2018: het jaar van de nuance?

Category: Blogs 2016
Published: Wednesday, 03 January 2018

nuance

2017.


In het begin was er Trump. En eigenlijk alleen maar Trump. Fake news was Trump. Arrogantie was Trump. Domheid was Trump. Machtswellust was Trump. Neerkijken op vrouwen was Trump. En voor de voorstanders: duidelijkheid was Trump. Soms de ene dag wit en de andere dag zwart over hetzelfde onderwerp. Maar altijd zwart of wit. Duidelijk heet dat tegenwoordig dus. Dus duidelijkheid was Trump.

Later op het jaar was er ook Francken. Een goede leerling van Trump. Met een beleid volledig conform de regeringsverklaring. Maar ook met woorden die "aan duidelijkheid" niet te wensen over lieten. Irritant voor de coalitiepartners. Plezant voor de "eigen achterban". En voor de oppositie. Altijd recht voor de raap, als een nieuwe Jean-Marie Dedecker. En altijd provocerend, excuserend en opnieuw provocerend. Woorden altijd zwart of wit, handelingen nogal grijs. Duidelijk heet ook dat tegenwoordig.

En op het einde van het jaar was er dan ook nog #metoo. Wat was dat allemaal. Het begon met de vunzigheid van één of andere Amerikaanse regisseur, die er praktijken op nahield die in de richting van verkrachting gaan. Machtsmisbruik, degoutant, walgelijk. "Grab them by the pussy" als het ware. Duidelijk zwart. En natuurlijk kon ook Vlaanderen niet achter blijven. Toen was er de "affaire" Bart De Pauw. Minder erg dan de Amerikaan, maar volgens de betrokken vrouwen toch nogal intimiderend. Donkergrijs? En toen liep het mis. Plots gooiden de feministen zich op #metoo. Plots presenteerden een aantal carrièrevrouwen zich als heilige maagden werd hen dat belet door al die boosaardige mannen. Plots werd een fluitende bouwvakker bijna gelijkgesteld met een verkrachtende machtswellusteling, plots werd de "grab them by the pussy" van die andere vunzigaard niet meer onderscheiden van een complimentje dat slecht geformuleerd werd en daardoor misplaatst over kwam. Plots werd ook lichtgrijs helemaal zwart. Omdat tinten grijs niet meer mogen bestaan "voor de duidelijkheid". 

Drie voorbeelden (en er zijn er nog vele andere) van wat me het voorbije jaar het meest is opgevallen : het totaal gebrek aan de mogelijkheid om nog nuance in het debat te krijgen. Toegegeven, nuance is inderdaad moeilijk te verzoenen met sensatie, en sensatie verkoopt en bekt beter. Nuance laat zich inderdaad moeilijker vertalen in een tweetje of een krantenkop. Nuance kleeft mensen niet echt aan het scherm, meer nog, mensen moeten daar over nadenken langer dan de tijd om een sms te versturen. Nuance vergt enige intelligentie, zowel om ze te formuleren als om ze te verstaan. Hoevelen doen die moeite nog, hoevelen nemen beter gezegd de tijd nog om die moeite te doen, overtuigd als ze vooraf al zijn van het eigen zwart-of-witte gelijk? Geen argumenten zoekend om tot een goede conclusie te komen, maar argumenten zoekend om de vooraf getrokken eigen conclusie te staven. Liefst met wat scheldwoorden er bij, die bij voorkeur de domheid van de gesprekspartner (of meestal de social media partner) moeten illustreren.

Nuance leidt nochtans bijna automatisch tot respect. En is dat nu niet net wat ook al die scheldende roepers opeisen: respect? Hoe komt het dan dat die nuances zo snel verdwijnen? Het is zelfs zo ver gekomen dat ik dit jaar, op het einde van het jaar, iemand "ontvriend" heb op facebook. Omdat enkel kunnen uitdagen, beledigen, respectloos verwoorden en schelden nog tot zijn repertoire behoorden. "Duidelijk" was hij wel. Maar overtuigen kon hij me nooit. En gezellig was het evenmin. Mag het in discussies ook nog af en toe gezellig en zelfs leerrijk zijn? Mag het nog mogelijk zijn door een goed argument van mening te veranderen? En mag er dus die magische nuance zijn?

Ik zie het in de (social) media over Trump, Francken of Hilde Van Mieghem nog niet zo snel publiekelijk gebeuren, zo'n plotse vlaag van nuance. Nochtans zou dat mooi zijn. Want natuurlijk zal Trump niet zo dom zijn als de "ene kant" wil laten geloven, en niet zo rechtlijnig als de andere kant beweert. Natuurlijk weet Francken perfect dat zijn beleid het regeringsbeleid is, maar evenzeer verwoordt hij wel (weze het provocerend) een aantal problemen waarmee hij bij de uitvoering van dat beleid geconfronteerd wordt. En natuurlijk zijn er naast de échte slachtoofers ook sletjes die (zoals Jean-Marie Dedecker het verwoordde) horizontaal hun vertikale carrière hebben gemaakt en nu op #metoo liggen te janken dat ze het niet gewild hebben. En dus zou een iets genuanceerdere mening, iets minder veralgemening, de opinie van mensen sieren. 

Maar zelfs dat is "not OK". Het aantal keer dat je voor "Tsjeef" wordt uitgescholden als je een genuanceerde mening hebt, is niet te tellen. Ik zal een voorbeeld geven. Ik ben een absoluut voorstander voor het recht van de Catalanen om zich uit te spreken over hun onafhankelijkheid. In principe ben ik zelfs voor het toekennen van die onafhankelijkheid indien een meerderheid van de Catalanen daar voor kiest. En ik vind dat een grondwet van een land moet voorzien dat dit nodig is. Tot slot vind ik dat het totaal van de pot gerukt is dat Spanje mensen die gaan kiezen in elkaar timmert en een referendum onmogelijk maakt, verkozen vertegenwoordigers opsluit en het bestuur van een regio gewoon overneemt als het beleid hen niet zint. Als dit in Iran gebeurt, staan de USA op de bühne van de Verenigde Naties. Conclusie van de social media: ge zijt voor Puidgemont.

Tegelijk stel ik wel vast dat (ondanks hun meerderheid in het parlement) geen meerderheid van de Catalanen gestemd heeft voor de onafhankelijkheidspartijen. Een beetje zoals Trump en Clinton dus. Tegelijk stel ik met mijn verstand, ondanks mijn emotionele sympathie voor de Catalanen, vast dat een referendum over "al dan niet in Spanje blijven" natuurlijk niet alleen de Catalanen aanbelangt, maar ook alle Spanjaarden. met andere woorden, tegelijk stel ik al mijn voorbehoud tov referenda vast. Conclusie van de social media: ge zijt nen Tsjeef. Als niet een verrader van de Catalaanse zaak. En bij afleiding van mijn overtuiging dat een koningshuis niet van deze tijd is en Vlaanderen maximaal onafhankelijk moet zijn van een staat (België) die zijn tijd gehad heeft. 

Een genuanceerde mening, zelfs over buitenlandse zaken, is dus blijkbaar "not done".....

Toch is het dat wat ik iedereen wens voor 2018: wat meer nuance, en daardoor wat meer respect voor de ander. Argumenten die vooraf gaan aan de conclusie ipv enkel argumenten die gezocht worden om het eigen vastgeroeste gelijk te bewijzen. Lachend naar de toekomst ipv wenend over het verleden. En samen vooruit gaand, op het genuanceerde pad waar iedereen elkaar in een tint grijs kan vinden, ipv knokkend over zwart of wit elkaar te lijf te gaan en daardoor de stilstand van onze maatschappij of stad te organiseren.

"Tsjeef" is dus geen scheldnaam. Bij nader genuanceerd inzien is het gewoon een compliment. Bedankt dus al wie me zo noemde het voorbije jaar.

 

Er is nood aan journalistiek en democratische leiderschap mét visie.

Category: Blogs 2016
Published: Wednesday, 02 November 2016

 

 

Enkele jaren terug was het nieuwe mantra: "concrete maatregelen". Want "de mensen" verstaan en voelen dat. "Concrete maatregelen" moesten aangeven waar de politiek mee bezig was, en zo het vertrouwen bij de burgers herstellen. Een beetje zoals een "lik op stuk beleid", dat direct aangeeft waar iemand in de fout gaat, en waarvan men dus verwacht dat de straf op die persoon het gewenste effect heeft.

Vandaag dreigen deze "concrete maatregelen" echter te verworden tot een verantwoording van de dagjespolitiek, en van een totaal gebrek aan visie en onderbouw. Zo evolueren we naar een populistische redeneerstijl, waarbij het hanteren van de megafoon van de buik van de samenleving het sterkste politiek argument is, en elke maatregel op zichzelf bekeken wordt, zonder na te gaan of hij wel bijdraagt aan de realisatie van een globalere visie en strategie, en of hij geen fundamentele waarden ondergraaft. Denk aan Theo Francken, die vanuit een terecht bekommernis over vluchtelingenbeleid de scheiding der machten in gevaar brengt door een rechterlijke uitspraak naast zich neer te leggen "omdat er bij de burgers geen draagvlak voor is". Hoe efficiënt een maatregel ook is om een concreet probleem op te lossen, als hij niet bijdraagt aan een grotere visie of als hij fundamentele waarden ondergraaft, kan hij vaak beter niet genomen worden. Wie aan de rand van de afgrond staat, neemt beter geen efficiënte stap voorwaarts...

In deze blog wil ik even op deze problematiek inzoemen. Want deze trend speelt m.i. een belangrijke rol in de verTrumping van de politiek, het fragmentair leiderschap zonder visie dus, en versterkt zo het gebrek aan democratisch leiderschap mét visie. En dat draagt op zijn beurt dan weer bij tot de risico's op een niet-democratisch leiderschap.

 "Concrete maatregelen". 

Op zich OK
Op zich is het een edele doelstelling en methode om concrete maatregelen te nemen, te communiceren en te kaderen. Wollige praat werkt immers niet, en de veelbesproken "kloof" tussen burger en politiek moet gedicht worden door mensen duidelijk te maken waar de politiek mee bezig is. Maar heeft het ook gewerkt? Is de kloof vandaag echt kleiner dan pakweg 10 jaar terug? Ik vrees er voor. De "concrete maatregelen" zijn een containerbegrip geworden. En daardoor alleen al hebben ze hun effect gemist waar het "de kloof" betreft.

"concrete maatregelen" mogen echter nooit op zichzelf staan.
Ze moeten op zijn minst kaderen in een visie. En elke concrete maatregel moet aan die visie afgetoetst worden. Zo niet, dreig je in circeltjes te rijden van de ene naar de andere concrete maatregel, elkaar soms opheffend, tot je terug op je vertrekpunt komt. In het bedrijfsleven is dit fenomeen bekend als "busy doing nothing". Daarmee win je het vertrouwen niet terug.

Een andere valstrik is de schijnbare efficiëntie van de maatregelen
Daarbij wordt soms vergeten dat je ook héél efficiënt de afgrond kan inrijden. Of om het met de hogervermelde boutade te zeggen: als het je doel is een stap vooruit te zetten, en je staat aan de rand van de afgrond, kan je toch beter eerst eens nadenken over een betere visie vooraleer een concrete maatregel te nemen om vooruit te gaan.

Gevolg: maatregelen zonder globale visie of aandacht voor fundamentele waarden.
Denk maar aan de hervorming van de arbeidsmarkt, de hervorming van de gezondheidszorg, de hervorming van de belastingen, de hervorming van dit, en de hervorming van dat. Vaak nog verfraaid tot "structurele" hervorming. Allemaal mooie woorden, maar als puntje bij paaltje komt (en ik denk dat ik hierbij een uitzondering moet maken voor de hervorming van justitie) is het allemaal beperkt tot een verfijning van wat bestaat, aangevuld met enkele extra uitzonderingen of bijschavingen die dan de visie zouden moeten uitstralen.

En zo zijn er wel wat.
In de inleiding vermeldde ik reeds het schrijnende voorbeeld van een staatssecretaris die impliciet en ongestraft de scheiding der machten in vraag stelt. Maar mag ik ook enkele minder voor de hand liggende voorbeelden aankaarten? 
Ik wil drie gevallen aankaarten: de fundamentele waarde van het eigendomsrecht in onze samenleving (het recht iets te "bezitten"), de fundamentele waarde van de privacy in onze samenleving (het recht iets "te doen" zonder dat iedereen het moet weten), en de fundamentele nood aan een verstandig, niet fanatiek, milieubeleid in onze samenleving.

Laat het ons eerst hebben over het eigendomsrecht.

Is dat nog een fundamentele waarde of niet?
Ik vind van wel. Eigendom verwerf je, koop je. Het is "van jou". Niet van de overheid. Er is begrijpelijkerwijze een "maar". Natuurlijk mag je met die eigendom niets doen wat anderen fundamenteel schaadt. Je mag je huis niet zomaar verbouwen tot een discotheek als er buren zijn, je mag je tuin niet herdopen tot een schietstand, enfin, er zijn allerlei logische beperkingen.

Maar dan begint het. Tot waar gaat dat? Het is heel verleidelijk voor een wetgever als de onze, die zich graag met alles moeit, om daarin te ver te gaan. 

Hoe ver moet / mag het gaan?
Een voorbeeld. Als ik mijn huis verhuur, mijn eigendom dus, mag ik dan nog kiezen aan wie? Spontaan zullen de meesten zeggen: "ja toch"? Maar mag je écht verhuren aan diegene waarvoor je als eigenaar meest sympathie hebt, of aan diegene waarin je spontaan meest vertrouwen hebt? Lijkt logisch. En wat dan met de antiracismewetgeving? 

Ah, das een logische uitzondering, hoor ik je zeggen, mensen uitsluiten op basis van huidskleur kan niet. Terecht. Maar wat met allerlei andere, ook subjectieve factoren? Mag je als eigenaar je eigen aanvoelen nog gebruiken? Meer nog, stel dat je naast het huis blijft wonen dat je verhuurt: mag je dan op basis van sympathie je huis al dan niet aan een huurder verhuren?  En wat als diegene die je de minst sympathieke vindt toevallig een gekleurde medemens is? Is dat dan geen racisme?
Ik kies bewust twee fundamentele waarden als racisme en eigendomsrecht om het antwoord te bemoeilijken, want racisme is op zich verwerpelijk, en eigendomsrecht fundamenteel. Hebben we het debat open en zonder taboes gevoerd over de afweging tussen beide? Ik denk het niet. Onze terechte afkeer voor racisme heeft maatregelen laten ontstaan die sluipend de rechten van de eigenaars beperkt hebben.

Laat het me (in mijn ogen) wat gemakkelijker maken met een ander voorbeeld: je koopt een huis, en wil de voorgevel aanpassen. Plots komt een overheid zich moeien met jouw smaak, met wat mag en niet mag. Is ook het bijsturen van smaak rond visualiteit van huizen een overheidsopracht? Allicht wel voor geklasseerde gevels. Maar ook voor andere? Of is zelfs de loutere  inrichting van jouw tuin een staatszaak? Mag men je bv. verbieden bomen te kappen in je eigen tuin? Niemand heeft het debat ten gronde gevoerd. Een "waardevolle boom" wordt belangrijker dan het eigendomsrecht, een geklasseerd gebouw zeker ook, maar is alles wat geklasseerd is ook belangrijk? En wat met niet geklasseerde gevels die toch verboden worden omwille van het stadszicht? Sluipend worden eigendomsrechten ondermijnd door overheidsbemoeienis, soms terecht, soms onterecht, en in elk geval zonder dat er een uitgesproken fundamenteel debat werd over gevoerd. Wie neemt de handschoen op?

Privacy dan

Onze privacy is er zo mogelijk nog veel erger aan toe dan ons eigendomsrecht. Ik zal het hier niet eens hebben over de gevaren van smart watches, wie daarover meer wil weten verwijs ik graag naar een eerdere blog hierover. Ik wil het hier enkel hebben over overheidsinmenging via camera's en de privé-inmenging via internet. 

De camera's en de overheid dus. Eerst waren het enkel flitscamera's, dan kwamen de camera's die mensen boetes moeten geven wanneer ze ergens door rijden waar het niet mag, en ten slotte trajectcamera's. Allemaal werden ze verantwoord door de stijgende veiligheid (want stijgende controle van criminelen). Zonder vermelding dat dit ook een stijgende controle van gewone mensen in houdt, tot het beklemmende toe. Het debat over de afweging tussen 100% veiligheid / risicoloosheid enerzijds, en 0% privacy / vrijheid anderzijds, wordt niet gevoerd. En kom niet af met de slogan "als je niets verkeerd doet is dat toch niet erg". Als ik naakt in mijn tuin rondloop, doe ik niets verkeerd, en wil ik toch niet gefilmd worden bijvoorbeeld.

Vandaag worden we elke halve meter die we per auto afleggen op straat gevolgd. Trajectcamera's gaan ons volgen van punt 1 tot punt 2, Big Brother weet ook waar we parkeren (ook daar moet je je nummerplaat in geven), om vervolgens ons, als we vertrekken (het tijdstip is bekend), opnieuw via trajectcontrole te volgen. Dan kom je thuis. Als morgen het eigendomsrecht verder ondermijnd wordt en de aandacht voor privacy verder verwelkt, kan men misschien nog wat drones opsturen om de regeltjes te controleren die je thuis moet naleven. Binnen misschien nog niet, maar daar weet Google uiteraard ook precies wat je vervolgens op het internet opzoekt. Heeft het misschien iets te maken met het voorgaande traject dat je aflegde? Of met wat de drones in je tuin zagen? Big data zoekt het wel even op. Vervolgens stuurt men je (storende) advertenties rond het thema dat je net aan het opzoeken was. Waarna je dit via internet kan kopen, en men ook dat trajectgewijze kan volgen.

Gelukkig wordt wat Google betreft het debat rond privacy al een beetje gevoerd. Voor privé-ondernemingen stelt men zich al vragen. Maar de overheid? Die moeten we blijkbaar blind vertrouwen met onze gegevens. Zijn we het daarover eens? Wat is onze visie over privacy, zowel tov overheid als privé?

"Privacy is dood" hoor ik dan. In elk geval, als dat de visie is, dan is het alleen maar uit fatalisme. Zich neerleggen bij iets, ipv écht aan de slag te gaan voor wat men goed vindt, is echter nooit OK. Hoe zou je dan "concrete maatregelen" kunnen nemen die in de juiste richting gaan? Hoe zou je mensen dan opnieuw kunnen enthousiasmeren om via de politiek aan een betere wereld te werken? En daar moet het in de democratie toch over gaan? Werken aan een betere wereld ipv zich neer te leggen bij het schijnbaar onvermijdbare.

Het gebrek aan visie neemt soms zelfs hallucinante vormen aan wanneer het over milieu gaat.

Soms zijn het geen fundamentele waarden die ondermijnd worden, maar is men gewoon strategisch dom bezig. Zo willen sommigen de bedrijfswagens weg om milieuredenen. Hoeveel beter zou het niet zijn die massa bedrijfswagens als een opportuniteit voor het milieu te zien ipv als een bedreiging? Hoeveel beter zou het niet zijn er voor te zorgen dat gans dat wagenpark pakweg elektrisch moet rijden binnen dit en 10 jaar? Dat zou pas écht een milieurevolutie zijn. De middelen geven aan onze elektrische netwerken om dit aan te kunnen, de opdracht geven aan alle leasingmaatschappijen om daar prioriteit aan te geven, en dit ook als overheid met een gefundeerd investeringsprogramma stimuleren: daar heb je alleen maar wat visie en strategie voor nodig. De concrete maatregelen volgen dan vanzelf. En élke burger zal het begrijpen en de meesten zullen er achter staan. Zelfs als hun bedrijfswagen wat duurder wordt. Concrete maatregelen moeten dan wel aangeven dat men écht in die richting gaat, dat het meer is dan wat van de ene afpakken om het aan de andere te geven, dat het écht over een milieurevolutie gaat. Daartoe moeten de concrete maatregelen bespreekbaar blijven. Maar als ze kaderen in een ruimere visie, overstijgen ze ten minste de dagjespolitiek.

Nood aan charimsatisch en democratisch leiderschap mét visie.

Tot hier dus de drie voorbeelden. Er zijn er meer. Meer gevallen waar een globale visie en strategie zou kunnen leiden tot veranderingen die verbetering zijn, ipv tot bijsturingen die alleen maar populistisch zijn en fundamenteel niks veranderen. Maar om dat te doen heb je charismatische mensen met visie en leiderschap nodig.

Geef ons dus aub terug democratisch leiderschap mét een visie, vooraleer een niet-democratische leiderschap het overneemt wegens een gebrek aan visie van het democratisch leiderschap.

Laat ons maw in Europa Amerikaanse toestanden zoals Trump versus Clinton vermijden !

Ik reken en hoop dan ook op mensen met visie om zich terug op de democratische politiek te werpen, en ik reken en hoop op de journalisten in ons land om die mensen tijdig een forum te geven om hun visie uit te dragen.

Want ook journalistiek leiderschap hebben we meer dan ooit nodig.

Heimwee naar de frontlinie

Category: Blogs 2016
Published: Saturday, 17 September 2016

schaapNee, een blind en volgzaam schaapje zullen ze van mij nooit maken. Een eigen mening is voor mij belangrijk, ten minste als ze gefundeerd is. En sinds ik de frontlinie in de politiek achtergelaten heb, moet ik ook niet langer "namens" mensen spreken, maar kan ik voluit voor de creatievere ideeën gaan. Comfortabel.

Enkele voorbeelden?

  • Mijn overtuiging dat de verkeersveiligheid in dit land ten onder gaat aan te veel en te strenge regeltjes en boetes (wat nu de richting is die we steeds meer uit gaan: streng, strenger, strengst), en aan een manco aan andere maatregelen zoals rond infrastructuur en stuurvaardigheid.
  • Mijn herhaalde oproep om de achterhaalde en discriminerende quota voor vrouwen overal te schrappen wegens het al lang bestaan van gelijke kansen (wat niet hetzelfde is als gelijke resultaten). 
  • Mijn pleidooi voor begraafplaatsen waar ook moslims zich thuis kunnen voelen, lang geleden reeds in de vorige Mechelse coalitie als oppositieleider, maar ook nu nog.
  • Mijn pleidooi om de "gezonde levensjaren" ipv de "levensjaren" als basis voor pensioenleeftijd te nemen, liefst ongeacht het aantal gewerkte jaren, dit laatste om groepsegoïsme of profitariaat tegen te gaan: een pensioen is bedoeld voor wie de ouderdom bereikt heeft om niet meer te hoeven werken, niet voor wie vindt dat hij al genoeg voor de maatschappij heeft betaald of gewerkt. Want dat vinden we allemaal.
  • Mijn aandacht voor de privacy en mijn afkeuring voor wie daar te lichtzinnig mee omspringt, ook als overheid.
  • Mijn overtuiging dat de staat zich niet moet moeien met de eigen vrije keuzes van gezinnen, bv rond privé-eigendommen, taakverdelingen, kinderaantallen, huis- en tuininrichting, etc... en er al zeker niet moet over hersenspoelen ("sensibiliseren" heet dat tegenwoordig).
  • Mijn absolute afkeur voor alles wat naar belasting ruikt op reeds belast vermogen of op een vermogenswinst die verder gaat dan een pure speculatietaks.
  • ....

 

Het is comfortabel om in alle openheid deze ideeën te kunnen verkondigen. Als voorzitter van CD&V Mechelen, en als fractieleider van CD&V/N-VA in de gemeenteraad, moest ik altijd de "grootste gemene deler" van de meningen verkondigen. En dan liefst nog scherp genoeg om de media te halen. Waarna het voor sommige te scherp, en voor anderen te veel consensus was. Veel wikken en veel wegen dus. En soms ga je in die communicatie ook gewoon eens in de fout. Maar owee, dat mag dan niet toegegeven worden,. Want in de politiek mag je geen fouten maken. In de politiek worden fouten genadeloos afgestraft. Politiek is niet echt wat je een "lerende organisatie" zou noemen....

Daar dacht ik aan toen de heer Van Biesen de storm over zich heen kreeg die hij zelf letterlijk over zich uitgeroepen had. Natuurlijk was het dom, impulsief en niet gepast wat hij zou gezegd hebben.  Natuurlijk moest er een reactie op komen. Natuurlijk was zijn verklaring of excuus of wat het ook moge geweest zijn verward en dus zeer twijfelachtig. En natuurlijk was de hefigheid van de reacties dus terecht. De vermeende racistische uitspraken zijn immers onaanvaardbaar.

Maar om nu al die mensen die moord en brand geschreeuwd hebben zelf heilig te gaan verklaren, gaat me toch een stapje te ver. Er waren zeker gemeende, oprechte en onderbouwde reacties. Maar natuurlijk was er ook politiek misbruik van sommige "verontwaardigden". Natuurlijk zullen er rekeningen vereffend zijn met Van Biesen, intern en extern. En natuurlijk zijn er een aantal die in de zero-sum-game die de politiek is, hun kansen zagen stijgen door het falen van Van Biesen. Wie zich zwak toont in de politiek, krijgt nog extra slagen.

Dat is dus het rustgevende aan mijn positie buiten de frontlinie van de politiek: je kan praten met je oren open voor reacties, je kan schrijven met je mailbox open voor reacties. Je kan nadenken en herdenken. Je hebt het recht op een inhoudelijke vergissing of een communicatieve flater, je kan communiceren met een kans op herziening. Rustgevend, zeker, maar ook bevorderlijk voor risicovolle creativiteit en dus uiteindelijk voor kwaliteit. Want wie mag falen, durft ook te lukken.

Stel je voor dat ik mijn bovenstaande ideeën als lokaal Mechels partijvoorzitter of fractieleider officieel zou gecommuniceerd hebben.Het zou gestormd hebben. Gewoon al omwille van hun afwijking van de gangbare vanzelfsprekendheden. En wie weet zitten er effectief ook vergissingen in de opgesomde of andere ideeën die ik heb geopperd, en zou men mij daar dan ook op kunnen "pakken". Of bewust foutief "framen". Of gewoon als mens oderuit halen. Gevaarlijk dus. Maar aangezien ik geen mandaten-concurrent meer ben, geven de ideeën nu enkel aanleiding tot inhoudelijke (soms scherpe, maar dat is niet erg) reacties, en word ik niet als mens onderuit gehaald. Comfortabel om het te blijven doen dus.

Al heb ik soms toch ook wat heimwee naar die actieve frontlinie, waar je de zaken ook kan realiseren, en niet alleen bespreken. Alle respect dus voor mensen die vandaag toch nog in de frontlinie van de politiek actief zijn, toch nog hun verfrissende ideeën durven verwoorden, en meer doen dan enkel te trachten onschuldig te zijn als het misloopt en zo hun mandaat te behouden. Want we hebben mensen nodig die zorgen dat het goed loopt. Ook als het op risico van de eigen carrière is. Respect voor elk van hen. Ook, en zeker, als ze eens een foutje maken.

Afgooien maar die schroom

Category: Blogs 2016
Published: Monday, 11 July 2016

Vlaamse Leeuw voor webstekDe Vlaamse feestdag. Sommigen kunnen er niet kleinerend genoeg  over doen. Anderen zien er dan weer een excuus in om mensen uit te sluiten, haat te zaaien. En ten slotte zijn er diegenen die er een kans in zien om alle Vlamingen in te sluiten, samen te feesten. Een feest voor alle Vlamingen, en een open uitnodiging voor alle anderen. Gelukkig lijkt deze categorie veruit de meerderheid te zijn.

En toch. Op één of andere manier hebben Vlamingen nog altijd een dubbel gevoel bij hun identiteit als Vlaming. Bijna tweehonderd jaar Belgisch nationalisme, dat niet naliet om al wie bewust Vlaming was  in het beste geval kneuterigheid en in het slechtste geval nazisme te verwijten, hebben hun sporen nagelaten. Er zijn mensen die het niet "aandurven" om gewoon onbevangen zichzelf, Vlaming te zijn.

Eigenaardig toch, dat minderwaardigheidsgevoel, nu we bijvoorbeeld toch al vele tientallen jaren de meest welvarende regio in het land zijn. Eigenaardig toch, die angst om "enggeestig" of "egoïstisch" te lijken, voor een volk dat uit pure solidariteit de andere landsdelen blijft helpen, jaar na jaar. Eigenaardig toch, dat gebrek aan fierheid na vele tientallen jaren strijd om onze prachtige taal de plaats te geven die ze verdient in een land dat dit niet erkende. Eigenaardig toch, na vele tientallen jaren staatshervormingen om onze eigenheid beter bestuurlijk te verankeren, die schroom om met Vlaanderen uit te pakken in de wereld. Als Ieren, Fransen, Brazilianen of Duitsers luid hun volkslied zingen op een Europees kampioenschap, zijn we vertederd, een beetje jaloers. Als 90000 Catalanen in Barcelone tijdens een match van FC Barcelona het Catalaanse volkslied aanheffen, voelen we de emotie en trilt ze in ons lichaam. Maar zelf de Vlaamse leeuw zingen, ho maar, dat is iets anders. Het clubke Vlaams Belangers zou eens kunnen doen alsof we bij hen horen, dat gaan we toch niet riskeren zeker? Alsof dat clubje ook maar enigszin representatief is voor Vlaanderen. Alsof Marine Le Pen de goedbedoelende Fransen belet om de Franse vlag uit te hangen of de Marseillaise te zingen.

Nochtans is eigenheid, zeker in deze globaliserende wereld, iets wat we écht wel nodig hebben. OK, mijn dorpel is bestuurlijk van mijn stad. Het eerste niveau is en blijft de gemeente. En die hebben we absoluut nodig voor onze dagelijkse "besognes". En natuurlijk weet iedereen die nadenkt dat we in een geglobaliseerde wereld, met problemen van pakweg veiligheid, milieu, energie en vluchtelingenbeleid een Europees niveau nodig hebben (dat liefst wat beter werkt). Maar tussen "mijn dorpel" en "een Europees leger" ligt nog een wereld aan menselijke en maatschappelijke opdrachten, waar we ons liefst "thuis" bij voelen. Cultuur. Onderwijs. Sociale cohesie. Zaken waarbij zelfs liefst niet te veel wetten en regeltjes nodig zijn, gewoon omdat er een sociale consensus rond bestaat.

Als Europa vervreemdend overkomt voor de mensen, is het mi vooral omdat het te weinig aandacht heeft voor die nood aan identiteit, die nood aan "thuis zijn". Het is niet met lokale streekproducten een hart onder de riem te steken, dat men meteen ook de identiteit van de verschillende volkeren in Europa (h)erkent. Als Europa, naast de absolute rationele noodzaak van grootschaligheid in een geglobaliseerde wereld, ook de harten van de Europeanen wil veroveren, zal ze de identiteit van haar volkeren, de drang van mensen om zich ergens onbevangen "thuis" te voelen, moeten erkennen. En leren genieten van de complementariteit van deze volkeren, ipv ze op te sluiten in een eenheidscarcan.

Maar Europa zijn we natuurlijk allemaal: ons hart en ons verstand. Het begint ook bij elk van ons. Leven in de wereld, leven in Europa, begint met onszelf te (er)kennen. Afgooien dus die schroom, en Vlaming in de wereld zijn, stevig de Vlaamse Leeuw zingen en ons tegelijk niet laten vereenzelvigen met wie afkeer heeft voor de anderen. Insluiten, niet uitsluiten. En ons vooral niet laten wijs maken dat jezelf kennen een vorm van kneuterigheid is. Dat heeft men al 200 jaar geprobeerd. Daar zijn we stilaan te volwassen voor.

Sprakeloos. Woordenloos. Verbijsterd.

Category: Blogs 2016
Published: Sunday, 26 June 2016

Brexit. Het is zo ver. Ik ben sprakeloos, woordenloos, verbijsterd.

Hoe is dit mogelijk? The madness of the crowd? Of heb ik me in mijn mening vergist en hebben zij toch gelijk?

Eerst twijfel je dus even aan jezelf. Vergis ik me dan zo? Meer nog, vergist de wetenschap zich? Vergissen alle gerenommeerde instellingen zich?

Maar de twijfel verdwijnt snel. Het antwoord is natuurlijk: nee. Het zijn enkel de Engelse kiezers die zich vergissen. Zo simpel is het eigenlijk. Maar wie durft het zo duidelijk zeggen en schrijven, zeker in Engeland? The wisdom of the crowd, dat klinkt populair. The madness of the crowd al veel minder. Nochtans is het zo. Maar wie hen er op moest wijzen, leek wel sprakeloos, woordenloos.

En als je dan hoort dat een Europese fractie (deze waarin Vlaams Belang zit) door Poetin wordt gefinancierd, als je dan leest dat het de mediamagnaten van de tabloids zijn die uit eigenbelang hun kranten voor "Leave" hebben doen schrijven, als je dan vaststelt dat zelfs de overwinnaars zoals Boris Johnson nu aarzelen om door te zetten, en dus bewijzen enkel uit eigenbelang gehandeld te hebben, als je dan de woede van de jeugd in Engeland, van de bevolking in Schotland en Noord-Ierland en van de Londenaars in het algemeen ziet, als je dan moet vaststellen dat hoger opgeleide en dus beter geïnformeerde mensen meer Europees gezind zijn, tja, dan denk je niet alleen "hoe is het mogelijk". Dan denk je ook : "dit moet toch om te keren zijn". Dan hoop je dat het niet is omdat mensen zich vergissen in een referendum, dat een ganse bevolking en haar toekomst vergooid moeten worden!

Het nog expliciet omkeren? Nee, hoe goed dat ook zou zijn, dat lukt m.i. niet meer. Want als je dat probeert, dan ben je zogezegd elitair, gewoon omdat je slimmer bent. Dan ben je zogezegd ondemocratisch, omdat je niet gelooft in de illusie van een referendum. Dan ben je zogezegd voor alle misbruiken die inderdaad in Europa bestaan, gewoon omdat je denkt dat je beter die misbruiken kan aanpakken dan het kind met het badwater weg te gieten.

En toegegeven: het "IN" kamp was ook niet zo indrukwekkend gevormd. Het werd "geleid" door iemand die jarenlang de Europese instellingen geboycot heeft. Hij was plots het uithangbord van "IN" na jaren in de feiten zich als "OUT" gedragen te hebben. Hij verdwijnt nu langs de achterdeur, als "verliezer van de eeuw". Er was ook nog een Labourleider die zoniet kleurloos dan toch zeer zwijgzaam zijn stem heeft laten horen in dit debat. Ook hij zou één van de leiders van het "IN" kamp geweest moeten zijn. Hij wordt nu, te laat, in vraag gesteld. Niets schiet er over van de leiding die "IN" wou, alles schiet over van wie uit eigenbelang "OUT" wou. Maar die laatsten willen talmen, omdat ze niet weten wat ze nu eigenlijk écht willen. Het blijkt alweer makkelijker te zijn om samen "tegen" iets te zijn, dan samen "voor" iets.

Hoe moet het nu verder? Ik ben eigenlijk nog steeds sprakeloos en woordenloos. En zo mogelijk nog meer na het debat op de Zevende Dag van vandaag, met 6 Vlaamse Europese parlementairen. Niet alleen werd daar duidelijk gesteld dat Poetin één van hen financiert, en werd dat niet eens als wereldnieuws behandeld. Maar tegen die partij zijn, was bovendien zo ongeveer het enige dat de 5 anderen vonden om het over eens te zijn. Samen tegen iemand zijn bleek ook hier gemakkelijker dan samen voor iets zijn.

Nochtans heeft elk van die partijen een (meestal degelijk onderbouwde én pro-Europese) visie. Daarnaast hadden ze ook allemaal een nuance op hoe het nu verder moet. En probeerden ze die nuance als grote oplossing naar voor te schuiven. Waarop de anderen het afdeden als dommigheden. Terwijl de enige domheid was, dat ze niet zagen hoezeer ze het fundamenteel eens waren met elkaar.

Zo is iedereen het er immers wel over eens dat wij Europeanen terug een droom moeten krijgen waar we naar streven. Een wervend project, dat is wat we nodig hebben. Iedereen is het er bovendien over eens dat die droom stelselmatig vorm moet krijgen door concrete maatregelen die de mensen begrijpen, voelen en ondersteunen. Iedereen is het er ook over eens dat daartoe een Europa met verschillende snelheden zal nodig zijn, waarbij Europa meer autonomie, slagkracht en sterkte moet krijgen in wát het doet, en tegelijk kleiner moet worden in het aantal detailmaatregelen waar het zich te veel mee moeit. En iedereen is het er over eens dat daartoe structurele veranderingen nodig zijn, maar dat het daarmee niet is dat men de burgers terug zal enthousiasmeren. Die structurele hervormingen moet je in stilte realiseren, om de andere elementen mogelijk te maken.

En toch leek het debat een grote kakafonie. Omdat de ene wilde scoren met de concrete maatregelen, en dus niet kon aanvaarden dat de andere het over de structuren had. En omdat nog een ander wilde scoren door "minder uitgebreide bevoegdheden" te bepleiten, en daarom niet kon dulden dat de andere wou scoren door "grotere slagkracht in problemen zoals migratie, energie, milieu en veiligheid" voor te staan. Vliegen afvangen van elkaar, met als lachende zesde Vladimir Annemans.

Zouden we nu voor één keer het interne debat tussen wie het goed bedoelt, niet in termen van winnaars en verliezers kunnen voeren, maar in termen van zowel een droom als een actieplan voor échte Europeanen? Een actieplan voor onze Europese samenleving en voor de toekomst van onze Europese jongeren?

Tot slot: mijn excuses. Deze blog is veel te lang voor iemand die woordenloos en sprakeloos is. En echte oplossingen staan er evenmin in. Maar hij is wel een oproep aan al diegenen die verantwoordelijkheid dragen in een representatieve democratie, om referenda overbodig te maken door voldoende samen te werken. Een oproep aan alle democraten in Europa om het geloof in hen, om het vertrouwen in de verbeterbaarheid van onze instituties en om de realisatie van een betere wereld mogelijk te laten blijven.

Werk samen aub. Voor anderen het in jullie plaats doen, en voor het te laat is !

De échte taxshift: een belasting op verbruik, niet op inkomen.

Category: Blogs 2016
Published: Saturday, 23 April 2016

 

tax voor webstekIn onderstaande blog werk ik de idee uit van een "BV", een "Belasting op Verbruik".

Mijn stelling is dat de oude Marxistische tegenstelling tussen kapitaal en arbeid overstegen moet worden, ook waar het de belastingheffing betreft. Natuurlijk heeft een overheid geld nodig uit belastingen. Maar waarom moeten belastingen geheven worden op het inkomen dat je verwerft (of het nu uit arbeid of uit kapitaal is)? Veel beter zouden we kunnen werken met een belasting op wat je met dat geld doet, een "Belasting op Verbruik" (BV) dus. De overheid kan dan een hogere BV heffen op luxeproducten dan op basisproducten, waardoor er een impliciete herverdeling gebeurt. Mensen kunnen zelf kiezen of ze veel basisaankopen doen met hun geld, of weinig luxeproducten kopen met hetzelfde geld. Spaarzaamheid die vermogens creëert wordt niet afgestraft, arbeid wordt goedkoper en dus gestimuleerd, de economie wordt aangezwengeld. En vooral: ieders keuzevrijheid neemt toe.

Ja dus, er moet een tax shift komen. Maar niet van arbeid naar kapitaalsbelasting. Wel van inkomens- naar verbruiksbelasting.

In de onderstaande blog geef ik drie gouden regels waaraan een eerlijke belasting moet voldoen. En enkele voorbeelden waarom de switch van arbeidsbelasting naar vermogensbelasting daar niet aan voldoet. Daarmee hoop ik de illusie van rechtvaardigheid of zelfs maar oplossingsgerichtheid van een vermogens(winst)belasting een beetje te ontkrachten, en dus het pleidooi voor een BV ipv een inkomensbelasting te versterken.

Ik wens u veel leesgenot, en hoop dat deze blog een bijdrage kan leveren aan het debat om onze samenleving op langere termijn leefbaar te houden, en onze sociale zekerheid op langere termijn betaalbaar te houden.

 

Naar een Belasting op Verbruik met 3 gouden regels

 

De overheid maakt geen geld. De overheid vraagt geld aan de burgers om er dingen mee te doen. Openbare werken of gezondheidszorg bijvoorbeeld. Of gewoon herverdelen, omdat men dat rechtvaardiger vindt.

Laat ons dus eerlijk zijn: belastingen zijn nodig om de overheid haar werk te laten doen. Geen discussie daarover. De vraag is: wat moet een overheid wel en niet doen, en hoe efficiënt doet ze het. Met andere woorden: doet ze de juiste dingen en doet ze de dingen juist?

Sommigen vinden dat de overheid best wat minder kan gaan doen. En het klopt dat overheden nooit meer deden dan vandaag in het westen. Vandaag doen ze niet alleen hun "kerntaken" zoals politie, leger, veiligheid etc. Ze doen sinds vele decennia ook aan welvaartsbeleid. En meer en meer willen ze ons ook begeleiden van de wieg tot het graf. Ons "gelukkig" maken, ons welzijn garanderen. Van weinig tot veel overheid dus.

Maar daar wil ik het dit keer niet over hebben. Welke overheid we ook hebben, een grote, een dikke, een dunne of een kleine, ze maakt geen geld en moet dus het geld aan de burgers vragen. Dat kan op vele manieren. En daar gaat deze blog over: hoe de overheid aan haar geld geraakt.

Tot op heden is er een soort vanzelfsprekendheid dat het geld hoofdzakelijk gevraagd wordt op basis van wat je verwerft, op basis van je inkomen. Wie vandaag discussieert over verschuiven van belastingen, discussieert daardoor al snel uitsluitend over de vraag of je belast wordt op je inkomen uit arbeid dan wel op je inkomen uit kapitaal (vermogensmeerwaardebelasting). De "goeie oude Marxistische tegenstelling" als het ware, waarbij sommigen zelfs het loutere bezit ook wil belasten (vermogensbelasting).

Daarnaast hebben we al enkele tientallen jaren ook de "BTW" uitgevonden, de "Belasting op Toegevoegde Waarde". Waarbij de verschillende schakels in de ketting elkaar belastingen aanrekenen als waren ze zelf belastingontvangers (en doorstorters). De naam BTW lijkt me niet zo fijn gekozen, alsof je bestraft wordt op het leveren van toegevoegde waarde. Beter zou zijn er een "BV" van te maken, een Belasting op Verbruik, zowel qua naam als qua doelstelling.

Hoe de overheid haar geld verwerft dat ze nodig heeft, is uiteraard niet vrijblijvend. De manier waarop moet rechtvaardig zijn, moet een draagvlak hebben. En dat krijg je m.i. noch door oude tegenstellingen op te roepen, noch door vastgeroest te blijven zitten in voorbijgestreefde denkpatronen. Daarom deze oproep om vooral de discussie over "dual tax" niet te voeren, maar wel de discussie over hoe we de marxistische tegenstellingen tussen groepen mensen kunnen overstijgen, en zo tot meer rechtvaardigheid kunnen bijdragen.

En dan wordt de "BV" plots interessant. 

Ik verklaar me nader. Bij zo'n BV zijn er voor mij drie gouden stelregels:

  • belastingen moeten het juiste gedrag belonen; herverdelden is daar één element van, maar er is veel meer.
  • belastingen mogen niet contradictorisch zijn met andere belastingen of met het overheidsbeleid.
  • belastingen mogen het individu niet voor onethische of onmenselijke keuzes stellen.

Laten we van elk van deze regels eens een voorbeeld geven

1. Belastingen moeten het juiste gedrag belonen.

Stel dat een vermogens(winst) belasting ipv arbeidsbelasting komt. Wat betekent dit?
Dat wie spaart een belasting aan zijn broek krijgt, en dat wie verbruikt en vervuilt met rust wordt gelaten.
Onderstaand voorbeeld ter illustratie.

Laten we 2 willekeurige goed verdienende personen kiezen die allebei netto pakweg 100,000 euro per jaar over houden na het voldoen aan hun basisbehoeften. Niet slecht geboerd dus.

De ene persoon is spaarzaam, laten we hem mijnheer "S" noemen. Hij belegt zijn centjes in aandelen van duurzame en economisch gezonde bedrijven. OK, dat kost hem vandaag beurstaksen, beleggingstaksen, aankooptaksen, etc, maar in weze belegt hij zijn zuurverdiende centen op een zinvolle manier.

De tweede persoon daarentegen leeft weelderig met zijn geld. Hij vervuilt de lucht met kerosine door geregeld met het vliegtuig op reis te gaan, waarbij zijn geld bovendien naar het buitenland vloeit, hij vervuilt verder door per auto alle (vaak nog gesubsidieerde) festivals en cultuurmanifestaties af te dweilen, en hij geniet van lekker vlees op restaurant. Laten we hem mijnheer "V" (vervuiler of verbruiker, u kiest) noemen.

Na 10 jaar sparen heeft mijnheer "S" een 1,000,000 euro in aandelen bijeen geharkt, waarmee de betreffende bedrijven aan de slag kunnen, mensen kunnen aanwerven etc. Mijnheer "V" daarentegen heeft niets op zijn activa staan, hij heeft alles opgesoupeerd, en toegegeven: een beetje BTW daarop betaald. Maar toch...

De vraag is nu: welk gedrag willen we als maatschappij promoten? Het S-gedrag of het V-gedrag? Het spaarzame economisch verantwoorde, of het verspillende en vervuilende?

Wel, een vermogensbelasting (en trouwens ook een vermogensmeerwaardebelasting) belast mijnheer "S" omdat hij vooruitziend en spaarzaam was en zo een vermogen heeft opgebouwd, en beloont dus in feite mijnheer "V" die vervuild en verbruikt heeft.

Rechtvaardig of onrechtvaardig? Maatschappelijk gewenst of niet? Slim of dom? U kiest.
Maar aan de eerste basisregel voor een gezond belastingstelsel voldoet dit zeker niet: een vermogensbelasting beloont gewenst gedrag niet, integendeel, het stimuleert ongewenst gedrag.

2. Belastingen mogen niet contradictorisch zijn met het overheidsbeleid

De overheid bepleit het bezit van een eigen huis. Waarna ze het bezit op zich belast. Een vermogensbelasting, tegenstrijdig met het eigen uitgangspunt.
De overheid pleit ook voor een tweede, derde,... pijler om het wettelijk pensioen aan te vullen. Dit wordt uitbetaald in kapitaal, waarna de overheid dit kapitaal belast als vermogensbelasting. Tegenstrijdig met zichzelf.
En daardoor bestraft ze bovendien wie voor zijn eigen onderhoud kan in staan, ook nadat men in een RVT terecht komt, en betaalt ze voor diegenen die alles opgedaan hebben en daardoor op de staat beroep moeten doen.

Het verdere verloop van ons voorbeeld illustreert dit met cijfers.

Mijnheer "S" heeft natuurlijk, als vooruitziend en spaarzaam persoon, ook aan pensioensparen gedaan, en zijn tweede pijler verzorgd. Zelfs een derde. Hij gaat er dus van uit dat hij een appeltje voor de dorst heeft. Zijn werkgever heeft immers samen met hem veel betaald om een waardig pensioen over te houden.

Om efficiëntieredenen werd door de overheid beslist dit pensioen niet meer maandelijks uit te betalen, maar het als kapitaal beschikbaar te stellen op de pensioenleeftijd van mijnheer "S". Het kapitaal is daarbij gelijk aan het aantal maanden dat mijnheer "S" statistisch nog te leven heeft vermenigvuldigd met het voorziene maandbedrag. Opgeteld bij wat ze allebei al gespaard hebben (zie rubriek 1), zorgt dat er voor dat wanneer ze op pensioen gaan, mijnheer en mevrouw "S" samen bijvoorbeeld het niet onaardige bedrag van 2,000,000 euro hebben gespaard. Met hun pensioen plus de intrest op dat geld kunnen ze normaal leven. Tot ze op een dag naar het rusthuis moeten....

Zo'n rusthuis kost grossomodo 2000 euro per maand per persoon. Per jaar dus 24000 euro. Maal 2 is 48000 euro. Tel daar nog kleding, medicijnen en behandelingen en wat cadeautjes of snoepjes voor kinderen en kleinkinderen bij, en je komt al snel aan 60.000 euro per jaar dat je uitgeeft eens je in een RVT zit.

Ik wil je de berekening gerust bezorgen, had ze eerst geschreven, maar het zou deze blog té zwaar gemaakt hebben. Daarom dit: de intrest op 2,000,000€ plus pensioen volstaat net voor mijnheer en mevrouw "S" om de rekeningen te betalen zonder inteelt op hun kapitaal te doen (en als je dat wel doet daalt elk jaar de intrest, zodat systematisch meer kapitaal opgesoupeerd moet worden).

Dankzij hun vooruitziende en spaarzame aanpak kunnen mijnheer en mevrouw "S" dus zelf in staan voor hun leven in het RVT. Intussen zijn ofwel de kinderen van mijnheer "V", ofwel de staat (bijvoorbeeld als die kinderen er een gelijkaardige levensstijl op na houden), aan het bijbetalen omdat mijnheer "V" zijn verzorging in het rusthuis niet kan betalen.

De krekel en de mier. De spaarzame mijnheer "S" dreigt een belasting op vermogen te moeten betalen, om de staat de middelen te bezorgen waarmee die de verspilzuchtige mijnheer "V" moet onderhouden.

Is het dat wat we willen? Willen we door vermogensbelasting mijnheer "S" ook afstraffen, en zorgen dat ook hij zijn rusthuis niet kan betalen? U kiest. Maar wie voor een vermogensbelasting kiest, kiest er dus voor het gedrag van mijnheer "V" te promoten, de staat hiervoor te laten opdraaien, en dus in een vicieuze circel van steeds meer nood aan belastingen terecht te komen, nodig om het gedrag van mijnheer "V" te ondersteunen, zijn leven lang. We zijn hiermee dus opnieuw in tegenstrijd met regel 1.

Maar ook met regel 2. Want wat gedacht over hetvolgende: de overheid wil ons stimuleren om naast het wettelijk pensioen ook zelf voor onze oude dag te zorgen via tweede en derde pijlers. Vervolgens betaalt men die pijlers uit als kapitaal, en komt diezelfde overheid bij de uitbetaling daarvan langs om belastingen op dat kapitaal te heffen. En dat men niet af komt met de mededeling dat het alleen om de "grote" vermogens zou gaan: zoals uit het voorbeeld blijkt, moet je al over 2,000,000 euro beschikken om zonder zorgen in een RVT te kunnen overleven.

Te complex? Of heb je nog een voorbeeldje nodig van tegenstrijdig gedrag? Dan is er de belasting op je eerste woning (kadastraal inkomen). De overheid wil mensen stimuleren om een eigen huis te verwerven, maar zodra ze dit doen staat diezelfde overheid klaar met een belasting op dat bezit. Wie de logica daarvan begrijpt, mag het mij uitleggen, maar in elk geval : mij lijkt dit een overheid die haar eigen doelstellingen ondermijnt of op zijn minst de mensen die het gewenste gedrag vertonen afstraft.

3. The final countdown: onmenselijke keuzes voor onze ouderen.

Vandaag stellen we door de vermogensbelasting op erfenissen onze oude mensen voor de keuze: besteel je kinderen of geef je onafhankelijkheid op. Een onethische vraag voor een onmenselijke keuze. Ook in ons voorbeeld. 

Om de circel rond te maken is er dan de successieplanning.
Want stel dat er toch geen vermogensbelasting is bij leven, dat men maw mijnheer "S" toch respecteert in zijn keuzes, en dat daardoor zijn kapitaal volstaat om het rusthuis en de verzorging te betalen met pensioen en intrest. Dan komt de staat, ook vandaag, al uitgebreid langs wanneer mijnheer of mevrouw "S" komen te overlijden.

Maar geen nood, zullen sommigen zeggen, een schenking, belast aan 3%, kan dit oplossen. En dat is juist. Alleen geven we daardoor onze oudere mensen volgende keuze: besteel je kinderen of geef je onafhankelijkheid op.

Ofwel besteel je je kinderen door schandalig hoge successierechten op je kapitaal aan de staat te schenken (en dus niet aan hen). Ofwel geef je je onafhankelijkheid op door je eigen geld nog voor je dood weg te schenken. Is het dat wat we willen? Mensen voor die keuze stellen?

U kiest. Maar ik weet in elk geval wat ik zou kiezen: afschaffen die erfenisrechten, afschaffen die vermogensbelasting. Veel eerlijker, gezinsvriendelijker en menselijker.

"Het komt zo dicht bij mijnheer"

Category: Blogs 2016
Published: Saturday, 26 March 2016

Hoe vaak hebben we de afschuwelijke beelden al gezien van uiteengerukte lichamen, wenende kinderen, bloedende volwassenen, uitzinnige begrafenissen, in verre landen? Hoe vaak hebben we niet gedacht "het is toch wel erg". En er stilletjes bij gedacht "gelukkig is het ver van hier".

Hoe vaak hebben we dan ook dat zinnetje niet herhaald bij het zien van de gruwelijke beelden in Brussel de voorbije dagen. "Nu komt het toch wel héél dichtbij". Niet slecht bedoeld. Nee, echt welgemeend en bezorgd. Want onze naasten, onze dierbaren, onszelf zien we niet graag in gevaar of willen we niet zien lijden.

We leven in een geglobaliseerde wereld. Zoals destijds de plattelandsbewoners door de boekdrukkunst ontdekten hoeveel beter de mensen achter de muren het hadden, en vervolgens die muren afbraken om er ook te gaan wonen, zo is nu het internet te vergelijken met een "moderne boekdrukkunst", die hen informatie verschaft over wat er achter de muren gebeurt. Mensen over de hele wereld zien hoeveel beter we het hier hebben, niet alleen qua welvaart, maar ook qua democratie, rechten en welzijn. Mensen over de hele wereld zien dat, en willen dus de muren rond fort Europa afbreken, omdat het verschil zo groot is dat het het hen waard is er hun miserabel leven voor te riskeren. Met hoop op de toekomst.

Voor de meeste vluchtelingen was de horror van terreur en oorlog al enkele maanden geleden "toch wel héél erg dicht bij". Daarom zijn ze namelijk gevlucht. Daarom kwamen ze naar hier. En ja, er zullen zeker ook mensen bij zijn die elders terecht hadden gekund. En ja, er zullen zeker deugnieten of zelfs criminelen bij zijn. Maar vooral héél veel sukkelaars. Dus laat ons vooral niet blind zijn: ze zullen blijven komen, zolang het de moeite is om hun leven te riskeren als ze naar hier komen, omdat hun leven thuis toch al "geen leven" meer is. Omdat de horror daar al "wel héél erg dicht bij" is.

Geregeld wordt er dan terecht op gewezen dat Europa niet de ganse wereld kan huisvesten. Er zijn grenzen aan wat Europa kan oplossen. Want uiteindelijk stoppen het draagvlak én de draagkracht van het "Wir schaffen das". Aanslagen zoals op 22 maart slopen het draagvlak. Een té groot aantal vluchtelingen sloopt de draagkracht. Wie 100 kilo kan dragen, kan daarom nog geen 200 kilo tillen, wie 100000 vluchtelingen aankan daarom nog geen 200000. Wir schaffen das was correct op dat ogenblik, maar het heeft ook zijn limiet. Buitenmuren versterken, het huis omwallen ipv alle binnendeuren te sluiten dan maar?

Ik ben overtuigd dat het draagvlak veel meer onder druk staat naar identiteit en samenhorigheid, naar het "thuis" gevoel dat mensen hier willen behouden, dan naar pure financiële draagkracht. Want die laatste hebben we uiteraard nog wel. Generositeit is financieel zeker nog mogelijk. Maar iedereen wil nog "naar huis" kunnen gaan, met een "wij" gevoel, een "thuis" gevoel. Iedereen wil een plek hebben waar hij zijn leven aanvoelt als vanzelfsprekend, wetend wat aanvaardbaar is zonder dat het allemaal in wetten en regeltjes moet gegoten worden, maar gewoon omdat het vanzelfsprekend is in de maatschappij waarin we leven. Ook met dat draagvlak moeten beleidsmakers rekening houden. Dat gebeurt mijns inziens te weinig.

En dus is er maar één oplossing: helpen, maar eerst ter plekke. Vroeger zou men dat ontwikkelingshulp durven noemen hebben. Nu zijn het "hot spots", of bommenwerpers om de "slechten" te verdrijven. Klinkt stoerder. Maar het is eigenlijk hetzelfde: mensen de kans geven in hun eigen omgeving een betere leefomgeving uit te bouwen, waar ook zij zich "thuis" kunnen voelen, zonder bedreigd te worden door honger of dorst, oorlog of foltering, repressie of haat.

Die kansen geven, dat gaat geld kosten. Veel geld. Ook échte ontwikkelingshulp, niet enkel oorlogshulp. En het gaat zoveel geld kosten, dat we het gaan voelen. Zeker als er ook nog een klimaatcrisis bij komt. En dat geld zal van ons, privé of uit onze begroting, moeten komen. Dat is pas veiligheidsbeleid, dat is pas welvaartsbeleid, dat is pas welzijnsbeleid: mensen hier en overal in de wereld een veilige thuis geven, omdat ons huis te klein is om iedereen te huisvesten. Maar geld gaat het kosten.

En er is inderdaad een alternatief voor wie gierig wil zijn op korte termijn: muren bouwens zoals Trump of Orban. Maar dan is het alleen maar een kwestie van tijd vooraleer die muren gesloopt worden door wanhopige mensen die zien hoeveel beter wij het hebben. Want komen zullen ze, als vluchteling, of als soldaat. Als dat échte gebeurt, zal het Brussel van deze week maar een klein voorproefje zijn van de échte oorlog.

Dus toch maar liever wat geld voor hulp, voor échte hulp, ter plekke? Wie durft het voorstellen in deze zogezegde financiële crisistijden? Is Europa even moedig als de VS ten tijde van het Marshall plan, en investeren we in de welvaart en het welzijn van onze zuiderburen? Alleen al uit medemenselijkheid zou het moeten. Maar voor wie dat niet ziet zitten: ook uit eigenbelang. Als Europa terug een baken van hoop, een ideaal voor de toekomst en een wervend verhaal wil worden, weet het wat gedaan.

Kritisch blijven denken aub.

Category: Blogs 2016
Published: Monday, 08 February 2016

 

Einstein voor webstekWiskunde. Logica. Ratio. Natuurlijk bepalen ze niet het ganse leven. Geloof, hoop, liefde, empathie, ze zijn zeker even waardevol in ons menselijk leven. Maar toch. Soms is logisch denken heilzaam. Ook over de niet beoogde gevolgen van beslissingen. Ook over kritische bedenkingen rond "algemeen aanvaarde logica" achter beslissingen, kritische bedenkingen die dus niet in de mainstream van de publieke opinie zitten. 

Mag ik samen met U enkele pogingen doen?

Voorbeeld 1. De pensioenleeftijd verhogen om te besparen. Of kost het net meer?

De logica klinkt vandaag: langer werken, dat spaart geld en geeft mensen langer een zinvol leven. En allicht is dat deels ook zo. Maar heeft men aan alle gevolgen gedacht? Want er zijn zeker ook extra kosten door deze maatregel, en er zijn zeker ook zinvolle bezigheden die belemmerd worden. Een voorbeeld onder wellicht vele andere:

Op vandaag gaat inmiddels de eerste generatie met pensioen waar in de meeste gezinnen zowel man als vrouw systematisch uit werken gingen. Wat betekent die latere pensioenleeftijd voor deze gezinnen? Dat pakweg de oma's binnen 15 jaar, in tegenstelling tot hun eigen mama's, hun kleinkinderen niet zullen kunnen opvangen terwijl hun (schoon)dochters (de moeders van de kleinkinderen) aan het werk zijn. Ze moeten immers zelf nog gaan werken.

Daardoor komen de jonge mama's natuurlijk ook meer in de problemen dan hun voorgangsters, want wie gaat voor de opvang zorgen? Waarna al snel de roep zal komen dat er meer kinderopvang voorzien moet worden. Gevolg: de staat moet voor de opvang van die kindjes zorgen. En dat kost geld. Veel geld.

Een beetje kort door de bocht betekent de latere pensioenleeftijd dus ook:
de staat spaart geld in de pensioenen om het vervolgens uit te geven aan kinderopvang, maakt de grootmoeders ongelukkig omdat ze hun kleinkinderen niet kunnen opvangen, stresseert de moeders omdat ze tijdig aan de crèches moeten staan, en financiert de opvoeding van kinderen als een beroep in staatsinstellingen, maar niet thuis of bij familie.

Waarna er allicht opnieuw een zoveelste studie komt om verbaasd vast te stellen dat we financieel nog nooit zo welvarend geweest zijn, maar helemaal niet gelukkiger dan vroeger, wel integendeel.

Voorbeeld 2. Het succes van de oudejaarsactie BOB. Of de mislukking?

Men heeft vastgesteld dat er "maar" 4% positieve blazers waren tijdens de BOB campagnes van deze oudejaarsperiode. En men noemt dat een succes. Een kleine randbemerking werd gegeven: het waren wel de heel zware gevallen die nog in deze 4% zaten. Intussen kan nog altijd niemand zeggen wat de bijdrage aan ongevallen is voor chauffeurs tussen 0.5 en 0.8 pro mille, en hoeveel voor hen met pakweg 1,5 tot 2 promille (bij wijze van voorbeeld).

Kortom: eigenlijk kan je helemaal niet stellen dat die "slechts 4% positieve blazers" een succes is, tenzij je abstractie maakt van het feit dat die controles eigenlijk alleen bedoeld zouden moeten zijn voor de veiligheid, en niet om ongevaarlijke chauffeurs te kunnen beboeten. Wie pakweg 0.51 pro mille heeft en enkele tienduizenden kilometers rij-ervaring per jaar, is hoegenaamd geen gevaar, maar wel strafbaar. Wie met 2,5 promille rond rijdt is een gevaar op de weg, maar drinkt bllijkbaar niet minder door de BOB controles. De categorie mensen die niet meer "betrapt" werden tijdens deze campagne zijn maw de brave burgers die voldoende gepest werden om de prijs voor de gezelligheid niet meer te riskeren. De zware gevallen zijn gewoon gebleven.

De "brave" burgers worden dus ook hier plat geduwd door wetgeving en controles die buiten elke proportie streng zijn, terwijl de zware gevallen even frequent en zwaar voor gevaar lijken te blijven zorgen. Wat is er dan gewonnen aan verkeersveiligheid door deze aanpak? Juist: niets. Maar owee als je dat durft zeggen. Dan ben je zogezegd voorstander van dronken doodrijders... 

Voorbeeld 3. De uitstoot van dieselwagens wordt slechter. Of beter.

Groot protest. De "autolobby" zou in Europa gewonnen hebben. Want kijk eens: de normen worden verhoogd. Alleen: de vroegere normen waren kunstmatige laboratoriumnormen, nu komen er realistische normen in de plaats. De realiteit is dus dat vandaag de uitstoot in de reële wereld veel hoger ligt dan de normen die nu gaan gelden én opgevolgd worden. En dat dus de uitstoot in de reële wereld zal dalen doordat die kunstmatige laboratoriumwereld is uitgeschakeld.

Een vooruitgang. En toch wordt het her en der voorgesteld alsof dat niet het geval is. Omdat sommigen die een grote sprong voorwaarts willen de stilstand verkiezen boven een stapsgewijze vooruitgang. Ten onrechte.

 

Conclusie

Het zijn maar drie voorbeelden, er zijn er nog tal van andere te bedenken, tal van voorbeelden waar kritische bedenkingen bij de genomen maatregelen geplaatst kunnen worden. Waarmee ik niet wil zeggen dat de kritische bedenkingen per definitie en altijd van aard zijn om de genomen maatregelen blindweg af te schaffen. Ze kunnen ook toelaten maatregelen te verfijnen, te vervolledigen of te nuanceren.

Maar op vandaag is het te vaak zo dat er een taboe rust op kritische bedenkingen, door een soort censuur of dictatuur van de "openbare opinie". En ik weet ook wel dat één van de wetten van de macht is dat je beter mee glijdt met de gangbare meningen, althans in je publieke discours, als je macht wil verwerven. Wie een kritische stem tegen de gangbare consensus in laat horen, is meestal niet diegene die het meeste macht verwerft. Machtswellustelingen gaan dus liever mee in de mainstream, of geven althans die indruk. Ze zijn liefst zelfs de megafoon van de buik van de bevolking. Maar of ze daarom gelijk hebben? Nee toch?

Hopelijk wordt de neiging om niet toe te geven aan mainstream-gedachten ooit een mainstream gedachte.... of kan dat niet ?