Login
Facebook Twitter LinkedIn Share

Raak-gezegd-of-geschreven
   "Vaagheid is het masker van de leugen"

     

De échte taxshift: een belasting op verbruik, niet op inkomen.

Categorie: Blogs 2016 Gepubliceerd: zaterdag 23 april 2016
Facebook Twitter LinkedIn Share

 

tax voor webstekIn onderstaande blog werk ik de idee uit van een "BV", een "Belasting op Verbruik".

Mijn stelling is dat de oude Marxistische tegenstelling tussen kapitaal en arbeid overstegen moet worden, ook waar het de belastingheffing betreft. Natuurlijk heeft een overheid geld nodig uit belastingen. Maar waarom moeten belastingen geheven worden op het inkomen dat je verwerft (of het nu uit arbeid of uit kapitaal is)? Veel beter zouden we kunnen werken met een belasting op wat je met dat geld doet, een "Belasting op Verbruik" (BV) dus. De overheid kan dan een hogere BV heffen op luxeproducten dan op basisproducten, waardoor er een impliciete herverdeling gebeurt. Mensen kunnen zelf kiezen of ze veel basisaankopen doen met hun geld, of weinig luxeproducten kopen met hetzelfde geld. Spaarzaamheid die vermogens creëert wordt niet afgestraft, arbeid wordt goedkoper en dus gestimuleerd, de economie wordt aangezwengeld. En vooral: ieders keuzevrijheid neemt toe.

Ja dus, er moet een tax shift komen. Maar niet van arbeid naar kapitaalsbelasting. Wel van inkomens- naar verbruiksbelasting.

In de onderstaande blog geef ik drie gouden regels waaraan een eerlijke belasting moet voldoen. En enkele voorbeelden waarom de switch van arbeidsbelasting naar vermogensbelasting daar niet aan voldoet. Daarmee hoop ik de illusie van rechtvaardigheid of zelfs maar oplossingsgerichtheid van een vermogens(winst)belasting een beetje te ontkrachten, en dus het pleidooi voor een BV ipv een inkomensbelasting te versterken.

Ik wens u veel leesgenot, en hoop dat deze blog een bijdrage kan leveren aan het debat om onze samenleving op langere termijn leefbaar te houden, en onze sociale zekerheid op langere termijn betaalbaar te houden.

 

Naar een Belasting op Verbruik met 3 gouden regels

 

De overheid maakt geen geld. De overheid vraagt geld aan de burgers om er dingen mee te doen. Openbare werken of gezondheidszorg bijvoorbeeld. Of gewoon herverdelen, omdat men dat rechtvaardiger vindt.

Laat ons dus eerlijk zijn: belastingen zijn nodig om de overheid haar werk te laten doen. Geen discussie daarover. De vraag is: wat moet een overheid wel en niet doen, en hoe efficiënt doet ze het. Met andere woorden: doet ze de juiste dingen en doet ze de dingen juist?

Sommigen vinden dat de overheid best wat minder kan gaan doen. En het klopt dat overheden nooit meer deden dan vandaag in het westen. Vandaag doen ze niet alleen hun "kerntaken" zoals politie, leger, veiligheid etc. Ze doen sinds vele decennia ook aan welvaartsbeleid. En meer en meer willen ze ons ook begeleiden van de wieg tot het graf. Ons "gelukkig" maken, ons welzijn garanderen. Van weinig tot veel overheid dus.

Maar daar wil ik het dit keer niet over hebben. Welke overheid we ook hebben, een grote, een dikke, een dunne of een kleine, ze maakt geen geld en moet dus het geld aan de burgers vragen. Dat kan op vele manieren. En daar gaat deze blog over: hoe de overheid aan haar geld geraakt.

Tot op heden is er een soort vanzelfsprekendheid dat het geld hoofdzakelijk gevraagd wordt op basis van wat je verwerft, op basis van je inkomen. Wie vandaag discussieert over verschuiven van belastingen, discussieert daardoor al snel uitsluitend over de vraag of je belast wordt op je inkomen uit arbeid dan wel op je inkomen uit kapitaal (vermogensmeerwaardebelasting). De "goeie oude Marxistische tegenstelling" als het ware, waarbij sommigen zelfs het loutere bezit ook wil belasten (vermogensbelasting).

Daarnaast hebben we al enkele tientallen jaren ook de "BTW" uitgevonden, de "Belasting op Toegevoegde Waarde". Waarbij de verschillende schakels in de ketting elkaar belastingen aanrekenen als waren ze zelf belastingontvangers (en doorstorters). De naam BTW lijkt me niet zo fijn gekozen, alsof je bestraft wordt op het leveren van toegevoegde waarde. Beter zou zijn er een "BV" van te maken, een Belasting op Verbruik, zowel qua naam als qua doelstelling.

Hoe de overheid haar geld verwerft dat ze nodig heeft, is uiteraard niet vrijblijvend. De manier waarop moet rechtvaardig zijn, moet een draagvlak hebben. En dat krijg je m.i. noch door oude tegenstellingen op te roepen, noch door vastgeroest te blijven zitten in voorbijgestreefde denkpatronen. Daarom deze oproep om vooral de discussie over "dual tax" niet te voeren, maar wel de discussie over hoe we de marxistische tegenstellingen tussen groepen mensen kunnen overstijgen, en zo tot meer rechtvaardigheid kunnen bijdragen.

En dan wordt de "BV" plots interessant. 

Ik verklaar me nader. Bij zo'n BV zijn er voor mij drie gouden stelregels:

  • belastingen moeten het juiste gedrag belonen; herverdelden is daar één element van, maar er is veel meer.
  • belastingen mogen niet contradictorisch zijn met andere belastingen of met het overheidsbeleid.
  • belastingen mogen het individu niet voor onethische of onmenselijke keuzes stellen.

Laten we van elk van deze regels eens een voorbeeld geven

1. Belastingen moeten het juiste gedrag belonen.

Stel dat een vermogens(winst) belasting ipv arbeidsbelasting komt. Wat betekent dit?
Dat wie spaart een belasting aan zijn broek krijgt, en dat wie verbruikt en vervuilt met rust wordt gelaten.
Onderstaand voorbeeld ter illustratie.

Laten we 2 willekeurige goed verdienende personen kiezen die allebei netto pakweg 100,000 euro per jaar over houden na het voldoen aan hun basisbehoeften. Niet slecht geboerd dus.

De ene persoon is spaarzaam, laten we hem mijnheer "S" noemen. Hij belegt zijn centjes in aandelen van duurzame en economisch gezonde bedrijven. OK, dat kost hem vandaag beurstaksen, beleggingstaksen, aankooptaksen, etc, maar in weze belegt hij zijn zuurverdiende centen op een zinvolle manier.

De tweede persoon daarentegen leeft weelderig met zijn geld. Hij vervuilt de lucht met kerosine door geregeld met het vliegtuig op reis te gaan, waarbij zijn geld bovendien naar het buitenland vloeit, hij vervuilt verder door per auto alle (vaak nog gesubsidieerde) festivals en cultuurmanifestaties af te dweilen, en hij geniet van lekker vlees op restaurant. Laten we hem mijnheer "V" (vervuiler of verbruiker, u kiest) noemen.

Na 10 jaar sparen heeft mijnheer "S" een 1,000,000 euro in aandelen bijeen geharkt, waarmee de betreffende bedrijven aan de slag kunnen, mensen kunnen aanwerven etc. Mijnheer "V" daarentegen heeft niets op zijn activa staan, hij heeft alles opgesoupeerd, en toegegeven: een beetje BTW daarop betaald. Maar toch...

De vraag is nu: welk gedrag willen we als maatschappij promoten? Het S-gedrag of het V-gedrag? Het spaarzame economisch verantwoorde, of het verspillende en vervuilende?

Wel, een vermogensbelasting (en trouwens ook een vermogensmeerwaardebelasting) belast mijnheer "S" omdat hij vooruitziend en spaarzaam was en zo een vermogen heeft opgebouwd, en beloont dus in feite mijnheer "V" die vervuild en verbruikt heeft.

Rechtvaardig of onrechtvaardig? Maatschappelijk gewenst of niet? Slim of dom? U kiest.
Maar aan de eerste basisregel voor een gezond belastingstelsel voldoet dit zeker niet: een vermogensbelasting beloont gewenst gedrag niet, integendeel, het stimuleert ongewenst gedrag.

2. Belastingen mogen niet contradictorisch zijn met het overheidsbeleid

De overheid bepleit het bezit van een eigen huis. Waarna ze het bezit op zich belast. Een vermogensbelasting, tegenstrijdig met het eigen uitgangspunt.
De overheid pleit ook voor een tweede, derde,... pijler om het wettelijk pensioen aan te vullen. Dit wordt uitbetaald in kapitaal, waarna de overheid dit kapitaal belast als vermogensbelasting. Tegenstrijdig met zichzelf.
En daardoor bestraft ze bovendien wie voor zijn eigen onderhoud kan in staan, ook nadat men in een RVT terecht komt, en betaalt ze voor diegenen die alles opgedaan hebben en daardoor op de staat beroep moeten doen.

Het verdere verloop van ons voorbeeld illustreert dit met cijfers.

Mijnheer "S" heeft natuurlijk, als vooruitziend en spaarzaam persoon, ook aan pensioensparen gedaan, en zijn tweede pijler verzorgd. Zelfs een derde. Hij gaat er dus van uit dat hij een appeltje voor de dorst heeft. Zijn werkgever heeft immers samen met hem veel betaald om een waardig pensioen over te houden.

Om efficiëntieredenen werd door de overheid beslist dit pensioen niet meer maandelijks uit te betalen, maar het als kapitaal beschikbaar te stellen op de pensioenleeftijd van mijnheer "S". Het kapitaal is daarbij gelijk aan het aantal maanden dat mijnheer "S" statistisch nog te leven heeft vermenigvuldigd met het voorziene maandbedrag. Opgeteld bij wat ze allebei al gespaard hebben (zie rubriek 1), zorgt dat er voor dat wanneer ze op pensioen gaan, mijnheer en mevrouw "S" samen bijvoorbeeld het niet onaardige bedrag van 2,000,000 euro hebben gespaard. Met hun pensioen plus de intrest op dat geld kunnen ze normaal leven. Tot ze op een dag naar het rusthuis moeten....

Zo'n rusthuis kost grossomodo 2000 euro per maand per persoon. Per jaar dus 24000 euro. Maal 2 is 48000 euro. Tel daar nog kleding, medicijnen en behandelingen en wat cadeautjes of snoepjes voor kinderen en kleinkinderen bij, en je komt al snel aan 60.000 euro per jaar dat je uitgeeft eens je in een RVT zit.

Ik wil je de berekening gerust bezorgen, had ze eerst geschreven, maar het zou deze blog té zwaar gemaakt hebben. Daarom dit: de intrest op 2,000,000€ plus pensioen volstaat net voor mijnheer en mevrouw "S" om de rekeningen te betalen zonder inteelt op hun kapitaal te doen (en als je dat wel doet daalt elk jaar de intrest, zodat systematisch meer kapitaal opgesoupeerd moet worden).

Dankzij hun vooruitziende en spaarzame aanpak kunnen mijnheer en mevrouw "S" dus zelf in staan voor hun leven in het RVT. Intussen zijn ofwel de kinderen van mijnheer "V", ofwel de staat (bijvoorbeeld als die kinderen er een gelijkaardige levensstijl op na houden), aan het bijbetalen omdat mijnheer "V" zijn verzorging in het rusthuis niet kan betalen.

De krekel en de mier. De spaarzame mijnheer "S" dreigt een belasting op vermogen te moeten betalen, om de staat de middelen te bezorgen waarmee die de verspilzuchtige mijnheer "V" moet onderhouden.

Is het dat wat we willen? Willen we door vermogensbelasting mijnheer "S" ook afstraffen, en zorgen dat ook hij zijn rusthuis niet kan betalen? U kiest. Maar wie voor een vermogensbelasting kiest, kiest er dus voor het gedrag van mijnheer "V" te promoten, de staat hiervoor te laten opdraaien, en dus in een vicieuze circel van steeds meer nood aan belastingen terecht te komen, nodig om het gedrag van mijnheer "V" te ondersteunen, zijn leven lang. We zijn hiermee dus opnieuw in tegenstrijd met regel 1.

Maar ook met regel 2. Want wat gedacht over hetvolgende: de overheid wil ons stimuleren om naast het wettelijk pensioen ook zelf voor onze oude dag te zorgen via tweede en derde pijlers. Vervolgens betaalt men die pijlers uit als kapitaal, en komt diezelfde overheid bij de uitbetaling daarvan langs om belastingen op dat kapitaal te heffen. En dat men niet af komt met de mededeling dat het alleen om de "grote" vermogens zou gaan: zoals uit het voorbeeld blijkt, moet je al over 2,000,000 euro beschikken om zonder zorgen in een RVT te kunnen overleven.

Te complex? Of heb je nog een voorbeeldje nodig van tegenstrijdig gedrag? Dan is er de belasting op je eerste woning (kadastraal inkomen). De overheid wil mensen stimuleren om een eigen huis te verwerven, maar zodra ze dit doen staat diezelfde overheid klaar met een belasting op dat bezit. Wie de logica daarvan begrijpt, mag het mij uitleggen, maar in elk geval : mij lijkt dit een overheid die haar eigen doelstellingen ondermijnt of op zijn minst de mensen die het gewenste gedrag vertonen afstraft.

3. The final countdown: onmenselijke keuzes voor onze ouderen.

Vandaag stellen we door de vermogensbelasting op erfenissen onze oude mensen voor de keuze: besteel je kinderen of geef je onafhankelijkheid op. Een onethische vraag voor een onmenselijke keuze. Ook in ons voorbeeld. 

Om de circel rond te maken is er dan de successieplanning.
Want stel dat er toch geen vermogensbelasting is bij leven, dat men maw mijnheer "S" toch respecteert in zijn keuzes, en dat daardoor zijn kapitaal volstaat om het rusthuis en de verzorging te betalen met pensioen en intrest. Dan komt de staat, ook vandaag, al uitgebreid langs wanneer mijnheer of mevrouw "S" komen te overlijden.

Maar geen nood, zullen sommigen zeggen, een schenking, belast aan 3%, kan dit oplossen. En dat is juist. Alleen geven we daardoor onze oudere mensen volgende keuze: besteel je kinderen of geef je onafhankelijkheid op.

Ofwel besteel je je kinderen door schandalig hoge successierechten op je kapitaal aan de staat te schenken (en dus niet aan hen). Ofwel geef je je onafhankelijkheid op door je eigen geld nog voor je dood weg te schenken. Is het dat wat we willen? Mensen voor die keuze stellen?

U kiest. Maar ik weet in elk geval wat ik zou kiezen: afschaffen die erfenisrechten, afschaffen die vermogensbelasting. Veel eerlijker, gezinsvriendelijker en menselijker.

© Karel Van Butsel 2004 - 2014
karel.van.butsel@skynet.be

Website by COMITO Consulting bvba