Het jaar van ..... de man van het jaar

Category: Blogs 2015
Published: Tuesday, 29 December 2015

Rik Torfs voor webstekNatuurlijk was 2015 eerst en vooral het jaar van de angst. Angst voor terreur in Europa. Angst voor vluchtelingen. Angst voor verkeersdoden. Angst voor de taxshift. Angst voor de hoge pensioenleeftijd. Angst voor vanalles. Af en toe leek er een kans te zijn dat het ook het jaar van de hoop werd. Velen hebben zich als "Charlie" geout. Zonder schroom. Tot het allemaal wat dichter bij kwam, in concertzalen en voetbalstadions. Dan bleek de angst al snel groter dan de hoop. Toch maar het jaar van de angst dus?

Misschien was het ook wel het jaar van de hypocrisie. Charlie gold immers blijkbaar alleen voor "politiek correcte" beledigingen. Vraag het maar aan Raman.... hij beledigde domweg een aantal bevolkingsgroepen, en moest vervolgens door het slijk. Ik ben er (jammer genoeg) nochtans zeker van dat Raman en heel wat Buffalo's zijn uitspraken ook "grappig" vonden. De ene grappige of smakeloze belediging moet absoluut kunnen, en de andere mag vooral niet. Echt consequent kan je dat niet noemen.

Trouwens, die selectiviteit in de drang naar vrije meningsuiting gold niet enkel voor "humor". Het was ook het jaar van de inhoudelijke taboes. Het jaar waarin meer en meer de eenheidsgedachte van enkele dominante figuren of strekkingen in de media wordt opgevoerd als enige verdedigbare gedachte. En waar die eenheidsgedachte ook streng bewaakt wordt. Waar bijgevolg al de anderen als "irrelevant" worden bestempeld. Waar kritisch nadenken in het beste geval op gehoon wordt onthaald, in het slechtste geval op uitsluiting uit het debat. Waar hersenspoeling stilaan overheidscommunicatie wordt genoemd. Waar Charlie niet bestaat voor aartsbisschoppen die over Euthanasie nadenken. Niet bestaat voor mensen die denken dat 98% van de mensen te vertrouwen is, en dat het net die 98% betrouwbaren zijn die "gepakt worden" door de steeds strengere regels, en de daarbij horende controles en straffen. Waar een simplistisch "streng-strenger-strengst denken" dus nog de enige maatschappelijke norm mag zijn. Waar Charlie niet bestaat voor hen die vinden dat als gemengd onderwijs slecht is voor jongens, misschien ook de kans op gescheiden onderwijs terug moet gegeven worden. Waar Charlie niet bestaat voor wie weet wat de economische wetenschap zegt en daar ook voor uit komt als het een "inconvenient truth" is. Waar Charlie niet bestaat voor dommerikken als Raman, maar ook niet voor al wie nog zelf puur rationeel en geïnformeerd nadenkt en (dus) niet tot het groepsdenken van de BV's behoort.

Het jaar van de angst, de hypocrisie of het eenheidsdenken? Zeker ook het jaar van de achterdocht tov onze medemens. Mensen zijn tegenwoordig per definitie verdacht. In het voetbalstadion word je gefouilleerd. Zelfs door mensen die je persoonlijk en privé kent. Want je zou eens een verdoken bommenlegger moeten zijn. Iedereen verdacht. In de eigen auto moet je blazen, zonder huiszoekingsbevel. Iedereen verdacht. Blazen. Permanent word je gefilmd door camera's. Want "als je niets te verbergen hebt, kan dat toch geen kwaad". Iedereen verdacht én gecontroleerd. En bij alle miserie van de vluchtelingen gaan we er vlotjes van uit dat er wel een hoop terroristen zullen tussen zitten. Meteen: alle vluchtelingen verdacht. Waarbij we het in één moeite normaal gingen vinden dat onze privacy aan diggelen wordt geslagen door tal van controles. Of om het met zo'n geweldige plattitude te zeggen: tegelijk dus ook het jaar waarin de terroristen eigenlijk wonnen.

Of toch het jaar van de hoop? Op de valreep? Misschien toch. Een voorbeeld ter illustratie: het euthanasiedebat nav de uitspraken van aartsbisschop De Kesel.

De berichtgeving over de uitspraken van De Kesel rond euthanasie was inderdaad in eerste instantie weer bedroevend. Men rukt de uitspraken eerst uit de context, interpreteert ze dan zelf, en veroordeelt vervolgens streng die uitspraak, als rasechte "old time comrads" uit de beste communistische traditie. De ene na de andere tegenstander mocht vervolgens komen uitleggen hoe schandalig en eigenlijk irrelevant die uitspraken wel waren. Bovendien niet gespeend van juridische onjuistheid, onjuistheid die bovendien niet werd tegengesproken.
En toen, plots, kwam de hoop. De hoop op een eerlijk debat, met een degelijk interview van een bekwaam en genuanceerd bestuurder als Peter De Gadt. Maar ook andere mensen zijn opgestaan. De open brief van tientallen professoren over euthanasie voor psychisch lijden, enige tijd terug, was al een eerste aanzet. Over de uitspraken van De Kesel hebben een aantal mensen de juridische fouten van sommige politici aan de kaak gesteld. Mensen hebben ook durven zeggen dat bestuurders van instellingen, net als artsen, voor hen een eigen geweten mogen hebben en naleven. Mensen hebben opiniestukken geschreven in kranten om te duiden dat er geen eenheidsgedachte moet zijn. Kortom, er is alvast voor dit thema een tegenbeweging tegen de eenheidsgedachte aan het komen. Er blijkt echt nog hoop te zijn voor de vrije gedachte.

En zo kom ik bij mijn "man van het jaar". Voor mij is dat iemand die er mee voor gezorgd heeft dat alvast wat betreft de vrije meningsuiting het inderdaad een klein beetje een jaar van de "hoop in donkere tijden" is geworden. Iemand die ooit als nar werd weggezet. Iemand die ooit als politicus niet kon bereiken wat hij wou. Maar iemand die als rector van de KUL deze universiteit terug midden in het maatschappelijk debat heeft gebracht, en die geregeld de gevestigde gedachten durft challengen. Hij doet dat op een manier die de media waarderen. Niet verzuurd, en toch to the point. In tweets, maar tweets die vaak ingebed zijn in een genuanceerde en doorwrochte column. Niet te geleerd, maar wel altijd gefundeerd, zoals het vanuit een universtiteit ook hoort.

Misschien was het wel gewoon het jaar van Rik Torfs, maar weten we het alleen nog niet. Omdat het zo moeilijk is de man in een tweet te vatten. Tenzij ingebed in deze blog? Het proberen waard. Voor mij is hij hoe dan ook de man van het jaar. Omdat geen enkele angst, geen enkele hypocrisie, geen enkele achterdocht en geen enkele eenheidsgedachte de vrije gedachte mag beletten. En omdat hij daar de perfecte verdediger en belichaming van is.

 

Hoe het groeide.

Category: Blogs 2015
Published: Saturday, 31 October 2015

Big Brother

Een tijd geleden werd in een ver land de “Health-watch” (HW) gelanceerd. Een mooi instrument om je gezondheid te bewaken. Alle gegevens over je gezondheid kunnen door een app on-line naar de dokter of spoed verstuurd worden. Meteen weet elke bewoner dan preventief hoe het met zijn of haar gezondheid staat, of kan een ambulance bij een acute ziekte of bij een ongeval tijdig naar de plaats rijden waar de betrokkene zich bevond. Een schitterende zaak.

Natuurlijk wou de overheid van dat land zo’n positief gegeven voor haar burgers stimuleren. Trouwens, uiteindelijk kon zo ook op de ziekteverzekering veel geld bespaard worden. Daarom wou ze via “overheidscommunicatie” dit toestelletje promoten en de mensen zo ver krijgen dat ze die app gebruikten. Ze deed het in verschillende stappen.

Stap één: het positieve verhaal. Zo voerde ze een gelukkige gebruiker op, die dankzij de app net op tijd werd opgepikt door de spoeddiensten om een fatale hartaanval te vermijden. Ook was er iemand die door het gebruik van de HW zich gaan realiseren was hoe ongezond zijn wekelijks zakje friet wel was, en zo zijn cholesterol ingrijpend had zien dalen. En dan was er natuurlijk nog de bekende inwoner van het land, wij zouden het een BV noemen, die zoveel gezonder geworden was sinds zij elke avond 10 km. ging lopen. Toffe verhalen, in de zin van “gebruik de HW, en je voelt je beter”.

De zeldzame vragen over de gevolgen van dat apparaatje op onze privacy werden intussen gepareerd met het argument dat niemand verplicht was zo’n HW te dragen. Anderzijds gingen er op een bepaald moment wel stemmen op om mensen die hem wél droegen een korting op hun ziekteverzekering te geven. Dat klonk positief, in elk geval positiever dan wie er geen draagt een extra bijdrage te vragen. Zeurpieten waren het, die stelden dat dat eigenlijk hetzelfde is. Wie een HW draagt, moet minder betalen. Basta. Niet neuten.

Maar dan nog kwam de HW niet echt van de grond. De grote middelen dan maar: drama en emo. Na de positieve verhalen, de dramatische. Over een man die jaren weigerde zo’n HW te dragen. Zijn vrouw vertelt het snikkend op TV: hoe hij er nog zou zijn indien hij de HW gedragen had. Maar hij wou niet, en nu was er niemand op tijd om hem te helpen bij zijn hartinfarct.

Na voldoende dergelijke verhalen, raakte iedereen stilaan overtuigd van het belang van de HW. En kon de overheid de volgende stap zetten: iedereen overtuigen (hersenspoelen?) dat zij die geen HW dragen, eigenlijk onverantwoorde burgers zijn. Het werd in de eindtermen van het onderwijs ook zo opgenomen. Een verplichting tot dragen van de HW werd als evident gepromoot, om zo de laatste “weigeraars” op andere gedachten te brengen. En wie dat een inbreuk op de privacy vond, werd weggehoond. Want wie kan er nu in godsnaam tegen zijn dat de overheid maatregelen neemt opdat mensen gezonder gaan leven? Niemand toch? En wie dat wel doet, vindt dus dat mensen ongezond moeten kunnen leven? Dat is niet enkel slecht voor die mensen, maar ook voor de portemonnaie van alle anderen die extra moeten bijdragen aan de ziekteverzekering. Nee, dat kunnen we niet hebben. Mensen die geen HW dragen benadelen hun medeburgers. Iedereen móest er ééntje dragen. De jeugd zal het leren, de ouderen zullen het voelen. Maar dragen zullen ze.Health Watch

En zo geschiedde. We zijn nu een tijdje verder. En gelukkig laat de technologie intussen diezelfde overheid ook toe om de zaak efficiënt te controleren. Want uiteraard zijn alle burgers “verdachte sujets” die de weldaden van deze HW wel eens aan zich zouden kunnen laten voorbij gaan. Dat moet vermeden worden, dus voldoende controle is noodzakelijk. In den beginnen moesten daarvoor geldverslindende huiszoekingen uitgevoerd worden, of dure barricades op de openbare weg opgetrokken worden om die controles door te voeren. Gelukkig is de technologie nu zo ver gevorderd, dat men geen huiszoekingen meer moet doen, en geen barricades op de openbare weg moet optrekken om de controle uit te voeren: de HW krijgt een sensor die de dichtstbijzijnde politiepost verwittigt wanneer de eigenaar zijn HW uit doet en zo het doorsturen van gegevens belet. De politie kan dan uitrukken, bv. om te vermijden dat hij stiekem een vettig frietje willen steken zonder dat de HW dit kan melden. Dat moeten we als overheid immers beletten.

Privacy? Er waren er een paar flauwerikken die daar ook nu weer een zaak van maakten, maar dat was écht wel geen probleem. Als je niks te verbergen hebt, moet je je daar toch geen zorgen over maken? Of wel? Wie dat denkt, is meteen extra verdacht en zal extra van nabij gevolgd moeten worden. Want die zal wel iets te verbergen hebben. Wie weet wel een hele zak friet…

En zo lukt de betreffende overheid er dus op vandaag perfect in de verplichting op het dragen van de HW, 24 uur op 24, door te drukken en in stand te houden in dat verre land, er een draagvlak voor te creëren (althans schijnbaar, want niemand durft nog reageren) en alle persoonlijke gegevens in kruisdatabanken bij te houden.

PrivacyMaar het verhaal was daarmee niet af. Dankzij die kruisdatabanken (“big data” noemen sommigen het) kwamen er al snel ook nieuwe toepassingen. Een voorbeeld: een waarschuwingsbiep bij de eerste pint die iemand drinkt (ongezond!), een sirene in huis bij de tweede (zodat hij zich schaamt bij de buren voor zoveel onbezonnenheid), en een blokkering van het stuur van zijn auto bij de derde, zodat hij niet meer zelf kan rijden. Meer nog, indien hij dan toch nog in zijn auto durft te stappen, rijdt de zelfrijdende auto automatisch naar de dichtst bij gelegen gevangenis. Een overheid kan toch geen risico’s nemen met onverantwoorde burgers die ongezonde gewoontes hebben? Voor je het weet is er eentje ziek, of overschrijdt een ander de wettelijk vastgelegde cholesterol norm.

Vanaf dat ogenblik hield dus iedereen zijn mond, en leefde fysiek gezond. Maar ook mentaal gecontroleerd, onvrij en ongelukkig. De zelfmoorden stegen, en dus werd de levensduur eigenlijk niet langer. Maar de kosten van de ziekteverzekering, die waren echt wel onder controle.

En de overheid keek terug, en zag dat het goed was. Er was een lange weg afgelegd sinds men de wetten van de privacy had doen aanpassen bij de eerste flitscamera’s. Er was een nog langere weg afgelegd om te laten aanvaarden dat mensen in principe slecht zijn, dus steeds verdacht, en daarom permanent gecontroleerd mochten worden. Gelukkig hadden de alcoholcontroles daar de weg bereid. Maar stilaan was de circel rond. Big Brother was niet langer “watching you”. Hij was “steering you”, vanuit de perfecte anonimiteit van “het apparaat”, zodat niemand hem zelf kon controleren. Sommigen dachten dat hij in Noord-Korea woonde. Een communist. Anderen zagen er eerder de internetbedrijven in. Het kapitalisme. Een derde vreesde dat een nieuwe Mussolini was opgestaan. Het fascisme. Maar niemand wist het exact. Als snel sprak men over “het Mysterie”. Een nieuwe God was geboren.

Een nieuwe religie controleert in dat verre land nu het leven met haar regels, en iedereen gehoorzaamt er de regels. Meer nog: niemand twijfelt er aan: God bestaat. Zijn naam is Big Brother.

Taxshift of Wereldoorlog?

Category: Blogs 2015
Published: Sunday, 18 October 2015

oorlog of taxshiftOoit zo'n programma gezien van verwende rijke pubers in de USA? De ene kwaad omdat de pool party van de andere meer in champagne baadde, en de andere kwaad omdat de ene een Ferrari kreeg en zij 'maar' een Porsche. En meer van dat fraais. Een normale mens kan er alleen maar bij schuddebollen van onbegrip. En eigenlijk ook een beetje van ergernis over, en angst voor die kinderen tegelijk. Want "Wat moet daar van komen".... van zo'n verwende wichten en gastjes.

Beeld je nu eens in dat je honger hebt in Afrika, en je hoort de discussies in dit landje. Over een procentje meer betalen op restaurant, of een procentje meer betalen op diesel, en in ruil zelfs wat meer wedde overhouden. En dan maar mekkeren over wie er beter of slechter van wordt.... onze Vlaamse versie van Ferrari en Porsche? Zouden ook die mensen niet schuddebollen vol ongeloof over zoveel verwende wichten en gastjes?

Waarover klagen we eigenlijk? Een kleine test op "globalrichlist.com" en je weet meteen waar je met je inkomen in de wereld staat. Hoeveel miljarden mensen minder hebben dan jij. Ik nodig je uit het eens te proberen. Met niet eens een gigantische wedde zit je al snel in de 1% rijksten ter wereld. En ik weet het, het leven hier is duurder. En ik weet het, er zijn ook hier échte armen. Maar het zijn meestal nietdie mensen die gaan betogen of staken. Nee, het zijn de 1% rijksten ter werld die gaan betogen. En wel omdat ze boos zijn dat de 0,5% rijksten niet extra inleveren in plaats van zijzelf. Of om de vergelijking met de USA pubers nog maar eens te maken: omdat de Ferraris de Porsches niet helpen zeg maar.

De betogers die Pikkety aanhalen als goeroe om hen te steunen, zouden dat dus wel eens als een boemerang in hun gezicht kunnen krijgen. Bij Pikkety gaat het over gelijkheid in de wereld, niet tussen verwende pubers. En wat doen zij als superrijke 1% van de wereld voor die 99% anderen?

Dit alles zet ook de discussie over vluchtelingen toch in een ander perspectief. Want vluchtelingen die vluchten voor geweld, die willen we nog wel helpen. Maar economische vluchtelingen? Jeetje, we kunnen toch de hele wereld hier niet binnen halen? Dat zijn economische gelukzoekers, stel je voor, geluk-zoekers. Een nieuw scheldwoord als het ware. Die "profiteurs" zijn niet aan ons besteed hoor. Die komen er niet in.

Dat laatste is ook begrijpelijk, al mag het m.i. niet om economische redenen zijn. Inderdaad, geluk en samenleven zijn meer dan economisch geluk. Een zekere samenhang in de samenleving bijvoorbeeld, is noodzakelijk voor het "goede leven". Dat betekent: gelijke waarden en normen, gemeenschappelijk taalgebruik, en een aantal vanzelfsprekendheden die niet in regeltjes gegoten moeten worden omdat iedereen ze als vanzelfsprekend aanvaardt. Dat alles maakt een samenleving leefbaar. Te veel mensen die niet op die manier in een samenleving gegroeid en opgenomen zijn, maken die samenleving dan ook moeilijker leefbaar. Daarom, en alleen daarom, is het inderdaad best niet iedereen tegelijk en op hetzelfde moment naar Europa te laten komen.

Maar betekent dat dat we daarmee onze verantwoordelijkheid voor zoveel ongelijkheid kunnen afschudden? Ik dacht het niet. In plaats van de discussie over de "historische" taxshift onder elkaar in dit kleine landje, zouden we het dus misschien beter eens hebben over een "echt historische" taxshift van die ene procent rijksten ter wereld naar de 99% anderen. Omdat dat rechtvaardig zou zijn.

Maar ook uit eigenbelang. Want als ons geld niet naar hen gaat op een rechtvaardige manier, dan zullen zij naar hier komen om het te zoeken. Als economische vluchtelingen ("gelukzoekers") in het beste geval. Of als soldaten in het slechtste geval. De geschiedenis leert ons dat dit de gang van zaken is. Mensen trekken naar waar het beter is, desnoods met geweld. Beschaving bestaat er in dat je dit geweld belet. Zoals het gebeurd is intern in de Europese unie. Maar beschaving moet van twee kanten komen. Ook van wie vandaag baadt in de luxe, tot de 1% rijksten ter wereld behoort, en via ontwikkelingshulp die 99% anderen kan en moet helpen.

Aan ons dus de keuze: mensen ter plekke helpen, of hen naar hier zien komen. Als vluchteling, of als soldaat. 

Een ongemakkelijke keuze? Een turbulente mening? Welaan dan: "The greatest danger in times of turbulence is not the turbulence - it is to act with yesterdays logic." (Peter Drucker). Op weg dus naar een Europese en Belgische taxshift richting ontwikkelingshulp. Omdat het rechtvaardig zou zijn. En omdat het noodzakelijk is voor de wereldvrede.

 

Van Vadertje staat tot Moedertje kloek

Category: Blogs 2015
Published: Saturday, 19 September 2015

Moeder kloekMen heeft er twee professoren bijgehaald (een man én een vrouw natuurlijk, in deze tijden van gelijkheid moet dat zo). En zij bevestigen het: er is wel degelijk een verschil, van kindsbeen af, tussen jongens en meisjes. Schrikbarend nieuws toch? Gelukkig wordt dit onthutsende nieuws ook wat gerelativeerd: we mogen niet in veralgemeningen vallen. Maar volgens de profs is de meest vrouwelijke jongen toch nog altijd minder vrouwelijk dan de meest mannelijke vrouw (en omgekeerd). Jongens zitten competitiever in elkaar, zoeken de grenzen op, en denken "hoe kan ik je aan". Meisjes zitten meer in het groepsdenken, zijn "inschikkelijker" binnen de grenzen en denken "vind je me leuk".

Nog volgens de professoren focust het onderwijs vandaag vooral op die vrouwelijke kenmerken. Voeg daar nog eens het tragere rijpingsproces van jongens bij, en je weet dat gemengde scholen in feite een slechte zaak zijn voor de ontwikkeling van jongens. In vraag stellen dan maar, die gemengde scholen? Nee hoor. Het taboe verbiedt dat, zeker in tijden van algemene waarheden als inclusiviteit en M-decreet.

Het is een voorbeeld van de kritiekloosheid, de vrucht van een algemeen taboedenken, dat een steeds groter probleem wordt. Niet alleen zijn er nog nooit zoveel taboes geweest als vandaag, bovendien zijn die zaken die we allemaal “moeten” correct vinden vaak ingegeven door een risicoloze en inschikkelijke houding. Als al onze kinderen inderdaad, zoals de professoren suggereren, worden opgevoed om zo te leven, zal het er bovendien niet op beteren. En zal “vadertje staat” steeds verder evolueren naar een “moeder-kloek staat” die ons niet enkel tegen onveiligheid moet beschermen, maar ook tegen alle “onheil” dat ons zou kunnen overkomen. Voor elk risico een mitigerend regeltje. De staat zal ons wel uitleggen hoe we gezond, veilig, leuk, en allemaal gezellig samen door het leven moeten gaan. Uitleggen, en meer en meer ook … opleggen.

Wat dit laatste betreft kan ik eenieder het boek "de vierde revolutie" aanraden. Het schetst hoe we van een "nachtwakerstaat" stilaan overgestapt zijn naar een staat die niet alleen onze veiligheid moet waarborgen, die niet alleen onze welvaart moet spreiden en hem zo voor iedereen bereikbaar moet maken, maar die stilaan ook ons geluk moet verzekeren. Als dan bovendien iedereen hetzelfde moet denken over wat geluk is, zijn we eindelijk beland in de Utopia, een maatschappij waar een anonieme staat de geborgenheid en het geluk moet opleveren op een totaal risicoloze manier. Dan heeft Moeder Kloek eindelijk Vadertje staat vervangen.

Willen we dat echt? Zoals de kikker niet voelt dat hij gaat ontploffen als het water traag genoeg opwarmt, zo beseffen ook wij niet hoe weinig zelfbeschikking en vrijheid we in deze overbeschermende staat nog hebben. Financieel is dat makkelijk te duiden: meer dan 50% van ons inkomen wordt afgeroomd, om vervolgens de overige 50% te besteden aan producten waar we vooreerst bij elke aankoop nog eens bijna een kwart BTW op betalen (dit onder veronderstelling dat er niet nog eens extra taks op zit). En als we daarna nog wat spaargeld of vermogen (oei, het woord alleen al…) over houden, moeten we ook daarvan een consistent deel afgeven aan diezelfde staat als (en alleen maar omdat) we sterven. Zelfs als dat vermogen rechtstreeks van de ouders naar de kinderen gaat. Om u de geestestoestand (of geestesziekte) van onze maatschappij helemaal duidelijk te maken: zelfs in die omstandigheden zijn er nog verantwoordelijke politici die pleiten voor meer belastingen…

Maar vergis je niet: de vrijheidsberoving gaat verder dan het louter financiële. In elk aspect van ons leven en gedrag worden we beknot. Het meest treffende voorbeeld is allicht het verkeer. Snelheidsbeperkingen, origineel bedoeld om de veiligheid te bevorderen, worden zo bepaald dat ze meer irriterend dan beveiligend werken, alcoholgrenzen worden zo laag gezet dat sommigen de grens met nultolerantie (een modern woord voor intolerantie) nog nauwelijks inzien en ook rij-examens worden meer en meer als melkkoe voor de staat dan als echte testen op veilig rijden gebruikt. Maar er is meer. Suiker gaan we bannen, want we moeten allemaal gezond eten (wat kost het wel niet aan de maatschappij als je ziek wordt, foei foei, vingertje omhoog). En we moeten vooral veel sporten (want dat is gezond, een taboe dat geen enkele knie- of schouderblessure in vraag mag stellen). Wil je je eigen huis herinrichten (of zelfs nog maar de tuin)? Daar is de staat! Regulitis, het eigendomsrecht onwaardig. Wil je een taxibedrijf anders inrichten? Staking. Wil je het spoor reorganiseren? Plat leggen die boel. Wil je een bekwaam iemand in een raad van bestuur? Dan moet die maar van geslacht veranderen. Het gaat allemaal veel en veel verder dan alleen maar grenzen trekken aan de vrijheid waar het de vrijheid van de ander bedreigt. Het is stilaan gewoon principiële regulitis. En we komen, als goeie kikkers, nog niet in opstand.

Maar zelfs daar stopt het niet. Ook de uiting van ons denken zelf is niet meer vrij. De verlichte tijd dat men “verschrikkelijk van mening verschilde, maar zou vechten opdat de ander zijn verschillende mening zou kunnen blijven verdedigen” is vervangen door verschrikkelijke taboes, kritiekloze aannames en zelfs wettelijke verbodsbepalingen op bepaalde gedachten. Racisme en sexisme zijn zelfs als loutere mening strafbaar. Maar ook wie nu nog een afwijkende mening over het homohuwelijk zou hebben, wordt onmiddellijk verketterd. En wie nog maar durft te dénken dat hij over gelijkheid een genuanceerde mening mag uiten, denkt best maar snel iets anders.

Als ik mezelf herlees en dan terugdenk aan de wijze woorden van de professoren uit het begin van deze blog, moet ik me wellicht vol schroom afvragen of ik misschien misvormd ben door de jongensschool waar ik school liep, en volop “jongen” mocht zijn. Een school waar men mij nog leerde dat het meest waardevolle van elke intellectueel was, dat hij kritisch bleef nadenken, hoe verpletterend de mainstream gedachten ook waren. Waar men mij uitlegde dat geïnformeerd worden niet hetzelfde is als overtuigd worden. Waar ik leerde dat zelfs onder fysieke foltering mensen makkelijker overeind blijven als ze hun intellectuele vrijheid koesteren, in het diepste van hun geest. Waar ik leerde dat je je grenzen pas écht ontdekt als je er doorheen gaat. En waar ik leerde dat een maatschappij opgebouwd moet worden rond Verantwoordelijkheid, Vrijheid en Vooruitgang. Niet rond regeltjes.

Misschien ben ik dus inderdaad in die school als man “misvormd” in de ogen van onze moderne maatschappij. Maar ik zeg het “loud and clear”: ik voel me in deze moderne maatschappij elke dag een beetje meer "verstikt". Ik erger me dagelijks aan het feit dat iedereen in alles tussen steeds engere lijntjes moet kleuren of verketterd wordt. Ik erger me dagelijks aan het feit dat we onze grenzen niet meer mogen aftasten, er vooral niet doorheen mogen, en ze dus nooit kennen. Ik erger me dagelijks aan de middelmatigheid en het gebrek aan innoverende kracht die daar het gevolg van zijn.

Kunnen we op zijn minst allemaal eens terug zonder taboes, zonder eigenbelang, en zonder nepargumenten nadenken of we écht wel zo'n verstikkende staat willen?

De taxshift als opwarmertje in een economische, politieke en sociale match op wereldniveau

Category: Blogs 2015
Published: Sunday, 09 August 2015

Bij verkiezingen winnen vaak die partijen of personen die zeggen dat "het" gaat veranderen. Denk maar aan "Met deze man wordt het anders" (monsterscore Leo Tindemans), en meer recent "De kracht van verandering" (monsterscore Bart De Wever). Toch zijn mensen van nature uit heel vaak risico-avert, en houden ze er niet van "ongevraagde" veranderingen te moeten ondergaan. Dat is zo in bedrijven, dat is zo in de maatschappij.

Wat leert ons dat? Dat mensen wellicht vaak kiezen voor de verandering van de andere, maar niet van zichzelf. Grote veranderingen impacteren echter meestal iedereen. En dus is het soms even schrikken voor de "kiezers voor verandering" wanneer ze er zelf mee geconfronteerd worden....

Vandaag lijkt het er op dat we met die situatie geconfronteerd worden. Mensen hebben gekozen voor de "kracht van verandering", een deel onder hen schrikt nu dat ze zelf ook moeten veranderen. Langer werken. Meer eigen verantwoordelijkheid nemen (meer eigen netto-inkomen maar minder subsidie voor wat je daarmee doet), minder terugvallen op vadertje staat. Blijkbaar is voor sommigen die verandering moeilijk. Ik vrees echter dat dit nog maar een héél klein voorbereidinkje is op de veranderingen die op ons afgestormd komen. En zoals een Chinees spreekwoord zegt: als de wind van verandering waait, bouwen sommigen windschermen, anderen windmolens. ik voeg er aan toe: winderig wordt het sowieso. En Chinees misschien ook.

China kent vandaag weliswaar een kleine terugval, maar rolt desalniettemin verder in de wereld, strategisch en planmatig. Een storm die heel even terug inademt, allicht om nadien des te sterker uit te blazen. Onze windschermpjes zullen niet meer volstaan, onze windmolens zullen ons moeten laten meesurfen op de wind uit China.

India komt er ook aan, langzamer, maar niet onbeduidend. En daarmee zal het niet ophouden. Ook Arabische landen zullen stilaan hun plaats op het wereldtoneel opeisen, en wie denkt dat Poetin Rusland op de achtergrond wil houden, heeft weinig visie op de wereldpolitiek van vandaag. Zelfs al is hij vandaag economisch in het defensief.

De wereld verandert. de storm waait over de wereld, en onze windschermpjes volstaan niet langer. Wat moeten we dan doen? Klagen dat het waait? Een stokje dieper in het zand kloppen om het windscherm wat te verstevigen, zoals met de taxshift vandaag? Ik vrees dat het niet zal volstaan. Wie denkt dat de "taxshift" van vandaag een voldoende aanpassing is om al die stormen te weerstaan, zal snel en pijnlijk ontwaken.

En de pijn zal meer zijn dan één wondje. De pijn zal politiek, economisch én sociaal zijn.

Politiek hebben weinig van de hogergenoemde landen de democratie als hoofdbekommernis. Wel integendeel. China experimenteert met het "Hongkong" model, en tracht met groeipijnen dat model voor een kleine staat in te passen in de Chinese mastodont. De Arabische lente is al snel terug in herfst overgewaaid, en het kastesysteem in India lijkt me ook niet wat we hier willen invoeren. Om van de vrouwenrechten in al die landen maar te zwijgen.

Maar ook hun economisch en sociale welvaartsmodel is niet het onze. Denk vooral niet dat die landen leiders als watjes hebben die de mensen in de watten leggen. Ook hier: integendeel. Of zijn we vergeten hoe sterk men in het menselijke en privéleven ingrijpt in die landen? In het westen is de staat stilaan oververtegenwoordigd als een soort goedbedoelende moeder kloek. Maar in die landen is het vaak eerder een gevaarlijke waakhond rond een kooi van menselijk leven en soms ook leed.

Nee, zowel voor welvaart en welzijn, als voor ons politiek systeem, zullen we moeten zorgen dat we in Europa en Vlaanderen onze eigen keuzes kunnen blijven maken. En dat betekent: zorgen dat we sterk genoeg zijn om niet overrompeld te worden. Dat we dit sowieso in een Europese context zullen moeten doen, moge duidelijk zijn, wat de Eurosceptici ook mogen denken. Laat ons dus allemaal het Duitsland van Merkel met zijn sterke Europese marsrichting maar dankbaar zijn en ondersteunen, in plaats van hen te beschimpen of zelfs te beledigen.

Onze eigen keuzes kunnen blijven maken, zal inspanningen vragen, en veranderingen... voor iedereen. Dat wordt dus een stevige "match" met die andere wereldspelers. En een match spelen, dat betekent: eerst opwarmen, en dan er tegenaan. Ik vrees dat bijvoorbeeld onze taxshift nog maar het begin van de opwarming is. De keuze waar we binnenkort zullen voor staan, zal veel fundamenteler zijn. De vraag is dan niet langer of het vermogen dan wel de arbeid voldoende belastingvrij is, de vraag is of we onze welvaart kunnen blijven behouden. De vraag is dan niet of we voldoende doen voor zieken, en mensen die écht niet in staat zijn zelf hun brood te verdienen door te werken, maar wel of we nog in een model zullen kunnen leven waar we iets mogen en kunnen doen voor deze mensen. De vraag is dan niet of Europa voldoende democratisch werkt, maar wel of we nog in een democratie zullen blijven leven. De vraag is dan niet of euthanasie een recht is, maar wel of we kunnen beletten dat het een plicht wordt...

Met andere woorden: de uitdaging waar we voor staan, is hoe we onze veerkracht kunnen opwaarderen, hoe we het systeem zélf kunnen herdenken, zodat we effectief in staat zijn om een eigen keuze te maken. En voor mij moet dat een keuze voor democratie zijn, en een economische keuze om de sterken te laten groeien, zodat de sociale keuze gemaakt kan worden om de zwakken door hen te laten ondersteunen en mee in het bad van het leven te laten trekken. 

We moeten dus naar een nieuw model om dezelfde doelstellingen van het verleden te kunnen blijven behalen. Dat wordt pas "the proof of the pudding". En dat zal een échte verandering zijn, geen opwarming. Dat dit nieuwe model geen communisme met zijn absolute gelijkheid kan zijn, mag wel duidelijk zijn. Gelijkheid is niet het doel. Wel menswaardigheid en een respectvolle dus niet al te grote ongelijkheid. Maar vooral iets meer vrijheid en verantwoordelijkheid, iets waar ons huidige model steeds verder (en mijns inziens inmiddels te ver) van afwijkt.

Het wordt inderdaad tijd dat zowel de stijgende drang naar meer overheid en regelneverij van rechts (veiligheid, politie, gerecht,leger) als van links (van kinderopvang tot rusthuis, ....) wordt ingeperkt. We moeten beseffen dat we naar een nieuw model moeten, waarin minder staat en meer eigen verantwoordelijkheid moet gecombineerd worden met het nemen van individuele verantwoordelijkheid door de sterken, en dus het behoud van onze welvaart en welzijn voor iedereen. Zonder overdreven regelneverij, maar vanuit een innerlijke overtuiging van de mensen. Een minder omvangrijke staat, die daardoor beter doet wat hij moet doen, en dus in feite sterker is. En tegelijk zijn burgers sterker en weerbaarder maakt door ze vrijer te maken, en hun verantwoordelijkheid te laten nemen.

Wir wissen es !

Category: Blogs 2015
Published: Sunday, 28 June 2015

Grieks voor webstekEerder deze week: 2 jonge moslims vertellen vol enthousiasme op café Corsari over hun Ramadan. Overtuiging doorspekt met zelfrelativering en humor. Verdraagzaam, diep gelovig en blijvend respectvol.

Eén dag later: moord op vrijdag tijdens de Ramadan en in naam van de Islam. Diezelfde Islam kan ook wreed, goddeloos en respectloos zijn. Dramatisch voor de getroffen families, voor de cohesie in de betrokken landen en voor de economische welvaar aldaar. Maar hoe erg ook voor zovele vrome moslims, die opnieuw een slag in het gezicht krijgen.

Ook eerder deze week: een betoging in Griekenland van wanhopige Grieken, om als land en burgers toch in de eurozone te kunnen blijven. De Europese en Griekse leiders geven eventjes hoop op een oplossing. Tegelijk nemen sommigen van hen een initiatief om eindelijk iets te doen voor de vele vluchtelingen die aanspoelen. 2 heikele dossiers. Inspanningen van de "leiders", en eventjes de hoop om de grote Europese droom niet te laten verworden tot een nachtmerrie.

Een Europese top (of tien) later: geen akkoord over de Griekse kwestie, een Griekse eerste minister die olie op het vuur gooit en een hopeloos verdeeld Europa dat dan toch maar geen solidariteit betoont met de vluchtelingen of de landen die hen nu al opvangen. Geen van beide fundamentele dossiers opgelost.
Hoe erg voor de Grieken en hoe erg voor de vluchtelingen. Maar hoe erg ook voor al die overtuigde Europeanen, die opnieuw een slag in hun gezicht krijgen.

En wij? Wij overtuigde Europenanen hier in dit stukje Mechelen in Vlaanderen? Of wij overtuigde moslims hier in dit stukje Mechelen in Vlaanderen? Wat doen wij er aan? Laten we de Orban-figuren in Hongarije ver van ons bed Europa verder verknoeien? Laten we Tusk de erfenis van Herman Van Rompuy vakkundig de grond in boren? En laten we moslimextremisten in ons midden verder betijen?

En gaan we dan binnen 10 jaar samen vanuit onze ellende zeggen: "wir haben es nicht gewusst?".

Nee, sorry aan al wie zich in onwetendheid wil wentelen, maar "wir wissen es". Zowel overtuigd Europeaan als overtuigd moslim: niemand zal kunnen zeggen dat de gevaren niet duidelijk zijn. Niemand kan nog ontsnappen aan de plicht er iets aan te doen. En nee, alleen zullen we het niet halen. En nee, eenvoudig zal het niet zijn

Maar samen met onze vrije pers, onze vrije verkiezingen, onze vrije tijd en onze vrije beroepskeuze, en vooral vanuit onze vrije overtuiging, mogen we dit niet blauw-blauw laten. Deze wereld moet een betere plaats worden voor iedereen, en vooral: een plaats waar iedereen kan leven en in leven blijven. 

Laat ons dat eerst en vooral zelf in onze eigen omgeving toepassen ("Verbeter de wereld, begin met jezelf" zei de bond zonder naam). Maar daar kan het jammer genoeg niet stoppen. Ook ruimer moeten we onze verantwoordelijkheid nemen.

Verhogen dus die economische, politieke en militaire druk op wie het niet zo nauw neemt met respect voor de mensenrechten, écht geloof of overtuiging en verdraagzaamheid. Verhogen dus die politieke druk op onze eigen leiders, zodat ze niet bij de pakken blijven zitten. De democratie is immers niet vanzelfsprekend, en ze is er niet noodzakelijk voor altijd. Maar ze moet wél altijd verdedigd en versterkt worden. En elk van ons moet bereid zijn daar, al was het maar financieel, aan bij te dragen. In naam van de vrijheid en de vrede die ons zo dierbaar zijn.

Ook dat is een "tax-shift" waard.

 

Samen op weg naar Mars

Category: Blogs 2015
Published: Saturday, 16 May 2015

Alleen al de woorden "I have a dream" deed mensen aan de lippen van Martin Luther King plakken, en hem volgen. En toen Kennedy aankondigde dat hij binnen het decennium een mens op de maan wilde zetten, heeft ook die droom een pak slimme mensen en een ganse natie gemotiveerd en gemobiliseerd. Welke droom maakt ons vandaag sterker? Waar blijft de man op Mars?

Erger nog: waar hebben we het toekomstoptimisme verloren. Wanneer zijn we (om de schrijver Eggers te citeren) gestopt met verder te mikken dan het uitvinden van een app om een parkeerplaats te vinden? En wanneer hebben we het "gezaag" over elkanders gedrag, de ergernis over onbenulligheden en een ongebreidelde overregulitis de plaats laten innemen van geloof in doorbraken voor een betere toekomst? Wanneer heeft Europa zijn laatste dromen doen inslapen met tranquilizers als cynisme en zogeheten "pragmatisme"? Wanneer zijn "verworven rechten" een hinder voor "passie en vooruitgang" geworden?

TIjd dus om te ontwaken uit die donkere nacht zonder dromen. De Amerikaanse wekker loopt af, aan ons om hem te horen en niet af te zetten. Want aan de horizon verschijnt opnieuw een ochtendzonnetje, al komt het uit het westen. Ik zie terug wat "hoop op hoop", hoop om terug te mogen geloven in een betere toekomst, zonder alles te moeten kapot relativeren of de stilstand te organiseren. "Yes we can".

Zo zijn er wetenschappers en Californische bedrijfsleiders die tegen beter weten in aan het "eeuwig leven" werken. Zo is er ook de heer Musk (van Tesla) die met zijn bedrijven "de manier waarop we met energie omgaan duurzaam wil wijzigen". Meer nog: de heer Musk wil de mensheid ook naar Mars. En al is hij geen politicus die een natie motiveert, hij wil als bedrijfsleider de hele wereld mobiliseren voor zijn dromen over nieuwe vormen van energie en een menselijke reis naar Mars.  Als het hem lukt, wordt al het gekanker, gezaag en depressief geleuter misschien eindelijk terug een achtergrondgeluidje dat we kunnen negeren, en dat plaats maakt voor optimistische muziek uit de radiowekker van de Europeanen.

Zo'n mooie dromen mogen we als Europeanen immers niet alleen overlaten aan andere continenten. We mogen ons niet omdraaien in ons bed om nog even verder te dutten als de wekker gaat: uit ons suffe bed moeten we springen. Meer nog, Europa moet het voortouw nemen. Europa moet opnieuw het jeugdig optimisme uitstralen dat de wereld verbetert. Wakker worden dus, bed uit en douche in, en daarna zonder ochtendhumeur of gezaag vol energie aan de slag. "Verbeter de wereld, en begin daaraan zelf".  Voor een betere wereld, van Manhattan tot Berlin. "First we take the energy, than we go to Mars"...

 "Yes we can !"

Veel succes.

De nieuwe sociale strijd heet: tijd

Category: Blogs 2015
Published: Tuesday, 21 April 2015

Enkele dagen terug zagen we plots twee campers staan in de buurt. Al snel bleek dat de "inschrijvingen" voor het buurtschooltje gingen starten. Ook bij Martine op school kwamen de eerste ouders al dagen vooraf aankloppen om te overnachten. Kinderen inschrijven in een school naar de keuze van de ouders: de regels voor "gelijke behandeling" en de manier van financieren lijken dit niet langer mogelijk te maken voor wie ook nog moet gaan werken.

Voor mijn generatie is dat wel even wennen. Wij gingen naar de school die onze ouders kozen. Punt uit. Weinig regeltjes, weinig gedoe, mensen kozen een school die paste bij het opvoedingsproject voor hun kinderen en de school had het recht dat al dan niet goed te vinden.Inmiddels wordt de wijsheid van Einstein bevestigd: hoe meer je alles wil regelen, hoe meer chaos je veroorzaakt. En dus moeten ouders nu overnachten. Althans, zij die tijd hebben.

In een vrije markteconomie zou dit opgelost worden door geld. Wie genoeg betaalt, krijgt de school waarvoor betaald wordt. Financieringsprobleem van de scholen meteen opgelost. Maar dat is maatschappelijk niet aanvaardbaar. Geld mag geen argument zijn om het ene kind wel en het andere kind niet toe te laten tot een school. Maar wat dan wel? Selecteren op wie genoeg vrije tijd heeft?

Tijd is het nieuwe asociale gegeven geworden, erger nog, een maatschappelijk aanvaard asociaal gegeven. Zo las ik een quote van een schooldirecteur (die ik overigens voor de rest sterk waardeer) dat de huidige werkwijze best "gezellig" is, en dat door de huidige procedure "de écht gemotiveerde ouders" nog hun kind naar die school sturen. Alsof iemand met weinig tijd geen gemotiveerde ouder kan zijn. De wereld stilaan op zijn kop?

Het begint er op te lijken, en het wordt steeds meer een algemeen fenomeen: mensen met zware verantwoordelijkheden die bij wijze van spreken dag en nacht bezig zijn met hun job (en vaak die van hun medewerkers) moeten financieel "inleveren" in het kader van financiële gelijkheid, via vermogens- of andere onrechtvaardige belastingen. Omgekeerd mag die gelijkheid blijkbaar niet gevraagd worden als het gaat om wat harder te werken, en zo ook de tijd te herverdelen en niet alleen het geld. Het lijkt er meer en meer op dat maatschappelijke waardering voor verantwoordelijkheid en inzet als onnodige onzin wordt beschouwd. 

Dat vertaalt zich op vele vlakken. Laat ons het pensioendebat even nemen. Zware verantwoordelijkheid staat daar zeker niet gelijk met zwaar beroep. Heel vaak zijn het net de meer fysieke beroepen die als "zware beroepen" betiteld worden. Maar laat dat nu net ook vaak de beroepen zijn waar je minder uren doet dan in jobs met zware verantwoordelijkheden. En wat blijkt dan in het pensioendebat? Diegenen die het meeste uren werken, moeten ook nog eens meer jaren werken, wegens "geen zwaar beroep". En natuurlijk tijdens die loopbaan ook nog tegelijk financieel inleveren wegens "sterke schouders".

Meer en meer wordt verantwoordelijkheid in onze maatschappij afgestraft. Je kinderen niet meer naar de school van je keuze kunnen sturen, of financieel gestraft worden omdat je hard werkt en dus "de sterkste schouders" hebt, het lijken vanzelfsprekendheden. En ja, ik weet dat er ook andere voorbeelden, en zelfs tegenvoorbeelden zijn. En ja, ik weet dat de wereld vroeger soms in de omgekeerde zin onrechtvaardig was. Maar vandaag is de terreur van de gelijkheid de grootste manier om onrechtvaardigheid te creëren. Gebrek aan respect voor wie verantwoordelijkheid neemt en daardoor weinig tijd heeft is het nieuwe asociaal. En niemand die daartegen vecht.

Laat de nieuwe vakbond op staan. Hij kent zijn actieplan. De nieuwe sociale strijd heet: tijd.

Een kleine vergelijking.

Category: Blogs 2015
Published: Saturday, 14 March 2015

werklozen voor webstekLaat ons even veronderstellen dat het verschil in gedrag (luiheid of werklust bijvoorbeeld) niet door de genen van de ene Europeaan in vergelijking met die van de andere veroorzaakt is. "De Griek" is door zijn natuur en genen dus niet per definitie luier dan "de Duitser".

Dan wordt het verschil in welvaartscreatie tussen vergelijkbare landen met andere woorden veroorzaakt door de structuren en de tradities, die op hun beurt politieke keuzes vertalen.

 

Welaan dan, twee vragen:

  1. Zowel qua traditie als qua structuren zijn Wallonië of pakweg Spanje meer socialistisch, linkser, dan Vlaanderen.
    Vraag: zijn er minder armen of werklozen in Wallonië of Spanje dan in Vlaanderen?
  2. Zowel qua traditie als qua structuren zijn het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika individualistischer, rechts-liberaler dan Vlaanderen.
    Vraag: zijn er minder armen of werklozen in het VK of de VS dan in Vlaanderen?

Een blog moet soms niet lang zijn om duidelijk te zijn: een beleid dat moedig de middenweg bewandelt, zoals in Duitsland, Scandinavië of Vlaanderen, boekt qua beschaving en welvaart de beste resultaten. Of het nu centrum-links of centrum-rechts is. Als het maar centrum is.

Zullen we dat even goed onthouden bij toekomstig beleid?

 

Speculatietaks of vermogensmeerwaardebelasting?

Category: Blogs 2015
Published: Saturday, 24 January 2015

Geld 2 voor webstekBedrog moet er uit. Van de Vlaamse horeca tot de Griekse woonsector. Een goeie Dash is nodig. Of Vanish. Witter dan wit. En als een sector daar dan onder lijdt, moet die sector geholpen worden. Maar helpen kan nooit zijn: het bedrog bestendigen, tolereren, goedpraten. Bedrog is en blijft bedrog. Van Mechelen tot Athene.

Zo. Dat moest er even af. En de eerste extra inkomsten voor de begrotingscontrole zijn daarmee ook al gevonden.

Maar alle gekheid op een stokje: sinds de blog van 22 november hieronder is er toch enige positieve evolutie waar te nemen op het speelveld van de belastinggoeroes. Dat er op de lonen minder belasting moet komen, blijft bijvoorbeeld (gelukkig maar) voor iedereen duidelijk. Dat de BTW een goed instrument is, daar zie ik ons stilaan ook nog wel landen (als je ziet dat extra besparen op ambtenarenzaken voor, jawel, N-VA niet verdedigbaar lijkt, aanpassingen aan de sociale zekerheid een njet van CD&V krijgen en belastingverhogingen van oVLD niet mogen, schiet in feite alleen die BTW over om iedereen zonder gezichtsverlies extra geld en inkomsten voor de staat te laten bepleiten).

Maar wat dan met de gewenste of vermaledijde vermogens meerwaardebelasting? Ja, wat daarmee? Bestaat ze nog? Dan is de eerste vraag: what's in a name. Ik schreef het hier eerder al, een slimme speculatietaks is geen probleem op zich, een blinde vermogens meerwaardebelasting is dat wél. En het lijkt er stilaan op dat de speculatietaks wel eens de landingspiste zou kunnen worden. Laat het ons hopen, in naam van het gezond verstand. De vakbonden kunnen het dan een vermogensmeerwaardebelasting noemen (en dus "winnen", het ego van die mensen heeft ook zijn belang). De andere partijen kunnen het een speculatietaks noemen (en dus ook "winnen", het ego van die mensen heeft ook zijn belang). Bovendien is een slimme speculatietaks ook inherent niet eens zo slecht: hij is niet groeiremmend, en goed vopr de langere termijn. Iedereen gelukkig?

Iemand zal natuurlijk wel het gelach moeten betalen. De speculant dus. En ook dat is niet eens zo erg. Speculanten werken immers op korte termijn. En dat is niet zo goed voor de reële economie. Waarom? Als de aandeelhouders, de eigenaars van een bedrijf dus, met zijn allen op korte termijn speculeren, krijg je uiteraard ook een management (of nog erger: ook een raad van bestuur) die op korte termijn werkt. Waanzinnige management bonussen op kwartaalresultaten gaan hand in hand met speculatie op aandelen op korte termijn. En beiden versterken elkaar. Met als gevolg dat de korte termijn het wint op de lange, dat duurzaamheid in commerciële bedrijven onbestaande dreigt te worden en dat innovatie vaak niet in de diepte uitgwerkt kan worden.

Aandeelhouders die als een "goeie huisvader" aandelen jarenlang houden, willen daarentegen het bedrijf net op lange termijn en op een duurzame manier zien groeien. Dat is een goeie zaak. En ja, dan kan je in de loop der jaren al eens van aandeelhouderschap veranderen als bv. Philips het op een moment slecht zou doen en Siemens goed, of omgekeerd. Maar je verandert niet dagelijks of zelfs wekelijks van aandeelhouderschap, want dan ben je als mede-eigenaar van zo'n bedrijf niet met de toekomst van het bedrijf bezig, maar met korte-termijnwinst en hoger risico. En zo werkt een "goeie huisvader" niet.

Als maatschappij moeten we het lange termijn denken van de "goede huisvader" terug aanmoedigen, en duurzame groei van bedrijven stimuleren. Een belasting op (de meerwaarde van) zo'n lange termijn engagement is dus uit den boze. Een blinde vermogensmeerwaardebelasting is niet na te streven. Maar een speculatietaks, die het korte termijn denken ontmoedigt en de duurzaamheid bevordert, daar moet over gesproken kunnen worden. En als dat dan kan gebeuren op een manier dat iedereen aan de achterban kan zeggen "gewonnen" te hebben, dan lijkt me dit zelfs een haalbare kaart.

Het wordt een boeiende lente. Hopelijk ook eentje met gezond verstand.