang" dienen. En dus is al wat ze zegt niet alleen per definitie verdacht, maar ook in het eigenbelang van de dictator en niet in het algemeen belang.

Nog anders is het als commerciële bedrijven de media gebruiken. Dan is het juiste woord "reclame", en gaat het per definitie over eigenbelang van de firma in kwestie. Die firma's doen dat natuurlijk ook niet omdat ze denken dat het niet helpt. Net zoals overheden, die hopen de ideeën van mensen te beïnvloeden, willen ook commerciële firma's dat doen.

Het moge duidelijk zijn: al wie via massamedia mensen wil beïnvloeden, doet dit omdat hij/zij overtuigd is dat het werkt. Zij doen het, omdat ze overtuigd zijn dat sensibilisering, hersenspoeling en zelfs reclame er voor zorgen dat onze gedachten beïnvloed, gestuurd worden. 

Laat dat dus een zeer goede reden zijn om ook in onze democratieën een sterke kritische blik te behouden op het gebruik en de eigen werking van de massamedia. Misschien moeten we bv. toch af en toe eens stil staan bij de vraag of ook alle  sensibilisering echt wel in het algemeen belang is. En vanaf wanneer het een poging wordt om iedereen een eenheidsdenken aan te praten.

Het lijkt er tegenwoordig inderdaad soms op alsof de "mainstream" gedachte de enige aanvaardbare geworden is, alsof al wie niet nakwaakt wat als "algemeen belang" wordt naar voor gebracht, een soort parasiet is die het algemeen belang verwaarloost. Diversiteit van meningen, ook doorheen de "sensibilisering", moet mogelijk blijven.

Het gevaar voor eenheidsdenken is ook een gevolg van het feit dat steeds dezelfde "opiniemakers" opduiken in de media.Het "maken" van een opinie als beroep: het lijkt vervaarlijk dicht in de buurt van de hersenspoeling te komen. Vooral wanneer het inderdaad telkens weer dezelfde mensen zijn die opgevoerd worden, van BV's over de klassieke Paul De Grauwes tot en met de "politicologen" met bij voorkeur de heren Devos en Sinardet. De vraag is of er echt niet meer wijze mensen en experten zijn op deze aarde, mensen die ook een mening hebben die het aanhoren waard is, zodat voldoende verschillende mensen met hun eigen gefundeerde mening opgevoerd kunnen worden in de media. En niet alleen steeds weer dezelfde opinimakers die "hun" mening tot eenheidsdenken "maken".

OK, facebook en andere twitter omgevingen geven iedereen de kans om vrij zijn mening te geven. De ene doet dat al wat beschaafder dan de andere, de ene is al wat beter geïnformeerd dan de anderen, de ene is al wat interessanter dan de andere. Maar het zijn en blijven individuele meningen van individuele mensen. De moderne "lezersbrief" zeg maar. Wanneer mensen zichzelf echter uitroepen tot professionele "makers" van opinies, wanneer zij ook in kranten en audio-visuele media op die manier opduiken, dan is dat toch nog net iets anders. Dan zijn ze aan het overtuigen met behulp van die media. En dan zijn de politieke of andere belangen nooit ver weg.

Het zou dan ook goed zijn dat elke opiniemaker aangeeft wie zijn "stakeholders", "financiers" of andere "medestanders" zijn. Dan zouden we ook dat oordeel kritischer kunnen beluisteren, kaderen en absorberen, met kennis van zaken. Maar het zou vooral goed zijn dat de media de discilpline opbrengen om niet steeds dezelfde "experten" op te voeren. Op die manier zou de diversiteit van "opinies" op zijn minst beter gewaarborgd blijven.

 

 

Slechts 15 uur werken : kunnen we dat wel aan?

Category: Blogs 2014
Published: Saturday, 13 September 2014

Bregman voor webstekThomas Pikkety is out. Rutger Bregman is in. Op één week in ongeveer elk medium verschenen. De nieuwe Messias, jong (26) en met ideeën "out of the box". Allen daarheen.

We kunnen er eens mee lachen, we moeten het relativeren, maar al bij al is het ook goed nieuws. Ondanks de plotse overdrijvingen : de nieuwe rages rond nieuwe en jongere denkers is geen slechte zaak. Niet dat ze meteen een "nieuw groot verhaal" brengen. Maar ze geven wel nieuwe aanzetten om dat prachtige grote verhaal dat we in het westen aan het schrijven zijn, tientallen jaren van democratie en vrede, met blijvende en vernieuwende impulsen in stand te houden.

Terug naar Bregman. Hij pleit voor een basis inkomen. Is dat een revolutionair idee? Ik dacht het niet. Zelfs het Vivant van Duchatelet, zo één van die vermaledijde "rechtse rijke stinkers", was daar al lange tijd geleden voorstander van. Maar het is niet omdat het niet revolutionair is, dat het niet evolutionair kan zijn. Dat geldt zeker ook voor de 15-urige werkweek, iets waar Bregman ook voor pleit. Al zal er nog een lange weg af te leggen zijn vooraleer onze maatschappij en vooral de mensen in die maatschappij, klaar zijn voor deze evolutie.

Vandaag zijn we er mijns inziens in elk geval nog niet klaar voor. Laten we het voorbeeld van de 15 uur werkweek daarom eens nader bekijken. Prachtig, lijkt het. Wat is de idee erachter volgens Bregman? De stijging in productiviteit niet meer aanwenden om meer geld te verdienen (waarmee we dan nutteloze gadgets kopen...), maar aanwenden om meer tijd te verwerven (tijdens dewelke we dan zinvolle dingen kunnen doen).  Klinkt toch fantastisch?

En dat is het ook. Maar zijn we daar klaar voor? Zijn we klaar om het nuttige werk dat geld op brengt te ruilen voor een massa zinvolle vrije tijd die geen geld opbrengt? Ik denk het niet.

Een voorbeeldje: stel je eens voor dat in die context het voorstel wordt gelanceerd de kinderopvang af te schaffen. Mensen krijgen minder geld (want ze gaan minder werken), maar mogen thuis blijven om bij hun kinderen te zijn (zinvolle tijdsbesteding). Voel je al aankomen dat je het er niet mee eens bent? Tiens. Dan bevestig je mijn stelling dat we niet klaar zijn voor de principes van Bregman.

Meer nog: omdat de nuttige job die mensen uitoefenen niet genoeg opbrengt om die kinderopvang te betalen, laten we vandaag bovendien de belastingbetalers nog eens extra betalen om die kinderopvang in te richten. Kiezen we daarbij voor het nuttige, of toch voor het zinvolle? Niet alleen individueel, ook maatschappelijk kiezen we vandaag voor het nut, voor het geld, voor de economie. En niet voor het zinvolle dat enkel onze tijd en geen geld vraagt. 

We zijn er dus op zijn zachtst gezegd niet klaar voor als mens. Maar er is meer. Wie beweert dat mensen die maar 15 uur werken (als dat al moest lukken dus), ook allemaal die vrijgekomen tijd enkel met diepzinnige en zinvolle bezigheden zullen vullen, is minstens toch een klein beetje een optimist. Ik moet daarbij spontaan denken aan het zinnetje van mijn oma zaliger, dat ze soms uitsprak om haar man liefdevol te plagen: "mannen moeten hard werken, dan doen ze geen ander kwaad". Dat zinnetje kan mijns inziens nog niet direct en veralgemeend vervangen worden door : "mensen moeten weinig werken, dan kunnen ze zinvol bezig zijn in hun vrije tijd". Ik durf bv. echt niet te garanderen dat een 15 urige werkweek geen extra werk zal creëren voor de makers van oppervlakkige soaps. En ook extra "leegloperij", "vandalisme uit verveling" of erger nog "criminaliteit" zou wel eens voor opvulling van de vrijgekomen tijd kunnen zorgen.We zijn dus niet alleen nog niet klaar voor die werkweek van 15 uren. De vraag is of het überhaupt wel zo'n goed idee is...

Het is goed dat jonge mensen nieuwe uitdagingen zoeken. Het is goed dat jonge denkers nieuwe dromen of toekomstperspectieven uittekenen. Het is goed dat begane paden af en toe in vraag worden gesteld. Anders was er nooit een Ford, een Boeing of een Apollo geweest. Maar nieuwe paden die niet enkel nieuwe technologieën, maar ook een totaal andere menselijke ingesteldheid vergen, zijn moeilijke wegen. Zij vergen tijd om mensen die wegen in te doen slaan. Het is dus goed dat jonge mensen ook de tijd nemen om die moeilijke wegen in te slaan. Zij hebben de tijd om ze te plaveien tot mooie boulevards die naar een nieuwe toekomst leiden. Morgen zal die boulevard er niet liggen. Want menselijk gedrag is moeilijker te boetseren dan nieuwe technologie. Maar wie weet, ooit, zoals zovele andere dromen?

Misschien wordt ooit die 15 urige werkweek inderdaad een realiteit. Maar dan zal het niet alleen zijn dankzij de economische mogelijkheden van een hogere productiviteit. Dan zal het zijn omdat de mensen in staat zijn het nuttige te laten varen voor het zinvolle, het lege voor wat vervult. Als dat lukt, zullen we met zijn allen weer een stapje hoger staan in de graad van beschaving. Maar dan liefst niet alleen in het westen, maar over de hele wereld.

Tot dan zullen we toch nog wat meer dan 15 uur moeten werken, vrees ik.

Een weekje inleven: mag het wat meer zijn?

Category: Blogs 2014
Published: Friday, 15 August 2014

 

armoede voor webstekIn Mechelen gaan sommige politici een week in armoede leven, om zich “in te leven” in de armoede. Ik durf er van uit gaan dat ze dit goedbedoeld doen, en niet voor de show. Maar écht inleven zal er niet bij zijn.  Want de uitzichtloosheid van échte armen zullen ze niet ervaren: voor deze politici eindigt de armoede na een week, en dat weten ze maar al te best. En laat het nu net die uitzichtloosheid, gecombineerd met de sociale isolatie zijn, die de armoede zo verschrikkelijk maakt voor de écht armen, en waar het beleid de grootste aandacht moet aan schenken.

Dit belet natuurlijk niet dat een week in armoede leven een aantal ogen kan laten open gaan bij politici die tot voor kort (te) weinig aandacht hadden voor armoede. En dit belet natuurlijk niet dat het goed is dat armoedebestrijding hierdoor opnieuw in de aandacht komt. Het is een goedbedoeld initiatief, dat voor wie te weinig weet over de symptomen van armoede een toegevoegde waarde kan hebben. Alleen: wie na een week toerisme in China zichzelf tot Chinakenner uitroept, zal worden uitgelachen. Wie denkt na een week “toerisme” in de armoede, expert in armoedebestrijding te zijn, zal eveneens foute keuzes maken.

Een gevaar is dus dat politici na een week “inleven” gaan denken de materie zelf te kennen, zelf “expert” te zijn. En dus te weinig beroep gaan doen op de vele expertise die bestaat: bij de ambtenaren van het OCMW, de armoedeverenigingen waar armen het woord nemen, of de klassieke hulpverlening van organisaties zoals St Vincentius.

Bijkomend gevaar is dat mensen gaan denken dat politici pas beleid kunnen voeren nadat ze zelf iets meegemaakt hebben. Niet dus. Iets zelf niet meegemaakt hebben, of zelf geen expert zijn, mag geen excuus zijn om er geen beleid rond te voeren. Politici moeten zich net laten bijstaan door experten om geen foute keuzes te maken. Maar ze moeten niet in alles zelf expert zijn, laat staan ervaringsdeskundige. Of erger nog: pseudo-ervaringsdeskundige van één week...

Een weekje inleven in armoede: een goedbedoeld, maar gevaarlijk initiatief vind ik dit. Daarom zou ik willen vragen dat de gemeenteraad zich voorbereidt om in aanloop naar 17 oktober eerder een groot initiatief te nemen op basis van de ervaringen van deskundigen en armen zelf. Een rondetafel rond deze problematiek, laat ons hopen met een verhoogd inleefvermogen na een weekje inleven, waar alle expertise samen komt. En met als resultaat een concreet actieplan rond armoede in Mechelen, waarvan de resultaten meetbaar gemaakt worden. Als meetbaarheid kan in criminaliteitsbestrijding, moet het ook kunnen in armoedebestrijding.

The duty to propose

Category: Blogs 2014
Published: Monday, 28 July 2014

confederalisme

Na deze regeringsvorming is het overduidelijk dat België er in de toekomst anders zal uitzien dan vandaag. Zoals ook de toekomst van de provincies er anders zal uit zien dan vandaag. En dat is goed nieuws.

Misschien evolueren we zelfs stilletjes en via de feiten naar de gedroomde situatie, waarbij er slechts 3 niveaus van structurele overheden meer over blijven ("mijn gemeente of stad" voor bevoegdheden als voetpaden of wijkwerking (vb Mechelen), "mijn gemeenschap" voor bevoegdheden als onderwijs, cultuur of lokale economie (vb Vlaanderen) , en "mijn staatsstructuur" voor bevoegdheden die grootschaligheid en pure wereldmacht vereisen, zoals milieu, leger of diplomatie (vb Europa). Met de vrijheid om bottom-up te beslissen met andere overheden samen te werken. Confederalisme en subsidiariteit op alle niveaus dus...

Hoe dan ook, de wet volgt altijd op de realiteit, het is dan ook een fijne gedachte dat alvast de Belgische realiteit al confederaal werkt. Nu de wetten nog, vroeg of laat. Met deze regeringen, ook de Waalse, zal die confederale dynamiek in de feiten immers niet stoppen.

Als de nieuwe Vlaamse en federale regeringen dan bovendien een aantal linkse uitwassen kunnen uitvegen, en een besparingsbeleid kunnen voeren waar toch een sociaal hart achter schuilt, dan zullen de komende 5 jaren zeker niet verloren blijken te zijn gegaan. Economisch niet, maar ook staatkundig niet. Integendeel, ze zouden ondanks de huidige "stand still" in de staatshervorming wel eens de regeringen kunnen zijn die de grootste communautaire hervormingen ooit hebben teweeg gebracht in de realiteit. De wetten volgen dan wel binnen 5 à 10 jaar.

Wetten komen altijd na de feiten. Maar feiten ontstaan op hun beurt vaak ten gevolge van technologische veranderingen. Vandaag verandert de technologie ons leven draconisch, wereldwijd. Enkele voorbeelden. Wat drones militair, maar ook gewoon voor burgerlijke doeleinden kunnen betekenen: we staan nog maar aan de start. Wat de beschikbaarheid van miljarden smartphones over de wereld gaat doen voor de economische markten, de informatiedeling en de politieke ontvoogding: we staan zelfs nog niet aan de start, we zitten nog volop in de "opwarming". Wat elektrisch en gasvervoer aan mondiale machtsverschuiving kan betekenen door het gebruik van nieuwe grondstoffen en het tanend belang van olie: het blijft puur gissen.

Er komen dus gigantische en wereldwijde veranderingen op ons af. Ook daar moeten we ons, Europees én Vlaams, op voorbereiden. Niet door ze aan onze grenzen te proberen stoppen. Wel door er bij onze keuzes rekening mee te houden, en ze in een door ons gewenste richting te doen evolueren. Ik verwacht van onze nieuwe regeringen en parlementsleden ook daarover initiatieven.

Misschien kunnen ook de oppositiepartijen daar de komende 5 jaar mee(r) werk van maken: blijven aandringen op aandacht voor de veranderingen die wereldwijd op ons af komen, ipv enkel te zoeken naar leuk oneliners om aan te tonen dat alles bij het oude moet blijven, en vervolgens overrompeld te worden door de nieuwe werelden. "The duty of the opposition is to oppose". Maar "the duty of the oppositie is also to propose". Met voorstellen die onze toekomst mee vorm geven. Oneliners over het vasthouden aan of teruggrijpen naar het verleden hebben we al genoeg. 

 

Wie de toekomst ervaart als tegenwind, loopt meestal in de verkeerde richting

Category: Blogs 2014
Published: Monday, 09 June 2014

toekomst voor webstekSoms moet een mens de zaken die vanzelfsprekend lijken toch in vraag durven stellen. Ze eens durven omgooien. En dat ook doen. (Mijn slogan tussen 2004 en 2009 was niet voor niets "denken, durven, doen, nadien door een niet onbelangrijke partij overgenomen ;-)). Dat is exact wat ik verhoop van de nieuwe Vlaamse regering met het vroegere Vlaamse kartel, de partijen CD&V en N-VA: dat ze de zaken verstandig omgooien.

Dat heeft niets, maar dan ook niets met rechts of links te maken. Dat heeft te maken met het durven verlaten van de vanzelfsprekende paden, zonder nodeloos weg te gooien wat goed is. Uitgedrukt in bedrijfstermen: het verschil tussen optimaliseren en heroriënteren. Het verschil tussen enerzijds bedrijven als KODAK, dat de filmrolletjes optimaliseerde toen de digitale foto-revolutie er aan kwam, en anderzijds fotobedrijven die deze digitalisering omarmden. Het verschil tussen enerzijds bedrijven die een tangentieel geoptimaliseerde platendraaier maakten toen de CD-technologie er aan kwam, en anderzijds bedrijven die CD-spelers begonnen te maken. Het verschil tussen het optimaliseren van de uitstoot van benzine- of dieselwagens (of het wegpesten van de auto) enerzijds, en het inzetten op elektrische wagens of wagens op natural gaz anderzijds. Het verschil tussen optimaliseren van het OCMW en het herdenken van het armoedebeleid zodat minder mensen in armoede leven. Het verschil tussen het bijschaven van de loonkost of het totaal anders opvatten van het fiscaal systeem.

Sommigen zullen dit "verandering door vooruitgang" noemen, anderen eerder de creatie van "een sterk en innovatief Vlaanderen" (voor sommigen zelfs met "goesting" om te innoveren). Maar één ding is zeker: vandaag zijn de zogezegd progressieve partijen te verstard, te "conservatief", te veel opgesloten in het eigen gelijk van de vorige eeuw, om juiste oplossingen te geven aan de nieuwe problemen waar we mee geconfronteerd worden. Laat de meer ondernemende partijen het dus maar proberen.

Daarmee ben ik nog niet zeker dat diegenen die het nu zouden kunnen gaan doen ook effectief de juiste oplossingen hebben voor deze nieuwe problemen. Ik weet zelfs niet of ze voldoende doortastend zullen blijken om deze nieuwe oplossingen ook effectief voldoende snel en efficiënt door te zetten. En ik ben al helemaal niet zeker dat "men" het hen zal laten doen.

Maar het goede nieuws is dat ze minstens toch de problematiek zien. Dat ze minstens gaan proberen. Wie niet waagt, niet wint. En wie niets doet, misdoet alles. Veel succes dus aan CD&V en N-VA om Vlaanderen de toekomst te geven dat het verdient, ingebed in ons sociaal en welvarend verleden, maar met oplossingen voor de toekomst, niet voor de vorige eeuw. Ik ben alvast hoopvol gestemd.

Scheiding van middenveld en staat

Category: Blogs 2014
Published: Thursday, 29 May 2014

vermogensbelastingOoit echt meegemaakt: een lokaal Mechels verkozene van de toenmalige CVP die tegen me beweerde (toen ik lokaal voorzitter was) dat ze geen CVP-mandataris was, maar een ACW-mandataris, die even goed op de lijst van Agalev had kunnen verkozen worden. Die uitspraak viel bovendien op een moment dat we als CVP-afdeling Mechelen bloeiden en groeiden, en er stilaan in lukten de vrijwilligers oprecht inspraak te geven. CVP-vrijwilligers dus. Die wel geholpen hadden om betrokkene via de CVP verkozen te krijgen, maar in ruil blijkbaar geen CVP-verkozene kregen, maar een verkozene van een organisatie die niet deelnam aan de verkiezingen.

Aan die anekdote moest ik denken toen ik het pleidooi vanuit ACW/ACV-hoek hoorde voor een vermogenstaks. Alle respect voor hun mening. Maar indien ze dat politiek willen forceren, moeten ze deelnemen aan de verkiezingen. Zoals SP.a of Groen!. Dan zien we onmiddellijk hoeveel draagvlak er is voor dit voorstel.

Ik vind het alvast een dom voorstel (let op, het gaat niet eens over een belasting op meerwaarde van vermogen, maar gewoon op bezit van vermogen). En wel om drie redenen.

  • Het zal nooit echt lukken de superrijken te strikken als die het zelf niet willen (remember Frankrijk). Deze maatregel zal dus opnieuw vooral de spaarzame middenklasse treffen, ten voordele van wie verspilt of minder economische meerwaarde levert.
  • Het is principieel onlogisch bezittingen die reeds veelvuldig belast zijn nog maar eens te belasten, gewoon omdat ze bezit zijn.
  • Er zijn al veel (te veel) vermogensbelastingen.

Enkele voorbeelden van dit laatste. 

  • Vandaag is er al een vermogensbelasting op onroerend goed, zelfs op een eerste huis ('kadastraal inkomen' heet dat verbloemend). Allemaal superrijken?
  • Mensen die hun ganse carrière aan pensioensparen gedaan hebben en die hun pensioen in de vorm van kapitaal uitbetaald krijgen ipv in de vorm van een maandelijkse rente, betalen op het moment van uitbetaling al een belasting. Allemaal superrijken?
  • Ten slotte: de belasting op erfenissen is nu als schandalig hoog. Allemaal superrijken?

Er zijn dus minstens drie redenen die deze vermogensbelasting tot een echte miskleun maken. Maar bovendien is het totaal in tegenstrijd met de verkiezingsuitslag in Vlaanderen.

Vooral dit laatste ontlokt me toch wat bedenkingen bij de timing van deze uitspraken. Het is alsof men vanuit een bepaald middenveld de verkiezingsuitslag wil negeren, en een bepaalde coalitie wil onmogelijk maken.Hun goed recht natuurlijk. Ware het niet, en zo kom ik terug bij het verhaal van de "ACW mandataris" uit Mechelen, dat personen blijkbaar soms beide petjes dragen (verkozen politicus én vertegenwoordiger van het middenveld), en daarbij hun instructies eerder uit de middenveldsorganisatie blijken te krijgen dan uit de partij voor dewelke ze door de kiezer verkozen zijn. Althans in het Mechelse voorbeeld. Waarom zou dat elders anders zijn?

Op dat moment, op het moment dat men als middenveldorganisatie "eigen" mandatarissen wil die enkel de "eigen" verzuchtingen volgen, moet men als organisatie deelnemen aan verkiezingen, en niet infiltreren in een politieke partij met vazallen die niet de partij-ideologie maar blind de middenveldorganisatie volgen.

Betekent dit dat de middenveldorganisaties geen invloed mogen uitoefenen? Neen, wel integendeel. Ik ben een groot fan van de invloed van Natuurpunt, ACW, Unizo, VOKA, ABVV, Testaankoop, Davidsfonds, VVB en andere middenveldorganisaties. Toch in de mate dat die gebaseerd is op de (ontegensprekelijk aanwezige) competentie, gespecialiseerde kennis en representativiteit van deze middenveldorganisaties. Ik vind het bovendien absoluut noodzakelijk dat politici goeie contacten hebben en onderhouden met deze organisaties, en er ook oprecht naar luisteren. Participatie van de burger op een georganiseerde manier is een absolute meerwaarde. Maar ik vind niet dat deze organisaties in de plaats van de verkozenen des volks mogen treden, of erger nog, verkozenen des volks als de "hunne" mogen beschouwen. Op dat moment wordt het gevaarlijk, en wordt belangenvermenging bijna structureel onvermijdbaar.

De kerk was of is misschien wel de grootste middenveldorganisatie ter wereld. De Franse Revolutie heeft ons geleerd dat kerk en staat gescheiden moesten worden. Ik vrees dat we vandaag nood hebben aan een Vlaamse Revolutie. Om ons te leren dat middenveld en staat ook gescheiden moeten worden. Niet in hun onderlinge en bevruchtende participatieve dialoog. Wel in de machtsuitoefening. Die moet transparant zijn voor de burger.

Een verkozene is verkozen vanuit het programma en de ideologie van een partij. Niet vanuit het programma of de ideologie van een middenveldorganisatie. Ook als haar ideologie nauw aansluit bij een partij-ideologie. Maar zeker als ze er van afwijkt. Zoals in het voorstel van de vermogensbelasting.

 

 

 

Respect

Category: Blogs 2014
Published: Saturday, 17 May 2014

JL DehaeneDeze blog kan niet anders dan heel even stil staan bij het overlijden van één van de grootste politici van de voorbije periode. Jean-Luc Dehaene was een monument. Een fenomeen. Een sterk politicus, uitgaand van het algemeen belang, en strevend naar het maximaal haalbare. Respect.

Het was ook een rationeel man. Daarom, misschien zelfs als eerbetoon, ook in deze blog een poging om de ratio te behouden in de verhitte discussies. Bijvoorbeeld als het gaat over "centen of procenten".

Uit tal van berekeningen zou moeten blijken dat door bepaalde voorstellen de verschillen tussen rijk en arm groter worden. Daarbij wordt dan uit gegaan van een groter verschil in centen, en "dus" een groter verschil. Vervolgens wordt dit verabsoluteerd, alsof op die manier de kloof tussen rijk en arm groeit. Niets is echter minder waar.

Iedereen bijvoorbeeld dezelfde lastenverlaging in centen geven, verkleint de kloof. Dat heet "herverdelen". Procentueel iedereen dezelfde voordelen geven, verandert niets. Het behoudt gewoon de verschillen, zelfs al worden de verschillen in absolute cijfers groter.

Niet overtuigd? Even illustreren ahv een "fictief" voorbeeld.

Geld is (maar) een middel om producten of diensten aan te schaffen. Stel nu even dat je 100 euro verdient, en je buur verdient vandaag 200 euro. Een brood kost vandaag 10 euro, en een glas bier 5 euro. Met je inkomen van 100 euro kan je dus pakweg 7 broden en 6 pintjes kopen. Je buur kan 14 broden en 12 pintjes kopen.

Door de index worden de inkomens verhoogd conform de stijging van de levensduurte. Stel: met 20%. Dan heb je 120 euro inkomen, en je buur 240 euro. Verschil: 120 euro. Maar is de kloof daardoor groter geworden? Het brood kost nu ook 10% meer (12 euro) en het glas bier eveneens (6 euro). Met 120 euro kan je dus nog steeds 7 broden (= 84 euro) en 6 pintjes (=36 euro) kopen voor 120 euro. En je buur kan nog steeds 14 broden en 12 pintjes kopen. Dus hoewel het verschil in inkomen "gestegen" is van 100 naar 120 euro, is wat je met dat verschil kan kopen nog steeds identiek hetzelfde.

Waar gaat het met andere woorden om? Dat een gelijke procentuele verandering de verschillen niet groter maakt, maar in stand houdt. En dat een gelijke verandering in "centen" de verschillen afvlakt, herverdeelt. Het voorstellen alsof een procentuele verdeling dus de verschillen groter maakt, is intellectueel oneerlijk. Met alle respect voor de nood aan herverdeling of de nood aan minder belastingen. Maar laat ons de redeneringen aub zuiver houden. Uit respect.

 

 

Keuze?

Category: Blogs 2014
Published: Saturday, 10 May 2014

Guido Lauwaert schreef eind april in Knack On-line: "entertainment heeft alle ideologieën verdrongen". Het deed me denken aan de gewillige slogan dat we "voor mensen moeten stemmen ipv voor partijen".

Bedoelen we dan dat we voor entertainment moeten stemmen als we zeggen dat we voor mensen ipv voor partijen moeten stemmen? Staan partijen nog wel voor hun ene ideologie. Of interpreteren de mensen van die partijen in hun concretisering van de ideologie de visie zo uiteenlopend, dat er geen lijn meer in te trekken valt?

Er zijn zeker signalen in die richting. Mijn vorige blog hield ik een vurig pleidooi om alle quota af te schaffen, omdat ze discriminerend zijn, en dit in het bijzonder quasi steeds voor blanke mannen tussen 25 en 55 jaar. Enkele dagen later publiceerde Kif Kif een artikel met een toekomstig CD&V schepen van Marokkaanse origine, die vurig voor quota pleitte. Zijn argument: discriminatie tegen gaan. Twee mensen die, voor zover ik weet vanuit dezelfde ideologie, tot compleet tegenstrijdige conclusies en concrete maatregelen komen.

Dus toch maar voor mensen stemmen ipv voor partijen? Toch ook gevaarlijk.

Vandaag moest Jan Jambon door het zand kruipen. Hij zou zijn hardste kant laten zien hebben, door te stellen dat leefloners eerst hun eigen huis moeten verkopen vooraleer ze een leefloon kunnen krijgen. Dat laatste werd ontkend ..... door te antwoorden met ... het N-VA programma.

Dus toch partijen als norm? 

De logica van het computerstemmen is in deze richtinggevend en in feite glashelder: je kiest eerst voor de overtuiging, voor de ideologie, door een partijkeuze te maken. Pas als je dat gedaan hebt, kan je kiezen op die lijst voor de personen waarvan je denkt dat ze die ideologie best vertegenwoordigen. Perfecte democratische logica in handelen. Maar redeneren kiezers ook zo? Of komt er heel wat meer bij kijken? En wat met het entertainment?

Het worden nog spannende verkiezingen.

 

Hoe kan discriminatie ooit "positief" zijn?

Category: Blogs 2014
Published: Saturday, 26 April 2014

Positieve discriminatie voor webstek1830. Een vrouw en een man willen allebei schepen van hun stad worden. De man wordt gekozen, de vrouw wordt geweigerd. Op basis van haar geslacht. Discriminatie door sexisme.

2014. Een vrouw en een man willen allebei schepen van hun stad worden. De vrouw wordt gekozen, de man wordt geweigerd. Op basis van zijn geslacht. Discriminatie door quota.

Geval één hebben we 150 jaar bestreden. Tot er eindelijk gelijke kansen en rechten waren.

Geval twee noemen we "positieve discriminatie" (een contradictio in terminis) en zouden we blijkbaar moeten toejuichen. Omdat we quota hanteren.

Meer nog, geval twee werd inmiddels uitgebreid: van politieke functies naar raden van bestuur, zelfs in privé bedrijven. De waanzin ten top, maar toch wordt het opnieuw op gejuich onthaald.

En wat dus moest gebeuren, gebeurt ook: andere groepen beginnen ook om positieve discriminatie te schreeuwen. Bijvoorbeeld allochtonen. Lees: ze roepen om negatieve discriminatie van anderen. Bijvoorbeeld autochtonen. Gemakkelijk zat toch als je zo wat concurrenten voor een job kan uitschakelen omdat ze niet binnen de regeltjes van de quota vallen?

En wat gebeurt er? Horen we verontwaardigde reacties van mensenrechtenorganisaties of van het centrum van gelijke kansen? Nee natuurlijk niet. Want het wordt steeds meer duidelijk dat één categorie mensen straffeloos gediscrimineerd mag worden: de blanke man tussen pakweg 25 en 65 jaar.